DER VIERVOE 
veel lager als ’rhart. Den hals is met veel 
fpieren omgewonden, maar de twelangde 
trekken ’t hooft binnen lijn febors. 
'anln Hy leeft in zoute waters, cnPituz,mias 
cis." zeitdat hy omtrentMolurusverkeert. Zy 
leven met kleine vifchjes en Hekken, en 
op ’tland gebracht, eten zy gras. Ten tijde 
t.H.A. van haar baren leggen zy , volgens ^Arijlo- 
c ' 35, /e/er,omtrent honderteyrenin een kuil, de 
Hoender-eyrengelijk, en broeyendie niet 
als by nacht. Als zy die begraven hebben, 
tekenen zy de plaats met haar voet, om die 
in ’t wederkceren te erkennen. Dat heeft 
. H.N, rlinitu aldus verhaalt: als zy op ’t land ko¬ 
men, leggen zy haar ey ren in ’t gras, de Vo- 
gcls-eyren ghelijk, en omtrent honden in 
getal. De zelve buiten water begravende, 
dekken zy die met aarde, en die met de 
bord plat gedrukt zijnde, broeyen zydie 
:wch.l. by nacht. Hy doet ’cr by datze haar jongen 
ruilen. i n d e tl jd van ccn jaar uitbrengen, maardat 
is van de land- Schildpad te Verdaan. De 
zee-Schildpadden worden in veertig da¬ 
gen daghen voltoit en gebroken. In zeker 
ghedeclte van Amerika worden dry hon¬ 
den , en meer t’effens in d’aarde begra¬ 
ven , die alleenlijk door de Zon ghebrocit, 
zonder opfitten van de oude,als een geheel 
leger van Schildpadden voor dendachko- 
‘etru! men, gelijk wy by Petrus CMartyr lefen.Tot 
ïd.'if'haarnatuurbehoort, datze nicrlangbui- 
ten water leven konnen, hoewel zy als de 
zee-Kalven zomtijds op’tland haar afem 
Icheppcn. Datze, nazy’snachtsgeweid, 
en haar zat gegeten hebben, vermoeit wer- 
l c den. Datze, wanneer zy in zee op haar rug 
t.H.A. llapen , een geluid geven. Ten leden, dac- 
c ■ 1! ' ze,wanneerzyinzeefwemmende,vande 
Zonnedralen zo verdroogt werden, datfe 
niet konnen na de diepte fchieten, derven. 
Deze, als zy locht fcheppen willen, Heken 
pianus haar hooft op,gehjk de zee-Kalven,en zijn 
zo Hout, dat zy dry menfehen dorven anra- 
iH.a. ften. Als haar ’t hooftafgehouwen word, 
c.is. fterven zy niet terdond; maar drayen haar 
oogen, en zo gy haar de hand toereikt, bij¬ 
ten zy. 
ruikin Zy zijn eertijds van den Aardfvader A- 
• . lexandrinusin defpijs verboden, opftraffe 
t vat . van den ban. Scapputs, een Italiaans Schnj- 
c.68. ver, prijft haarin’t toebereiden van maal- 
tijden, indien zy binnen de tijd van deLen- 
teen Herfft gevangen werden. Hy maak- 
tcr ook vlees-gebak van, dat gy by fmbro- 
zinus zien kond. In Brazilzijn zomtijdszo 
grote gevangen,dat tachtig mannen an een 
genoegh te eten hadden. Zy aten het vlees 
met fpek doorregen en ghebraden. Het 
fmaakte alsKalfs-vlees. 
ruikin Van haar gebruik in de geneeskonft zeit 
;enc-es. plmius dit: Het vleefch van de zee- Schild- 
_j. 32> pad, mecdatvandeKinkvorflèngemengt, 
is een treflijk hulpmiddel tegen de Salman- 
der. Daar is ook niets dat de Salmander 
T I G E D I E R E N. t 6 S 
meer teghen is als de Schildpad. Met het 
bloed word het ghebrek Alopecia, oftde 
kaalheid van ’t hooft, en alle hoofc-fwerin- 
gen genezen ; maar het moet ’er op verdro¬ 
gen, en langzaam afgewaflen werden. Het 
word ook met Vrouwen-zoch in de pijn¬ 
lijke ooren gheftort. Teghen ’t vallend- 
evel word het met meel ghekauwt. Het 
bloedmoetmettwe pintenazijn, en om¬ 
trent een pint wijn onder garilcn mcelge- 
mengt, en de grootte van een boon daar af 
ingeflikt werden. Dit word alle avonden 
morgen ingegeven, doch naeenige dagen 
maaralle avonden. Die niet al cc /waarlijk 
van die dekte overvallen werden,word hec 
bloed in de mond gegoten. Tegen de trek¬ 
king der zenuwen word het met bevergeil 
van achter in ghefpuit. Indien de tanden 
een jaarlang met dit bloed ghewadèn wer¬ 
den, blijven zy bevrijtvanpijn. Hetbe- 
ncemt ook de engborftigheid, en word 
daartegen met garilenmeelgemengt. De 
gal verklaart de oogen, verdrijft de lidte¬ 
kens, de pijn van de keel en amandelen, en 
andere ghebreken van de mond, inzonder¬ 
heid de vuile fweringen, en die van de ver¬ 
hitte ballen. Onder de neus gheflreken, 
verdrijfeze ’t vallend-evel. De fclve mette 
Slangehuid onder azijn gemengr, is een ee- 
nig geneesmiddel voor de loopendc ooren. 
Enige mengen daar Oflèngal, ’t zap van de 
gekookte Schildpad, met evenzo veel van 
de Slangenhuid by; maar koken ditlang 
in wijn van de Schildpad. De gal met ho- 
mch gemengc, geneed ook alle ghebreken 
van de ogen. De gal van de zee- Schildpad, 
met het bloed van de rivier- Schildpadon- 
der Vrouwenzoch gemengf, geneed ook 
heedar. De hayrcn van de vrouwen wor¬ 
den ook mette galbcdrekcn. Het zap te¬ 
gen de Salmander gedronken, is gcnoech. 
By andere zult ghy vinden dat de herilène 
met fafiraan en zEgyptis zout om de lijf- Hippolo 
moertc openen, vanonder gebruikt werd. demorb. ' 
Dat de oogappels in goud bcflagen.dc dui- llmllcr ’ 
derheid der ogen verdrijven. Dathetge- 
droochdc bloed met wilde kumijn teghen 
de beet der Addcrdangenghebruikt werd. 
Dat de lever in Vrouwenzoch gedoten, en 
metzalfvanlreasen wijn gemengt, tot het 
zuiveren van de Kraamvrouwen geprezen 
werd. Enige gebruiken de eyren tegen het 
vallend-evel. 
Zy hebben ook haar gebruik in andere z ih.lt.A, 
dinghen : want eertijds wierden de deur- ni'odomï’ 
dijlen mette zelve ingeleidt. Deinwoon- sikui. 1.4, 
ders vanTrapobana dekten daar mede de 
daken van de huizen. De Schildpad-cters 
gebruikten haar voor fchuiten, watervaten, 
en tot hutten. De nieuw-geboore K inders 
wierden daar in gewaden. De Indianen an 
de rivier Gambra gebruiken haar tot fchil- 
den. De Turken maken uitte glatte fchul- 
pen handhavenan htwzabels. 
Haat 
