DER VIERVOT 
Want hyfpringtover den Beer , en flaat 
hem inde fprong met de achter-hocven 
'Elia H A voor c * c k°P- Men ze ' c ^ atze een fchrik 
Iib.f.c.i's. van dedooden hebben, endatze de ncer- 
leggcnde menfehen met de mond nae 
d’aarde gekcert, en den afem inhoudende 
ongefchend laten. Door’t gezicht van een 
Linnelaken, zeit Seneka, worden zyver- 
gramt. Zy fterven ook van de Akonitum, 
en van de wolfs-boon , die Gefneras de 
Confiligo, oft üang-wortel meent te fijn. 
Daar worden zwarte vergiftige viffehen in 
Armenië gevonden , welkers afch op de 
vygen die zy eten geftroit zijnde , haar 
doet fterven. Datze vermaak in zang heb- i 
ben, leert de ondervinding. Zoo gy haar j 
Jftem anmerkt, Spartianus noemt diemet 
het woord farvirc, andere zeggen rugire, 
Stem oft brullen. Haar aart en verftand getuigt 
het navolgende. Als zy Mandragora ge¬ 
geten hebben, lekken zy Mieren. Als zy 
walging hebben, lopen zy ook na de micr- 
hollen, en fteken daar de tong met een 
zoete vogtigheid beftreken, zoo lang in 
tot datze vol Mieren zit. Gewond zijnde, 
Sohu.cap. genezen zy baar met droogc kruiden. Als 
de Beerinnen eerft uit haar fchuil-hoeken 
Plutarch. voort-komen , worden zy doorliet onge¬ 
il, de intell. wonclicht van dcndachzoo bcfchadigt, 
Ammal. tJaczcbyna blindzijn. Om dat haaroogen 
dikmaal donker werden, daarom zoeken 
zy de honigraten ,om door’t wonden van 
dc Bijen die haar de muil quetzen, de zin¬ 
kingen der oogen door’t bloeden te ont¬ 
laden. Dc Beerin loopt niet recht in haar 
S'cap^' hol, maar achter over-leggende , kruipt zy 
5 met den rug daar binnen, om haar voet- 
jEli. H.A, flappen uit te wryven. En daar in ghe- 
li.ó.cap.3. kropen zijnde, en terruft leggende, ver¬ 
magert zy haar lijfdertig dagenlang, van 
welken zyveerthien dagen onbeweeglyk 
blijft, en op de andere dagen haar be¬ 
weegt, enalleenlyk met hec lekken van 
haar rechterpoot onderhoud , waar door 
haar de darm zo ingetrokken werd, datze 
by na t’ famen groeit. DcBeer, oft man- 
Plin. 1 . 8 . netje, zeit Tlinius, fchuilt veertig dagen, 
cap.jc, De Beerin vier maanden. Indienzygeen 
hol hebben,maken zy een fchuilplaats van 
takken, en ftruiken, die ondoorboorlyk 
voor den regen , en met zachte bladeren 
bedekt is. De eerfte veerthien dagen fla- 
penzyzoo vaft, datze ook doorwonden 
nietkonnenop-gewekt werden, en wor¬ 
den dan wonderlyk vet. Van die dach af 
worden fy wakker en leven met het zuigen 
van haar poot.Het is wonder,’tgeen Theo- 
phraftus gelooft, dat op die tijd het ge¬ 
kookte Beren-vlees, indien het bewaard 
werd ook angrocit,dattcr geen bewijs van 
fpijs, en niet als een wein ig vochtigheid in 
den buik gevonden werd , endattermaar 
weinig druppels bloed omtrent het hare 
gevonden werden,en in’t overige lichaam 
niets. Zy komen in de Lente weder uit, 
T I G E DIEREN. ioy 
en dc mannetjes zoo vet datfc niet gaan 
konnen. De wijfjes zoo vet niet,om datze Solin.Lc. 
dan geworpen hebben. Hoe-wel zy in een 
hol leven , nochtans leggen zy yderin een 
byzondereuit-gegravcn plaats. Alszy uit 
komen, eten zy het genoemde kruid kalfs 
voet, om haar t’ faam gcgrociden darm te 
openen. Alszy eerft tanden krygen, hoe¬ 
den zy haar voorde harde fpruitcn. En als 
zy de Stieren willen an-grypen, weten zy 
dcplaatfen daarzy an blijven hangen , en 
trachten nergens nae, als nae de hoorns en 
neufgaten, nae dc hoorns om haardoor 
fwaarcetc vermoeyen, nae dc nculgatcn. 
om dat de pijn in die tedere plaats meer 
prangt. Haarafcm is vergiftig. ’ t Geen zy 
daarmede befmet hebben, zal geen ander 
wild-dier anraken , en het verrot ook eer- 
dcralsyct anders. Men zeit dat inMylïa 
eengcilagt van witte is, die van de jagers 
bezet zij 11de,zoodanigen afem uit-blazen, 
dichctvlecfch van de Honden doet rot¬ 
ten. Watangaat haargebruik in de fpijs, 
hoe-wel het Bceren-vleefchkoud, flyme- e rul "‘ 
rïg, fwaar om te verteren, en de leveren Q a | en , ^ 
miltonbequaamis : nochtans worden die Aliment. 
vandc Alpen, en Switferland ,na’tgetui- ftcult. 1 .?. 
genisvan Brujcrinns voor lekker gehou- Bnjjej t; 
den, en hy zeit dat hy zclfby Symphoria- decib. 
nus Kampegius, van’tgeen inde keuken “P' 4 1 - 
nade konfttoe-bereid was,gegeten heeft. 
Maar die Beer was jong, hoedanige, en in 
de Winter gevangen zijnde, in de fpijs 
moeten gebruikt werden, oe\i\kBartbolo- 
mtCHS Scbappius bcfchryft. Want hoe-wel 
zy 111 dc maand Julius, om het vocdfel dat¬ 
ze genieten vetter zijn , nochtans worden 
zy, omdathetvlecfchcen quaadaartigen 
reuk heeft van de tafels gebannen. Ook 
worden dc voor-voeten van zyElianus 
voor lekkerft gekeurt, die ook de Vorften 
en Groot-mecfters beminnen , zo Michael 
Hcrus verhaalt, mogelyk om dat zy die 
deelcn meeroeffenen. Die het gezouten, 
en in dc fchoorftecn gerookte vlecfch ge¬ 
geten hebben, verhaalden an Gefherns , dat 
heteengoedeenfmakclykc koft was, en 
datze nu niet langer verwondert waren, 
dat de Beeren daarin dc Winter-tijd, als 
zy fchuylen, anzogen. Dat haar herflene 
vergiftig is, fchryft Savanorolu. Dc delen 
zynin de Geneel konft van groot gebruik. 
Het oog gedroogt, en de kinders om den 
hals gehangen, zeitmen dat een tegen gif 
voorde nacht-jchrik is: boven opden flin¬ 
ker arm gebonden, verzacht hetde vier- 
den-daachfe koorts.Het bloed geneert het 
gefwelPanus, en andere in alle delen van 
’clijf, en is goed tegen de hairen dieinde 
oogen waflehen , en het dood de Vloyen. 
Het vet verdrijft de plekken,en word met 
dc Lcly-wortel op de verbrandheid ge- 
ftreken , en tegen ’tfpringend vuurghe- 
bruikt. Hec geneert metroode aarde de 
fwcetingenvandefchenen, en’tfluit de 
O kloven 
