io4 beschriving 
reld, maar meeft in Hoogduitfchland, Po¬ 
len, Littau, Norwegen,enz:ook in andere 
Noordfche landen, en inzonderheid in 
nieuZembla. Datze in Engeland niet ge¬ 
vonden werden,zeit Gefkerus. Ook niet in 
Plin.H.N Kreta,‘P//'»«r.Datze in Afrika niet zijn, is 
1.8.0.58. ookeertijdsgeloofr,maarvalfchlijk. Dat- 
Herod in zerzijn getuigt behalven HcrodotnSyCnSo- 
Melpem. Units,ook Strabo,-As, hy zeit dat de Mooren 
Soli.c.15). niet de vellen van Leeuwen, Pardels, en 
Geogrlib. F> crcn bekleed werden. Maarzylevenlie- 
ultim. ver op de bergen nis in de vlakten Waar¬ 
om de Alpifche klippen by Stunt]fus veel 
ftoutmoediger hebben: op de bergen van 
Peru zijn veel zwarte. En de Pernes een 
berg omtrent Athene, is by T-auzanias 
door de Beeren-jacht beroemt. Het is een 
al-etenddier. Dat hy planten ofc kruiden 
eet, zult gy byJAlatt hiolus, Albertus, en 
Gefnerus vinden. Die fchrijftdathyeen 
gedaante van de braam, die roode en wel- 
ruikende befyen , bramoezen genoemt, 
voortbrengt,heel graag eet. De twede zeit 
het Koekoeks kruid,’t welk de kruid-ken- 
derszuyreklavernoemcn. Endederde 
zeit, eenige wortels, daar de begeerte van 
fpijsmede verzadigt, en de ilaap door ver¬ 
wekt werd. Want men zeit dat een Koe- 
harderin de Switferfche bergen,na dat hy 
van verre gezien had, dat de Beer een uit¬ 
gegraven wortel gegeten had, den zei ven 
wortel, als de Beer weg gegaan was gege¬ 
ten hebbende,zo flaperigwierd, dathy lig 
op de wegh moeft neder-leggen. Datzezo 
haalt zy uit haar fchuil-hoeken komen, het 
Arift H A kruid kalfsvoet eten, fchrijfc AriftoteUs. 
1.8 0.17! Ook word een zeker doornachtige boom 
met bladeren, by-na als de groote Eppe 
gefcheiden, meteen witte bloem, en rode 
vrugtopde bergen ,omtrentTridentum, 
Beren-brood genoemt.Sy eten ook boom- 
vrugten daar zy boven op-klimmen, ook 
peulvrugten, honig, kreeften, mieren en 
vleelchj’t zy halfverrot oft verfch;inaar fy 
zijn voornamentlyk graag na honigraten: 
Plin.H.N. waar van by Iovius een geneuchelyke ge- 
1.10. c.7;. fchiedenis van een Boer in Mofkovieis, 
Arift. I18. welke in een holle boom tot den hals toe 
( " 1 ’ in den honig gezonken zijnde, en twe da¬ 
gen langzijn leven met honig onderhou¬ 
den hebbende, van een Beer, die zich ook 
op de wijs van de menfeh in den boom ne¬ 
der liet, en welkers huid den Boer by de 
Martyr hairen vatte uit getrokken is. Datze in Yf- 
Decadl.j land,en deYfze vifch eten,vgrhaalt de Ve- 
ncimnGabottHs. Sydrinkdn wel water, 
maar niet al lekkende, als de fchaartandi- 
ge,nochc flurpende, als die doorgaans tan¬ 
den hebben,maar als bijtende,zo Ariflote- 
AnAH A ^ es ver ' la: ‘l t ' De Beren zyn heel geil,om dat 
li.8.cap,8. de zwangere wilde dieren met de mannet¬ 
jes niet vergaderen, behalven de Lynx en 
Haas -, men meent dat zy haar voorde ge¬ 
zette tijd ontlatten, om de mannetjesniet 
