ii6 BESCHRYVING 
X. HOOFT-ST. 
I. L ID. 
Fan ie gemeens We^el. 
Naam. | \ Aar zijn twe hoogde geflachten van 
Ainbroz. Wezel oft Mudela. Zommighe 
zijn gemeene, andere Bofch-wezels. Hier 
zullen wy van de eerde handelen. Zommi- 
ge trekken denoorfprong van de Latijnfe 
naam van mus en telum, dat is van Muis 
enpijl, als ofmcneenlangheMuiszcide. 
Dat hy telum oft pijl van zijn lengte ghe- 
noemt wort,is het gevoelen van alle woort- 
befchrijvers. Andere trekken dat van mus 
en tele. Figulttsv an musendello, dat He¬ 
len betekent, om dat hy de Muizen uit 
haar gaten tot zich trekt. By de oude Grie¬ 
ken word hy Galea ghenoemt; vangala- 
ftos, datisvan melk oft witheid, omdat 
dit dier, oft gheheel, oft merendeels wit is. 
Andere noemen hem Cerdo,dat wy boven 
gezeit hebben de Vos om zijn loosheid toe 
te behoren. Byde Nieuwelingen word hy 
Nymphitzagenoemt. 
Ecfchrij- Omtrent haar beichrijving komt niet 
' !n S- zonderling voor. De gemene is op den rug 
rofch, zeldengeelachtigh, en omtrentde 
krop altijd wit. Zijn lijf is dun , de Hart 
kort. dlbertus van de witte fchrijvende, 
zeit, dat de Ermijn een wit dier is, van ge- 
flaltealsde Wezel,cnan’tuitterdevande 
Hart heel fwart. Hy heeft klcinder tanden 
alsdeMuis, eenkleinhart; maartenan- 
zien van andere dieren groot. 
Plaats, Zy worden overal gevonden ; maarde 
witte voornamentlijk in de Noordlè Lan¬ 
den. In Mauritania zijn zy heel groot. In 
’t gebied van Tartefus, een Stad buiten de 
zuilen van Herkules aldergroot d,zo Zutdas 
befchrijft. In Java houden zy haar in de 
boden. In’teylandPordefeleneslopen zy 
niet buiten haar Landpalen. InBeotieo- 
vergebracht, derven oft verloopenfe. Zy 
houden haar in holen, in de kloven van de 
klippen, in hoybergen en Hallen. 
Sp'i 1 - Het is een uit de aletende diëten; maar 
rlin. H.N. hy eet meefl Muizen en Mollen. Hy walgt 
i.-9-1-4- ook niet van de Slanghen , en loert op de 
Vleermuizen. In de Duifhuizen fuipt hy 
de eyers uit, en fuigt het bloed van doode 
beeden.Hy valt op de begraven menfehen, 
en rukt haardeoogen uit. Hy valt ook op 
den Haas, endaariflèreengheziendie een 
Haas in de muil had. Datze door dc mond’ 
baren , is het ghemeen verdichtfcl, om dat 
Galanthis de dienflmaaght van Alkmcna 
in een Wezel van |uno verandert is, ver¬ 
kiert. Datfe een lijfraoerhebben, is zee- 
ker. 
VANDE NATUUR 
Hy heefe vyandfehap met den Raaf en Afteer. 
Kray , om dat hy de ey ren van defe dieren 
uitfuipt. De Hoenders flerven byna als fy 
de Hem van de Wezel hooren. Hv vecht Arffl. h.a. 
ook mette Katten, en mette Slangen,als hy '• >• c - '■ 
zich met een tak van de rutc ghewapent 
heeft. Hier van ontbloot zijnde, wordthy 
overwonnen. 
Tot fijn aart en verftand behoort, dar Aan. 
haardrek, alszy inde velden enbollèneen 
vry leven leiden, als muskus ruikt. Datze 
ten anzien van ouderdom vcrfchcidc ver¬ 
wen antrekken. Dat haar jongen het ver- 
looren gezicht doorzekcr kruid wederom 
krijgen. Datfe lichtgeramt werden , voor¬ 
namentlijk als men haar tanden met look 
wrijft. Datfe grooter dieren, alsfy felfs, an- 
grijpen. Datlèhaarholen met tweopemn- 
gen maken, welkers een na’t Noord, en 
’t ander na ’t Zuid flrekt. Datfe haarjon- 
ghen op een dagh in verfcheide plaatfcn 
brenghen, en datfe mette Hangen noitals 
met de fonchus of rutc gewapent vechten. 
Om dat fy dul werden is haar beet ook 
doodlijk. Daarom ontfteken ook de Uyers 
van deKoeycn, indien zy die fuigen. Daar 
toeisdenolydaarcen Wezel in ghezoden 
is, weder een geneesmiddel, ofcindicn de 
plaats met haar gedroogde huid gewreven 
werd. i_AriJlidcs de Lokrcnfer is van haar 
bectgedorvcn. 
De Mexikancrs ghebruiken haar in de Grf,mifc- 
fpijs. Galenus zeidt datfe gefouten en ghc- 
droogtmettet Hafenvleesovcreenkomen. 
Wat de geneellkon Aangaat, haar gedroog¬ 
de brein brengt geen klcinenutrigheid te- 
gen’tvallend-evel by, volgens Galenus. De Gaien.de 
maag met koriander-zaat gevulr, ghcnecH 
de beten der Slanghen by Dioskoridcs. De nioskorij. 
long is tegen de gebreken der 1 'clver goed. I - 2 C: + 
De lever wcderftact hctvallcnd-evel, en 
wervelfiekte , om datfe gezeit werd met 
het afgaan vande Maan te verminderen,cn 
met het waden toe te nemen. Zy helpt ook 
tegen ’t vallen d-evel, zo Glykas getuigt. 
nius houd de gal tegen alle vergif gezond. 
Matthiolus ghebruikte die met lap van ven¬ 
kel, om de vlekken van de oogen, en de 
huid wech te nemen. Zijn gedroogde teel- 
I lid is een zonderling ghc/ieesmiddel tegen 
dedroppclpis. De ballen cn lijfmoer wor¬ 
den gezeit, gelijk den Arcndfleen,de vrugt 
m dc lijfmoer tc bewaren. Het bloed met 
fap van wcegbre verheft Lonicerus in ’tver- 
j lachten van’t voetevel. Galenus flrijkthetGalcn.de 
zelve op dc oirgefwellen. De drek met ho- “mpohr. 
! nigh, en meelvan Lupijnenoft Fenugriek ’ 
gemengt, prijft tJKarthiolus feer teghen dc 
kropfweren. Hyis ook geheel in gebruik. 
Dioskoridcs prijAhcm gepekelt, en van zijn 
darmenontweit,regende vergiftige beten 
Het poeyer van de gedrooghde heeft Gale- 
. nus in ’t vallend-cvel gebruikt. Matthiolus 
l Hik met de afch onder waterghemengt, 
en 
