DER VIERVOETIGE DIEREN. 
hebben beenders, en halen haar afem. 
Op dat ik van de eyrs niet fpreke. Hoe het 
zy, datfe byfommighe Indianen in Ame¬ 
rika voor lekkerny zijn, is feker. Zyzijn 
fondertwijiïfel de tere maghen fchadelijk, 
en worden fwaarlijk verteert, maar wel 
verteert zijnde voeden fy heel fterk. 
ïebruikin In de Genees-konft zijnfy niet tever- 
e genees- werpen. Haar vlees is de water-, en te- 
011 ' ringfuchtige goet. Gekookt zijnde, be¬ 
nemen zy terftond de walging die uitten 
honig ontftaat, zoo Plinius uit Pr/tyu ver¬ 
haalt. De afch van zijn ghebrandefchildt 
gebruikt Porti in de loopende fweren en 
het uitvallen van’thayr : tegen dc fweren 
van de voeten, met oly en wijngemengt, 
CAtarcellus. Tot roking teghen de fpeen- 
5 alen.Hu- ader Galenus. Zy felf ghebrandt, en met 
onl1,1 ' 3 ' eyerwitgemengt, genefende kloven van 
de tepels by Raus : en worden gheluk- 
kiglijk teghen het fcheurfel ghebruikt, 
om feker teken datfe hebben, zoo wy 
Kroüius gelooven. Het hooft van die wel¬ 
ke op zijn ruch leid afgehouwen, en het 
vergaderde bloedt zoo lang in de Son ghe- 
fet, tot dattet gedroochtis, geneert het 
wild vuur, verdrijft de wratten, defchel- 
feren van ’t hooft, en ook de fweringhen. 
De eyren worden teghen den hoeft van de 
jonge kinderen geprefen; zy worden ook 
tot andere dingen gebruikt. 
Cent. 7. c Aïizaldus, zomen dat gheloven mach, 
maakt uitte nieren eyren , bilfenkruidt, 
lcherling, en het bloedt van de Schild¬ 
pad , een treffelijk hayrmiddel. Zijn 
fchulp vooreen dekfel op een pot geleit, 
belet het overkoken. By LMprcpzits ver¬ 
wekt dc wijn meteen weinigh van haar 
bloedt ghedronken een afkeer van wijn. 
i^Albertus njaakt met haar vlees de paarden 
vet, en datter de varkens van groeyen , 
leert de ondervinding. Vegetius maakt uit¬ 
te levende fchildpad , op wijngaard-ran- 
ken gebraden, met rauwe aluin , herten- 
merg, en wijn een ghenees-middel, om 
’t hayr van de heeften te doenwaften. 
Men meent dat het fchraplèl van zijn 
fchild, metenig nat van de vrouwen in- 
ghedronken , haar de geilheid beneemt. 
De grote fchilden wierden eertijds tot ta¬ 
fels, koppen, en bedfteden gebruikt. Men 
heeft ook ftof, feit Plinius , in de zee willen 
’lïn.H.N. foeken. Hier toe is de fchildpad doorghe- 
1 .C' 43 'zaagt. Onlangs ten tijde van Nero is by 
enige wonderlijke verftanden gevonden, 
dat hy fich metfmukkenfoude bederven , 
en dat de fchildpad in plaats van een hout 
veel dierder verkocht werde. Maar het 
doorlagen van de fchilden, en niette fel ve 
kaften en bedfteden te bekleden, heeft 
bilusPollio ingheftelt, die van een verqui- 
ftend en fneegverftand was,om werktui- 
mcl-a de g en van overdaad te vinden. Daarom feit 
™'' ' 7 ' Sencka, ik fie de fchildpad met een naukeu- 
righonderfcheiduirghcwracht, en dat de 
fchors van de vuil en leuyfte dieren voor 
veel gelds gekocht wierden. In welke de 
verfcheidenheitfelf, die zo angenaamis, 
met angeftreken middelen , in l'chijn van 
een waarachtige verw, nagebootft werdr. 
Nu verweren haar de Amazonen met die 
fchilden, diezy elders ook voor kindcr- 
wiegen gebruiken. 
AV at angaat haar onderfchcid.By Plinius Ont¬ 
worden fy in landt, zee, flijk, en rivier- fchcld ' 
fchildpadden verdeelt. Van welke deze p|in H 
Amyktegenoemt werden. Van alle deze i. “j c ,‘ 4 ‘. 
fullen wy in’t volghendc handelen. Daar 
zijn in’t eyland van Sambolus enighe klei- 
ne dieren, ront van lijf, als dc fchiltpadden, ovip. 1.1, 
gefien, mettweftrepen, dwars over’t mid¬ 
den getekent, welke ideran het einde een 
oog en oor hadden, fodatfy met, vier ogen 
fchencn te fien, en met fo veel oren te ho¬ 
ren. Sy hebben enen buik, maar veel voe¬ 
ten, daar fy op fteunendc , wederzijdtsmet 
voortlopen. Haar bloedt heeft iet fonder- 
lmgsin: want alle gewonde delen worden 
fo lang 1 'y leven daar mede gencCen.Gefnenis 
noemt hem Veelvoet. Dit fchijnc uit Dio- 
dorus Siktilus afgenomen te zijn, foo ik niet 
bedroghen ben, want het boek ismynu 
niet by de handt. In t eyland Mauritius, Herb. Itl- 
dat onder de verbrande ftreek leit, zijn ner ' pcr ^ 
zy foo groot, datfe de menfehen voeren 
konnen. De Portughefen verfekeren ons 
van vijfthien. 
II. HOOFT-ST. 
Van de Landfchildpadden in ’t by [onder . 
I. LID. 
Van de Landschildpad. 
W Y hebben boven vier gheftagten Ambroz. 
van de fchildpad uit Plinius geftelt. P'Sj 1 - °‘ 
Maar defe konnen heel wel tot twee, na- 'Saam!' 
menrlijk de Land- en Watcrfchüdpad be¬ 
trokken werden. De Landfchildpadden, 
zijn weder berg, bofch, veldfchilpad, enz. 
By de Grieken worden fy Cherfaian ghc- 
noemt. 2{ik ander noemt hem Ureien, Oppi- 
nus Urcfiphoiton. 
Hy is met gele en fwartc flippen, als de Bcfchrij- 
Salmander gheteekent : Mette fchors is ïl0 £- 
hy de Zeefchildpad fcer ghelijk. Het 
wijfje verfcheelt daar in van het man¬ 
netje, dat fy dc onderfchulp plat llieeft, 
die in ’t mannetje hol, en altijdt 1’waar- 
deris. 
De innerlijke delen befchrijft M. Jare* Zooton , ; 
lius Severims aldus. Vooreerft, feit hy , Demofair, 
de onderfchulp afghenomen zijnde, ver- p ' 4p,3ÏI ' 
toonden lich twee beweghende voor- 
ipieren, gelijk armen, weerzijds een: hoe¬ 
wel idcr in twe verdeelt fchijnt, van welke 
Y J de 
