Naam, 
Strabo 
Gcorg. I.3, 
Befchrij' 
ving. 
Zootom. 
Demokr. 
P* 3 a 7* 
DER VIERVOETIGE DIEREN. 
van Hagen is, wrijven en kneden zy als een 
deeg, ’twelk zymettehuid van dezelfde 
dieren bewinden, en den naam van mus¬ 
kusgeven. 
XIV. HOOFT-ST. 
Vktn ’t l\omjn. 
H Et viervoetigh dier dat wy Konijn 
noemen , by de Latijnen Cuniculus 
genoemt, heeft zijn naam a Cuniculus, dat 
is van de holen, die het in d’aardc graaft. 
Van andere word het Lepufculus, en by 
cl jElimus Parvus Lepus oft klein Haasje. 
Bydc huidcndaaghfe Grieken Sunax; by 
andere Dafypus ghenoemt, welken Plinius 
noch tans van den Haas en ’t Konijn onder- 
fcheid. Strabo nocmtfe Gajorinchons La- 
■ gidas, oft Graaf-hazen, en Leberidas, mo- 
ghclijk van’t woord Lebris, ’twelkbyde 
Grieken een Slangen-huid betekent. Daar¬ 
om worc het jonge koning, dat noch naakt 
en eerft geboren is, by de Grieken Liberis, 
Labcris , en Laurix ghenoemt. HermoUus 
over Dioskorid.es , heeft het den naam van 
Adaps gegeven, mogclijk van ’t woord A- 
dapanos.’t welkeen ding betekent dat niet 
kan verteert werden. Erotianus noemt het 
Limopojon , om dat het fchaarsheid van 
leeftocht verwekte. 
Omtrent de befchrijving hoeven wy 
niet te blijven hanghen: want het is een 
heel bekent dier. Ineen opghefnedeneis 
het volgende van Senerinus angemerkt. Al¬ 
le de buikfpieren leggen tullen beide rok¬ 
ken van de penfzak,en hangen an dezelve 
vafl. De rcchter-darm is klein. Het hart 
ook klein. De lever groot, en ook de nie¬ 
ren. De milt is langwerpigh , zo groot als 
een fwaluw. Degelijkilachtige lever is van 
geflaltealseenfchocnmakcrsmes, meteen 
breed handvat, midden tullen de quabben 
van de lever gelegen. De maag is in geftal- 
te een weinig van ’t Verken verfcheiden ; 
maar die van de Ratten en Muizen gelijk. 
An de lever hangt een kleine galblaas. De 
blinde darm is van grootte wat meer als een 
gemcene hand breed, van geftaltc als een 
gemenenduim, met holletjes verzien, en 
een dun byhanglèl van dry vingers lang, of 
meer. De uitfteckfels van de lendcnwer- 
velszijn langachtig, daar grote binne-lpie- 
ren tullen beide lopen. P/i»/».; ontkent dat- 
fe in’teiland Ebulbgeteelt werden ; maar 
elders werden zy overvloedig ghevonden, 
namentlijk in Hoogduitfland, Vrankrijk, 
Italië, Mauritanië, Polen, Moskovie, enz. 
Scaliger Helt een grote menichte van Konij¬ 
nen omtrent de Moskonin Moskovie. In 
Spanje komen zy ook veel voort. Zy heb¬ 
ben eertijds an de Balearife Eilanden door 
het verblinden van ’t gemaaide geen kleine 
hongerfnood verwekt. In Zeeland wor¬ 
den zelf an den ingang van de zee over¬ 
vloedig veelKonijnen gevonden,met wel¬ 
ke na des Winters Zonncftand heel Bra- 
band gevoed werd. 
Zy eten gras , klaver, kool, latou, licho- Spij% 
rei, rapen, appelfchellen, en voornament- 
lijk bakelaar. Met menfchen-bloed wor-Agricult. 
denzy haaft vet ; maar walgen zelfvan alle *' 9 ’ c ' 2 ' 
vette kort. 
Een half oft een heel jaar oud zijnde, be- Tdin?. 
ginnen zy te telen, en ontvangen in warme 
Landen alle maanden. Nifhm heeft van 
een goedt Konijne-man verdaan : Dat 
de wijfjes die twee oft dry jonghen ghc- 
worpenhadden, veerthien dagen daarna 
weder zo veel wierpen: nochtans werpen 
zy ’s Winters in Italië en Hoogduitfland 
zelden. Zy werpen vijf, en ten hoogden 
negen jongen. Zommige beuzelend.it on¬ 
der dit gheflacht zo welde Rammelaar als 
de Voeddcrwerpt. De Voederslaren haar 
jongen meer alstwintighmaal op eendach 
zuighen. Indien yemand de jongen han¬ 
delt, worden zy gram, en verlaten, quet- 
fen, oftdooden de zelve. De Rammelaars 
geil zijnde, doden ook de jongen, voorna- 
mentlijk zo de Voeders, te zeer met de 
jonghen bekommert zijnde, voor haar 
vluchten. 
Haar aart enverdand getuighthet vol- Aartt « 
gende: zy ontfnappen het vangen meteen witand ' 
lprong. De plaats daar zy enig gevaar ver¬ 
nemen, verlaten zy ; en alsd’een verhuid, 
verhuizen al dkinder mede. Datfe herkau¬ 
wen, is bevonden; en zijn dikmaal door 
y verzucht zo hatig, datfe malkander d’00- 
ren en voeten afbijten : nochtans werden 
zy lichtlijk tam. Kardanus heeft ’er een ge- 
ziendiede Honden zelfvervolghde. Met 
haar gedurig graven maken zyveelvormi- 
ghe holen; waarom tMarkus Varro nagela¬ 
tenheeft, datter inSpanje een treffelijke 
Stad,opeen zandige grond gebout, zo van 
de Konijnen doorgraven is, dat de in woon- 
ders moflen verhuizen. Zy komen niet als 
’smorgensen’savontsuit, enloopen niet 
ver van de gaten. Zy doppende kuilen, 
daarin zy ook wel toefien om van de voor- 
bygaande niet bekent te werden. Het vlees 
van de Konijnen is malfcher als van den 
Haas, voornamentlijk het jong vlees. Gcbruilt 
Een Spanjart heeft haar alderecrfl op ta- 
felgebracht. Detamme wordenin Spanje 
veracht, om datfe nahaarvoederfmaken. 
De wilden zijn in waarde. Durtntes belad 
haareerdre koken, en dan met welrieken¬ 
de kruiden en Varkens-reufcl te bereiden. 
Wat de geneeskonfl angaat. Haar vet ver¬ 
zacht de zenuwen, en is goed tegen eenige 
gebreken van ’t water-maken. Hy word 
gebrand tot het keel-gefwel gebruikt van 
t Martellus, waarvan gy t^sfmbrozinus kond 
nazien. 
Het onderfcheid van de Konijnen word 
R 3 van 
Onder¬ 
fcheid. 
