J-Ó.Apoft. 
Thevct 
Kefmogr. 
r.2.1.19. 
cap. 7. 
Per. Vi£t. 
variar.ledt 
4 cap.3. 
Philoftrat 
in vit:} A- 
pollon.l.i 
Pec.Mar- 
ryr Dec. 
3. 1. 2. 
Onder- 
fcheid. 
Pauzanias 
beoc- 
,01 BESdHRIVING 
Gordianuszijn’erthien tc Rome,in deze- 
ge-praal van Aurelianus vier gezien. He- 
liogabalus heeftze voor de wagen gefpan- 
nen. Nochtans verleggen zy noit haar 
wreedheid , fomrijds gehoorfamen zy, 
maarals het minft verwacht werd, barft 
haar wreedheid weder uit. Dat verhaalt 
tyfbdias Babylonins , en het is ook bekent, 
dat zy door de ftad om te lien geleid fijnde 
met bellen behangen werden, op dat haar 
de toefienders voor een onverwacht over¬ 
val zouden verhoeden. Zy worden dik¬ 
maal nietgenoegh met ketens verzekert. 
Zo dat het noodig is haar met het zap van 
Mandragora, oft opium loom en flaperigh 
temaken, om door de Stad geleid zijnde 
niette bcfchadigen. Dat de Indianen de 
achterftedelen in fpijs gebruikt hebben, 
en van de voorfte, als diedeZon toe-gc- 
wijd warcn.cn die menzeit datze tegen de 
Son opheften haaronthielen,fchrijft 7 J /?i/ö- 
ftratus. Dat die van Kongo haar geheel op- 
cten behalvendc knevels, om datze daar 
door een razende dood fterven , en dat 
dairom by de Vorften verboden is, haar 
zonder huid te verkopen,lezen wy by Lin- 
lchoten. De Spanjart Ledefina , heeft haar 
nietargerals Ollen-vleefch bevonden. De 
Inwoonders van Cercbari maken kranilen 
van haar klauwen, en hier mede behangen 
zijnde,menen zy te kloekmoediger te lijn. 
Vandegeflagten der Tygers komt naulyk 
yets by dc oude voor. Maar 'Pauzanms 
verhaalt uit Ktezias , datter by de India¬ 
nen een dier is Mantikoragenoemt,dat in 
bey de kaken drie rye tanden heeft, en 
dat menen zommige dat de Tyger is :S'tra- 
bo heeft ook uit c ‘Mega/lhenes na-gelaten, 
dat deTygers by de Prafy dieren , fo groot 
als de Leeuwen zij n,maar wie fal nochtans 
geloven dat zulk van deTyger moet ver¬ 
daan werden. By dejonge Schryversko- 
men cenigeondcrrcheidenvoor , ten an- 
zien van haar grootte, wreedheid, en ge¬ 
daante. De gemene zeit Nieremberg is 
grootcr als onze. Defen is noch een ander 
gelijk, welke omdat hy kleinder is by de 
Indianen , Tlaco-ocelotl , dat is kleine 
Tygcr getioemt, is, met donkere,en fwar- 
te plekken getekent, maar niet met bleke 
en witte, gelijk de andere gemene. De Pe¬ 
ruanen , zoo Garcilajftts meent, noemen 
deTygerUrurunku, want dat lofepb^A- 
koftazeit, dat de Beren Aboronokttsge- 
noemt werden, met een gebroken Spaans 
woord, kuert hy niet voor goed, want de 
Beer word Voumari genoemt. Zy zijn 
wreder als de Leeuwen : Zy zoeken vierig 
na de Indianen, ja tot in de hutten en hui¬ 
zen,en indien de deuren niet vall gefloten 
zijn, komen zy daar heymelijk binnen, en 
vatten d' een oft d’ander Indiaan, en He¬ 
pen hem wegh, niet anders als een Kat de 
Muis, En de bomen konnen haar ook niet 
veilig houden,daar deTygers op-klimmen 
VAN DE N ATUUR 
en den vltigter van af-werpen en verfcheu* 
ren. In de togt van Fedreman heeft een 
zekerTygereen rothSoldatenan-doende 
in’t midden van haar allen een Spanjart 
verflonden met dry Indianen, en is zelf 
onbefchadigtontkomen.Niet-temin wort 
die grote wreedheid ook gebroken, als hy 
meteen (lok omtrent de nieren geflagen 
werd, waar door hy befwijkten overwon¬ 
nen werd , en word op geen ander wijs 
over-meeftert. Geen dier word meer van 
de Weft-Indianengevreeft , en wordook 
van haar an-gebeden. De Duivel fpreekt 
ook dikmaal met haarin gedaante van een 
Tyger. Haar nagels zijn vergiftig, en die 
wonden worden noit genezen. Na het in¬ 
voeren van Gods heiligwoord, heeft dit 
Heidendom de vrees , en eerbiedigheid 
tegen dezeTygersaf-geleit.Hy word met 
droppen, en elders met vallen gevangen. 
Jn Bengala is hy alder-wreedft, en hard¬ 
nekkig; en vervolgt het fchip van zijn be¬ 
lediger tot dertighmylen langs hetftrand. 
Hy is ook alle menichen en dieren die 
hem ontmoeten even bars. Maar de na¬ 
tuur heeft zodanigen verderf eenigzins 
voor-gekomen : want hem vergefelfchapt 
altijdeen ander klein dier , dat met zijn 
geduyrig blaffen hem tc kennen geeft, op 
welk geluid de andere dieren, oft weder- 
keeren,oft verfchuilen,maarde menichen 
vlugten. Die Tygers zijn heel graag na 
menfehen vleefch, en noch veel grager na 
de Moorfe fchepen , die zy ziende, langs 
den oever wel twintigh mylen vervol¬ 
gen , om ymand, die mogelyk te Land 
quam te verfcheuren, ’s nachts fpringen 
zy in de fchepen , om de onvoorziene 
(chiplmden tc overvallen. Ik zal hier van 
een gedenkwaardig voorbeeld verhalen, 
dat gebeurt is als ons volk in Bengala was. 
Als een zeker Moorfche flaaf droomde, 
dat hy van een Tyger wechgevoert wiert, 
heeft hy zich den volgenden nacht onder 
de voor-fteven van’t Schip daar hy in was 
verborgen. Hier door van zijn Heer na de 
oorzaak gevraagtzijnde, verhaalt hy zijn 
droom, welkers waarheid de uitkomft van 
de volgende nacht bevcftigt heeft; Want: 
als zy alle fliepen, heeft een Tyger, alle de 
andere, die meer alsdertigfterk in ’t fchip 
lagen,on-angeroert latende, den Moor die 
onder de voor-fteven lagh, by 't lijfgekre- 
genen wechgevoert. Gelukkiger was het 
geval van een ander,doch doorGods voor¬ 
zienigheid bewaart. Deze niet ver van’t 
ft rand in een fchipzijnde, heeft hem van 
achter van ’t land af een Tyger, en voor te 
water een Krokodil an-gevallen. Maar 
hoor den uit-val. De Tyger om zijn vyand 
voor te komen, en hem den roof te ont¬ 
weldigen,is door zijn groote fnelheit over 
den man heen gefpronghen , en op het 
boord van ’t fchip gevallen, en voorts in 
de kaken van de Krokodil, en alzoo is de 
Moor 
