162 BESCHRYVING VAN DE NATUUR 
deextcrogenuit. Debecndcrs zijn tegen 
’t vallend-evel goed , als de levende in een 
pot met zout beftroit, de zelve,na dat het 
De tape.- v l ees verdwenen is,afgeleit heeftide koper- 
vcrwigc. verwighe heeft zijn naam Chalcidica van 
chalkum,datkoper berekent,om datter ko- 
An tioim P erverwl geftrepen over zijn lijf lopen. Hy 
J Ci7> ■ word van Hezychius Ziglis, van Bcllonius Za- 
miamithon genoemt; maarqualijk,gelijk 
Sd.lma.zms leeraart.By andere word hy Scps 
om zijn verrotting genoemt, om dat het 
vleefch.dat hy gebeten heeft, blauw word, 
en rot. Vanzommige ookTarantula; maar 
qualijk. Hy is de kleine Haagdiflên gelijk, 
en van verw als de blinde Slang. Kolumna 
heeft hem geheel koperverwig gezien. De 
uitlegger van Tgikanier fchrijft dat hy in Sy¬ 
rië, Lybie, en Cyprusgroeit, en zich tuffen 
deftenen houd. Hy baart zijn jonghen op 
dc wijs van de Adderflangen, behalven dat 
hy als andere Eyerbarende eyren in den 
buik draaght. Fabitis Kolumna heeft in het 
ï'ranfe Leger zodanigen dier gedoot, en in 
de geopende buik vijfthien jongen gevon¬ 
den : van welke zommighe van haar vlies 
ontbloot,andere meteen doorfchijnig be- 
Galenus kleed waren. Galcmis Icit de opgelncdcn op 
da fimpi. fijn eigen beet, en fchrijft den gebeten zou- 
niedicam. . r J 0 
facult. 1, 6 . tc ipiJS VOOr. 
C, II. 
III. L I D. 
Van de bidife Haagdijfen. 
I. STIP. 
Van de Senembi oft IgVamt. 
Markgr.H. 1 Aar zijn veel ghedaanten van Indife 
l. ™.’,,. Haagdiflên. Ónder welke de voor- 
naamfte zijn, dc Senembi, de Tejuguacu, 
oftTemapara, deTaraguira, Amencima, 
Karapobeba, Ameiva,Taraguico, Aikura- 
ba,en Tejunhana. Wy zullen defe met de 
woorden van ^Markgraaf zelf befchrijven. 
Aldus fchrijft hy van den eerden: de Se¬ 
nembi van de Brazilianen, wordt byonsl- 
guana,van de Portugezen vallchlijk Kamc- 
liaon,en noch valfchlijker, van de Neerlan- 
ders Legvan genoemt. De lengte van ’t ge- 
heele dier, ’t welk ik hier befchrijf, (jmaar 
daar worden noch veel grooter gevonden} 
was van de mond tot het einde van de 
ftart, dry voeten en acht vingers,en de om- 
kring van’tlijf op fijndikfte thien vingers. 
De gehele huid fchoon groen, metfwarten 
witte plekken, als het kamelot, hier en daar 
gefprenkelt. De huid bellaar uk fchobben, 
opdenruch, de benen, en’t begin van de 
ftart grooter als op de andere deelcn. De 
fchobben van de ftart zijn alle even groot, 
enniet zoKarolus Klu^ius heeft angemerkt. 
Vandenektot het einde van de ftart heeft 
hy een rye platte, maar als een zaag gel'pit- 
fte graten, langs dc lengte van den ruch, en 
groen gheverwt. Die graten zijn omtrent 
den nek groter,worden allengsjcs kleinder, 
en zijn in’teindevan dc ftart alderkleinft. 
Het hooft was twe vingers lang, oft weinig 
minder, met zonderlinge groter fchobben, 
als de andere deelenghedckr. De hals was 
anderhalve vinger lang, en vijfdik. Hy had 
grote heldere fwartachtige ogen, twe open 
neufgaten neerwaarts hellende, en bynain 
’teinde van ’thooft. Ieder kaaksbeen had 
een getal van kleine fwartachtige, en korte 
tanden. In de mond was een dikke tong. 
Achter’t hooft had hy weerzijds een witte 
plek, alskuwenvancen vifch. Onder de 
kin een rop die tot de borft toe afhangt, 
merendeels fwart van verw,die hy kan t’za- 
men trekken, en alshy gram oft be vreeft is, 
laat neerhangen. Van de mond tottenrop, 
namentlijk an den onderhals, had hy ook 
graten als op den ruch. Vier benen,en even 
zo veel voeten , welke ider vijf klauwen 
hadde. De benen en voeten met fchobben 
bedekt, gelijk het gehele lijf. De twe voor- 
fte benen waren korter als de achterfte, en 
niet zo dik. De lengte was vier vingers,oft 
weinig minder, met vijfklautjes, met welke 
de middelfte korter waren,als de middelfte 
van de achtervoeten. De binnenfte en bui- 
tenfte klauw beftonden uit twee geledin¬ 
gen , de twee daarnaaft an uit dry, de mid¬ 
delfte uit vier. Alle dc nagelen waren fwart, 
krom en kort, ghelijk van de Vogels. De 
achterbenen waren langer en kloeker als de 
voorfte, namentlijk in haarlengte totde 
voeten toe, en van de zelve dikte als den 
hals oft ftart omtrent het lijf: namentlijk 
vijfvingers. De lengte van de achterbenen 
was een voet oft meer. Dceerftecnuitter- 
fte van de voorfte klauwen was van gelijke 
grootte, met twe geledingen. De volgende 
met dry, de derde met vier, dc vierde en 
aldcrlangftc uitvijl'; de vijfde en lelie na de 
ftart ook met vier geledingen, vanghelijke 
lengte metde derde. De nagels waren als 
inde voorfte. Daar wasgeen ryevan Koty- 
ledones, oft holletjes, gelijk Kluzius ander- 
zins heeft anghemerkt. Alleenlijk dc ach¬ 
terbenen C zo onder als boven} waren een 
menfehen-kuit ghelijk; maar dc voorfte 
niet. De dikte van de ftart naaft het lijf was 
vijf vingers, die allengsjes verminderden, 
tot datze heel klein, en in’t einde als een 
elftènaflier. Als ikhem geflacht, en ’tvel 
afghetrokken hadde, beweeghden hyzich 
noch, enhetuitghcnomcnhart fprongop. 
Hy had weerfijds in den buik over de thien 
eyren, enige zo groot als een kars, andere 
kleinder; enzoveelvetsalscenHoen. In 
de maag een hoop vruchten , inzonderheid 
van zoete limoenen, diehy totfpijsghc- 
bruikt hadde. Zy eten ook meel van Man- 
dioka met water nat gemaakt. Zy konnen 
lang honger verdraghen. Ik hcb’er,zeid 
0\t*rk- 
