i84 BESCHRYVING VANDE NATUUR 
Grieken zeidt men Gromphas en Scropha, 
’t welk een Zoch betekent, die dikmaal ge¬ 
worpen hceft.en word dikmaal zonderling 
voor een Zoch genomen. Verresiseen on- 
gelubt tam Varken. CAUrcellus heeft voor 
A per oft Wild Twijn, Sylvaticus oft Bofch- 
fwijn ghcftelt. Mayalis ïseengelubt Ver¬ 
ken, gelijk onder de Paarden de Ruin, on¬ 
der de Hanen een Kapoen. Hybrydas 
noemden de oude half-w ilde Varkens; dat 
is uit een tam en wild voortgetcclt.Hoewel 
de befchrijving van zo een bekent dier on- 
noodig fchijnr; nochtans zullen wy eenige 
zonderlinge dingen met weinich woorden 
anraken. De benen hebben weinich merg 
in. De hayren, om datl'e bars zijn, worden 
borftels genoemt; zy zijn ook dikker als 
in deKjebeeften oftElephanten. Byons 
zijn zy bynarofch. In Vrankrijken Italië 
fwart; en zo wy het wel anghemerkt heb¬ 
ben, zijn zy veeltijds verfcheiden gever wt. 
De barfe hayren van den hals noemen wy 
Lophian. Haervetleidt tuffen de huid en 
I’pieren,cnword Spekghenoemt; en haar 
verouderde reuzel, ’t zy ghefouten oft zui¬ 
ver, word Axungia by de Latijnen ghe- 
noemt. De herzeneis vetachrigh, en die 
vermindert in haar veel meer met het afne¬ 
men van de Maan, alsin andere dieren. De 
oogen liaan hol cn diep, en konnen zonder 
gevaar van ’t leven niet uitghenomen wer¬ 
den ■, waarom zy ook,maar van een berooft 
zijnde, derven. De winkbrauwen pmkken 
na de neus toe neerwaarts-, maarnadefla- 
pen worden zy opwaarts getrokken. Het 
uitterde van de neus is dik Het voorhooft 
fmal, de lippen zijn breed, en de muil is 
heel uitdekend en breed, om beter te kon¬ 
nen graven, en word de fnuit genoemt. De 
huid van die noemen de Letterkondighe 
Gallus. De tanden zijn in de Zoch langer 
als in de Beer, en.vallen nimmeruit. Dc 
i' u J 1 ” huid, omtrent den nek daar zy hardd is, 
Aiift.H.A. word Kollopa genoemt. De harten heb- 
AUitY'- ben zy ongh leedt. In de ooirtjes vande 
partib. 3. harten word een vochtigheid, de gal ghe- 
c ' 4 ' lijk , gevonden; maar minder vloeyend, 
en in dikte de vochtigheid van de miltge- 
lijk. De maag is breed en bochtig, om lan¬ 
ger te koken, met weinig en lichte korden 
overlopen. In de lever worden witte ftcen- 
tjes gevonden. Het vleefch zonder benen, 
ond. r de navel,word fpeftile genoemt. De 
Zeugen hebben veel fpenen overden ghc- 
helen buik, in twe ryen beftaande, om dat- 
fe heel vruchtbaar zijn in ’t werpen. De 
voornaamde hebben ’er twaalf, degemene 
twee minder. De zelve hebben ook daar 
haar teelleden, daar andere dieren de mam¬ 
men hebben: en wanneer zy geil werden, 
trekken zy dat werktuig opwaarts, en zo 
uitwaarts, dat de Beer haar lichtlijk kan ge¬ 
bruiken. Opgefneden zijnde, ishetverder 
open en uitgerekt. Daarhangtyet tuffen 
de benen an haar teellid , op die plaats daar 
in den Beer de ballen hangen. Zy krullen 
haar dart. De voornaamde koot hebben 
zy niet, als twijfelbare tuffen heelenkloof- 
voeten.Men meent datfe zonder milt zijn, 
die uit drinkgoten van dc Tanariskus ge¬ 
dronken, oft de wortel van Afplenium ge¬ 
geten hebben. Datfe thien ribben hebben, 
lezen wy by Ptinius-, maar van de innerlij¬ 
ke deden van’t Verken fpreekt Severinus 
aldus: In’tVarken zijnde kraakbenighe Zoon™, 
ringen van de lochtader fchuin afdalende ; Dmmcot, 
maar wijl de eerde kring die de breedfte F '“' ;9 ' 
van al, ook een weinigh klcinder is als de 
dwarlè, en de andere onderde fchuin zijn, 
was’er tuffen dele en de eerde noodzaak¬ 
lek een tuffehen-ruimte ; en om die te ver¬ 
vullen, heeft de natuur het vierde deel van 
dekring, daarzy na achter drekt, breder 
ghemaakt, en daar zy na voor drekt eng. 
Hier is noch wat anders an te merken, dat 
hier niet van verfcheelt. In de kringen war 
lager als de middelde, heeft de natuur twe 
half-doorfueden gemaakt , die malkander 
mot haar fcherpe deel ontmoeten, welk ge¬ 
bruik van verandering als-noch onbekent 
is. In de dunne darmen, namentlijkde Ile- 
011 oft omgewonde darm,zijn an ’tbuiten- 
dcel enige hardachtige knobbeltjes gefien, 
van grootte en gedalte als een erweet, wel¬ 
ke alsik trok zijn’er van binnen twe wor¬ 
men gevolgt, d’een zolang als een hand 
breed , en d'ander als een vinger; beide 
hol en vol wit lap als Gijl, oft gheronne- 
melk , en beide van vorm als oprechte aart- 
wormen. Leer hieruit darde wormen ook 
zo inde menfehen-darmen hangen-, maar 
die knobbelige hardigheid, daar de mond 
van de worm in (lak , meen ik dat van de 
fwering cn beet van de worm ghemaakc 
was De opperhuid van ’t Verken is mette 
hayren ’t zy wit oft fwart een verwig. Van 
dc lijfmoervan ’t Verken, dievan hemge- 
opentisjfeit hy dit.Behalven ’tgeenJy/wat 
daarvan fchnjft, zijn ’er in de uitterde 
hoorns enige vlicfachtige byhangfels, daar 
zo ’t blijkt het uitwerpfel van dc pis en 
drek in bewaart werd. De naveladcr is in 
twee gefpleten. Als denavelvatcn de lijf- 
moer naderen, worden zy,eerlt onderdoor 
de linker Oxcl fchietende , en daar na den 
nek over dwars omvangende , uitwaarts na 
de rechter-arm omgebogen. In een Bigge 
omtrent van een maand zijn byna alle de 
innerlijke deden fichtbaar. De lever, de 
maagh, de darmen, dc milt, de nieren, het 
middelrif, hethart, endelong. Hethartis 
witachtig, de long cenverwig mette lever, 
de lever is donker-rood. De nieren zijn 
groot, tenanzien vandeaderdiezichdoor 
de rechte voor-cn achtervoeten, maar meer 
doorde achterfte vertoont. Vanghelijken 
de kropaderendiena ’t hooft lopen, cn van 
vormalsde Griekfe letter a zijn; maar in 
een 
