DER VIERVOETIGE DIEREN. 
n; 
verliefen.InOod-Indie onder ’t gebied van 
de Portugezen worden zy niet alleenlijk j 
gegeten, maar ook in bekten als heel ghe- 
zond gebruikt. Datfe om haar bootfery in ! 
achting zijn , is bekent. Haar ghebampte 
beenders ingenomen, verlichten door het 
lurdrijven van ’t fweet de pijn der Spaanfe 
pokken. Van haaraarten verband fchrijft 
Nier. h.e. Nieremberg heel fray aldus: zy zijn alle door 
I.9.C.44- haarliefde tot haar jongen bekent, en be- 
fwaaarlijk an te tallen. Zy eten boomvrug- 
ten en Vogels-eyren. Veel drinken haar 
pis en vuiligheid. Som tij ts als fy een menfeh 
alleen hen. komen fy afom met hem te fpe- 
len. Zy zijn fneeg in alle loosheid. Het is 
wonderlijk datfe de takken der boomen, 
daar zy opklimmen, de voorby-reizende! 
na’t hooft werpen , datzemette darten an 
malkander gheflinghert over de rivieren 
fpringen. En van de boomen naaft an de 
rivier ftaande, zolang wapperen, tot datze 
de uitterfte tak van de overbaanden boom 
der rivier konnen bereiken , welke an den 
anderen gehecht zijnde.blijft ’ereen keten 
van Apen weerzijds uitgheftrekt hangen. 
Ten leden, alshyzich, diean ’tcen eind 
hangt, welvadghehechtheeft, roept hy, 
’twelk haareen bekent teken is; en dit 
hoorende, laat zich die van’t andereinde 
los, enzofettenzy alle over. Meteenpijl 
oft iet anders ghewond zijnde , helpen zy 
malkander zo veel zy konnen, op dat ik 
niet fegge,zo veel als den enen menfeh den 
ander, en weten met bladeren en mofch 
van boomen het bloed van de wonde te 
doppen, en alzo, zo veel mogelijkis, haar 
leven te bcfchermen. Zy voeden haar jon¬ 
gen op, en werpen een t’ effens ; zy dragen 
haar jonghen, en drukken haar met een 
wonderlijke liefde in haar armen, en dat 
omtrent de uitbekende fpitfen en toppen 
van de bergen , daar dc Jagers een vuur an- 
fteken, met Maiz oft T urkskoom omcin- 
gelt, daar zy dc been kakaleretl, oft raven- 
dcen bywerpen, dieeenaart heeft, alshy 
heet geworden is, van een donderdagh te 
maken, en van malkander te barden. Daar 
komen dc Meirkattcn by, gaan daar by 
leggen , om de ghedroyde Kakakoatl te e- 
ten; maar als de ingeworpen been haar 
fchielijk vcrfchnkt, nemen zy, haar jongen 
vergetende , en als verblind zijnde, dc 
vlucht, en laten haar fchonc jongen tot een 
roof voor de Jagers. Zy dragen ook haar 
jongen op den rugh , totdatlè haar bequa- 
melijk konnen voorden. Het jong vat fijn 
moer mette handen om den hals, en mette 
voeten om den ruch-graat. Zommige zijn 
van grote fnelheid, en vliegen bynaals vo¬ 
gels op de bomen,en fpringen van d’een op 
d’ander. Daar is gezien datterdch een met 
ene Oinger over dc rivier wierp. Ik heb el¬ 
ders meer van haar loosheid gefproken ; ik 
zal hier noch een weinich en verfchcide 
dingen byhangen. De leiders van de Apen» 
als zy vernemen darter een bende van de 
onfe voorby komt, (jwant weinig, opdat ik 
niet alleen zegge, zouden zy niet derven} 
(jen een grote menigte van verfcheiden ge¬ 
daanten t’zaamgeroepen hebbende} lopen 
fy haar int gemoet,en met een vreellijk ge¬ 
roep van deen boom op d’ander fpringen- 
dc, volgen zy dc onze overal na,en beipot- 
ten haar met duizenderlei guitery cnpot- 
fen, voornamenthjk deghedarte, en vein- 
fen haar dikmaaldc onlè hoopfwijs t’over- 
vallen; maar als zy, tot de dam van den 
boom afgheklommen zijnde, zien dat de 
pijlen en het fchiet-geweer, ’t geenfy foin¬ 
tijds beproeft hebben, gereed gemaakt, en 
op haar angclcid werden, vliegen fy bid¬ 
der als de wind na de toppen; daarzy met 
dullet’famenklachtcn al dreigende op haar 
tanden knarfièn. Men zeidt datfe zo bc- 
hendigzijn, datfede pijlen op haar afghe- 
j fchooten weten te verletten , en met de 
hand te grijpen, als of die haar in de hand 
gedeken wierden : Nochtans hebben fy 
! nietgeleertdekogelsaf te weren, met wel¬ 
ke de onze veel jonge, die mogelijk nietzo 
r fneeg zijn, gedood hebben. Wanneer zy 
! zien dat een van haar makkers van boven 
afdort, en van de onze opgenomen werd, 
1 donderen fy metzogrooten gerucht, datle 
| de locht vervullen, en ’t gehuil van duifent 
Leeuwen, en Tijgers overwinnen; maar 
een ding is vermakelijk te hooren : Ieder 
Aap als hy op de boom klimt, draaghtzo 
veel benen mede als hy in de ene hand vat¬ 
ten kan, en ook enige in dc mond ; en daar 
mede werpen zy op de voorbygaande, 
wanneer de onfe van fchieten ophouden. 
AlszekerSchutter op een oude ghedarte 
Aap, veel grooter als den hond Melampus, 
een kromme fchichc anlcide, veinfde den 
Aap die te dillen verwachten; maar als hy 
met een gefloten oog fach dat den ander op 
hem mikte, heeft hy den Schutter meteen 
afgeworpen been zo heftich hctangelicht 
gekneud, dathem,zo men zeit, de tanden 
uitte mond vielen. Maar die Meirkat heeft 
over die nieuwen andagook zijn draf ge¬ 
leden: want met dat de been op den Schut¬ 
ter viel, vloog hem de pijl in ’t lijf, end’on- 
ze hebben den gedooden met vermaak ge¬ 
geten : wantzy fouden doe wel padden en 
ïetargers gegeten hebben, zo praamde haar 
den honger, ’t Geen van ’t tegenlopen na 
de Krijgsluy gezeidt werd, geloofde gele- 
genrheidandeoude gegeven re hebben 
datfe meenden dat enige Apen van dc ou¬ 
de wereld , om diergelijke andagen, men- 
fchen waren. Dit komt overeen met de 
bcuzelingen van dc Honds-koppen. Als 
ook mette Pygmei oft Dwergen, zoboot- 
fen zy in veel dinghen dc gebaren vande 
menfehen af. Dit is wonder datlèookec- 
nig verband vande Koophandel hebben. 
P 3 Iohitn - 
