Galen.1.1 
de iinipl. 
BESCHRYVING VAN DE NATUUR 
is mogelijk van de jonge te verftaan, die op 
de berghen en vlakten leven, endeScroi- 
lumPelei, en andere droge kruiden eten, 
zijn beter als die in waterige plaatfen hou¬ 
den. Zy worden ook meert in de vorrt ghe- 
prefen. De wijs van toebereiding belieby 
Ambrorsius. Hy heeft byna gheen deel dat 
geen gebruik in de Genees-konft geeft. Ja 
zijn drek is daar toe ook dienftig. Het 
hooft ghebrand en met Berenvctondera- 
zijn gemengt,geneert het gebrek Alopeeia 
i zo Gilenus feit. De herflène helpt het voort¬ 
komen van de kinderlanden , als de kevels 
daar dikmaal mede beftreken werden.Met 
wijn ghedronden belctfe het willig water 
maken. Het hart word tegen de vierden- 
daaglè koortsangebonden.Het poejer van 
’rghe hoogde wordt met een derdendeel 
Mannathuris van Scxtus, tegen 't vallend- 
evel met wijn ingegeven. De long wort op 
de pijnlijke ogen geleid. De lever wort te¬ 
gen de gij Hoop met wrange wijn ingeghe- 
vcn. De gal met zuikergemengt, verdrijft 
de parlen en vlekken van de oogen. Het 
llrcmfel van den Haas, die noch niet als 
zochgeproeftheeft, en dat in deSonoft 
den oven gedroogt, is van grootc kracht. 
Het word van Diofkorides teghen de roodc- 
loop ingegeven. Het trekt de fplinters uit 
deleden,alshetmetpoeyervan Wierook, 
envifkus quercinus word opgeleid. Men 
feit dat het een man te paard, en de vrouw 
in'tkinderbed helpt. Diofkorides feit, dat 
her,gedronken,de vruchrdood. Mutthiolus 
gebruikt de ghekookte nieren teghen de 
lleen. Die veroudert zijnde ,en an de voe¬ 
ten gebonden, verlachten het voetevel, 
indien wy oUus geloven. Uit de lijfmoe¬ 
der bereid gucrcetnnus een geneesmiddel 
om de vrugtbaarheid te verwekken. Defel- 
ve word ook tegen de ghebreken van de 
blaas gebruikt. Het vlees in oly gefnerkt, 
1 ’puit Albertus van achter in tegen de bloed- 
loop.en defwering van de darmen. Tegen 
’t felvc geeft Diofkorides ook het ghebrandc 
bloed in. Zommighe vermengen dat met 
garftemeel. De melk maakt de vrouwen 
vruchtbaar. Hctvetisgoedt, mette bloe¬ 
men van bomen vermengt,om fplinters uit i 
te trekken. De tand angehangen verlicht 
de tandpijn. De koot oft het beentje van 
de achterife geleding van den Haas, wordt I 
in de kronkeldarm-pijn met een draad uit 
hazenhayr van rJMnrcellus omgehanghen. 
Het poeyerwordgelukkelijk tegen defel- 
vepijn gedronken. Van Trngus wordt het 
met Poleiwater de vrouwen om te ver- 
loflen ingegeven. In t vallend-evelwordt 
het met vifkus quercinus, parlen, koral, en 
zaat van Peonie voorgefchreven. Het zet 
het water fterk af. Het vel word in de felf 
tegen’t fcheurfel gemengt. Het hayr is goet 
om ’t bloeden, en voornamentlijk van den 
neus te beletten. De voeten levend afghe- 
fneden, worden tegen depijn van ’t voet¬ 
evel gebruikt, en de pis met fpicanardi 
gelukkig de waterfugtigeingegeven. Dc 
drek van de vrouwen byhaargedraghen, 
beletdeontvangenis, zo wyzommige,en 
zo wy (Jlfatthiolus geloven , ftoptzc van on¬ 
der gefet de vloed van dc vrouwen,en ver¬ 
droogt de vogtigc lijfmoer. Het poeycr 
van dc geheel gebrande, word met lauwe 
wijndegraveligeingegeven. Tot het fel- 
vegebrek bereid Montagtuw&ecn ftikmid- 
del,en mengt daaronder Joodfe fteen , cn 
van dc fpocy die in deftenenghevonden 
werd. 
Hetonderfcheid werd van de verw,hoe¬ 
grootheid , vetheid, en plaatsghenomen. 
Ten anficn van de verw zijn zommighe 
blauwachtig, andere die in fwartc aarde le¬ 
ven donker, cn die in rode houden rofch. 
Ovidius feit darter in Amerika lopen,die op 
den ruch als de gemene Haas, het overighe 
lijfwit, cn op de zijde vaal geverwt zijn. 
Daar zijn ook,zo Plinius feit, witte in de Al¬ 
pen gevonden, cn opdehooge bergen van 
Ananie. Gefnerus heeft ook een witte ge¬ 
ilen , met fwartc hayren an’topperfte van 
de oren, en bevond dat hyeelder vlees als 
andcrehadde. Wat angaat haar grootte,fy 
zijn zo groot als de Vollen van Elimeus. In 
Macedonië, en Vrankrijk overdebergen 
zij n zy groot; in Italië en Spanje kleinder. 
InPannonie vetter als in Italië, zo Manar- 
dus anghemerkr heeft. Wat angaat haar 
reuk, men feit dat fekcr gcflacht van Hafen 
zo na de muskus ruikt, dattcrdcvolger.de 
Honden dul van werden. Van plaats zijn 
zy berg, veldenPoel-hafen.ook Italmanie, 
Spaanlé,Franfe,en Indife. Dc Berg-hafen 
verfchelen van de overige, in fwart, groot, 
wreed, en dikheid van hayren , en witten 
buik. De Franfe zijn meeft witachtig. Dc 
Spaanfe omhelfen de Konynen. Van de 
Indife lpreekt Niercmbcrg aldus: Den Haas 
noemen de Indianen van nieuw Spanje 
Citli. Hyisvanvormenvoedlèlals onze, 
maar metooren ten anficn van ’t lijf heel 
lang en breed. Zijn hairen worden van de 
inwoonders onder het linnen gheweven, 
datzy tot mantels gebruiken. Dc Brali- 
lianen noemen zekere dieren Kotias,dic fo 
groot van vorm en fmaak als een Haas zijn, 
van rofiche verw , met kleine oren, cn by¬ 
na fonder ftart. De groter van de felvc ge¬ 
daante worden ook Pakasghenoemt, met 
een langwerpig ronden muil, van angeficht 
als een Kat, van donkere verw, met w itte 
plekken gefprenkelt, en haar vlees wordt 
niet alleen op dc lekkere tafels gebracht, 
maar haar huid is ook in waarde, e^fmatus 
de Portugees feit ook datterinlndieccn 
dier is vanangheficht en grootte als een 
Haas, ’t welk de inwoonders zolangmer 
ftokkenflaan, tot dattctfterfc. Doodzijn- 
de trekken zy' t vel af, cn ’t vlees dat blauw 
van 
Onde: 
fcheid. 
Plin.H.t. 
1. l8.C. J; 
Ambrof.tJ 
Digir. 
Ovid. 1.; 
c.J 3 . 
Nier. H.I 
I. 9. c, 8. 