langer te ontberen, en te eerder te mogen 
VAN DE NATUUR 
weder verzamelen. Dat de mannetjes ook 
op de jonge maagden vallen, word ver¬ 
haalt, Datter een jonge Dochter van een 
Beerontfchaaktis, die hy op’c gebergte 
van Savoyen, nadat hy haar gebruikt had, 
met appelen gevoed heefr,is van Philippus 
Kojjerus , Priefter van Konftans ,an Gejiie- 
rus verhaalt.Dat de (lammen van deDeen- 
fche Koningemvan eenen genoemt U rfus 
oft Beer,die uit een dochter, van een Beer 
gebruikt geboren is, af komftig zij n, ver¬ 
haalt Saxo Grammaticus : En twee groote 
BittchoppenvanUpfal, fchryven dat dc 
Gotfche Koningen van een Beer, en edele 
Maagt haar oorfprong hebben. Sy verza¬ 
melen in de maand Februarius,oft in ’t be¬ 
gin van de Winter, maar niet op de wijs 
van andere vier-voetige; maar met onder¬ 
linge omhelfingalsdcmenfchen,oftgelyk 
Püniuszót , beide leggende, en malkan¬ 
der als de menfehen omhelfende. Als zy 
fwanger zyn, fchuilen zy, en de mannet¬ 
jes toonen haar tegen de fwangerejheel 
eerbiedig. Zy dragen dertig dagen, en 
werpen,een,twee,en veeltijds vijf jongen. 
Van de vorm van de vrugtisverfchil. De 
tijd van haar baring, zeit Plinius en Soli- 
nus is vaardigh, want op den dertigften 
dach ontlaft haar dc lijf-moer : waarom 
hetgefchied, dat haar verhaatte vrucht¬ 
baarheid , ongevormde jongen baart. Sy 
werpen kleine vleefch-klompen die wit 
zijn, zonder oogen, zonder hair,en door 
diehaaftigerypigheid, niet alseenongc- 
vormdeftof, uit-genomende nagels. De¬ 
ze geven zy haar geftalte met lekken, en 
broeyen haar fomcijds noch an de borft, 
om door die gcduyrige ftoving een dier- 
lyke geeft te ontfangen. ’t Selve hebben 
Ariftotdes,Oppianus , 0 -vidiuse.n andere 
gezeit. Daarom word de Beer oft Ur- 
fus, gelijk als van Orfus genoemt, maar de 
ondervrndingheeftde nakomelingen het 
tegendeel gelcert. Daaris omtrentTri- 
dentum in de vlakte van Anania een fwan- 
gere Beerin gevangen, die men geopent 
zijnde, bevand jongen in te hebben, die 
in alle deelen onderfcheiden waren. In dc 
Kamer van den Raad van Bononie, is eert 
jonge Beeruit zijn moers lijf getrokken, 
die in alle deelen wel gevormt was, en in 
een glazen vat bewaart werd. Ook ge¬ 
voel t Kamcrar'ms nietqualyk, dat de na, 
geboorte daarde jonge Beer ingewonden 
leit, zoo dik is, datze niet als door veel 
lekken van de moer kan af-gehaalt wer¬ 
den , 'twelk oorzaak tot de voorgaande 
dwaling gegeven heeft. Hy heeft een 
groote vyandfehap met de Zee-hond, het 
Paard, het wilde Swijn, met de dooden, 
en een lap laken. Dat hy de Zee-hond zeer 
haat, verhaalt Oppiantis. Het Paard kent 
dien vyand, fchoon hy hem noyt gezien 
heeft, en bereid zich terftond ten ftrijd, 
daar in hy meer konft als kracht gebruikt: 
want 
Oppianus i 
Cyncgri 
I.3.v. 146. 
Saxo Gr. 
Hift Dan, 
lib.10. 
Magnus 
lib.8.c.2‘. 
Ambr.H 
Quadrupl, 
lib.i.c.5. 
Afkew 
