DER VIERVOETIGE DIEREN. 
183 
behaivcn dc Panther veel welruikende ge- 
flachten van dieren, en de menfchen ange- 
naam, onder welke de Zivetkat is: waar¬ 
om ik 't verfchil tuilen Kardmus en Scaliger 
vanden reukderdieren, en van de trach- 
ting der natuur, in de teling van dien voor- 
byga. 
Eenige hebben gemeentdathetZivet- 
dier (jgelijk Dalechamp verhaalt} de Chaus 
van Plinius is, waar van hy dit verhaalt in 
’t 8. B. het ic). Hooft-ftuk. De fpelen van 
den Groten Pompejus hebben alderecrft 
de Chaus vertoont, welken de Gallen oft 
Franfen Raphius noemden, van geftalte de 
wol,in vlekkende Pardel gelijk : want de¬ 
ze tekenen zijn in de Civetkat. Hier is 
geen gewagh van reuk ; maar de Franfe 
naam die hy heeft, heeft hy mogelijk van 
Vrankrijk, zijn Vaderlandt, bekoomen. 
De Civetkat heeft ook gheen Wolfs-kop, 
hoewel datter de grootte, de barsheid van 
hayren en verw by is. Daarenboven is ook 
fijn huid met plekken gefprenkelt. Maar 
Dalechamp heeft angetekcnt, dat men mo¬ 
gelijk voor ChausThocs moet in plaats 
ftellen, die in’tgemeenLupusCervarius 
genoemt is: en die menen dat het onfe Ge- 
nettaisjfchijnenwaarfchiinlikerte fpreken, 
maar van de Thoes hebben wy de Griekfe 
Rijmen van Philes, die in deNeerduitfe taal 
aldus luiden: 
De Thoes in de -wet der roeden opgevoed , 
Die Ut ft en viert den menfeh. O wonderlijk verbond ! 
Want als hem enig beefi wraakgierig tegen woed , 
Stelt hy fijn leven fchrap, en [paart de nsenfch gefond. 
Herodotus in fijn vierde boek heeftnage- 
laten, dat de Thoes uitte Hyena en Wolf 
geteelt werd. 
III. HOOFT-ST. 
Of ook de Hyena 'van de oude noch 
geymnde 'ïverd. 
D Atde Civetkat by de oude heel wel 
bekent, en Hyena genoemt is, tracht 
Petrus Bellonius Qobfervat.l. 2 .c.io.') door haar 
eygen geloofwaardigheid te bewijfen,hoe- 
v.’el ly niet angemerkt hebben dat den drek 
welruikend was. Dc reden is om dat de Ci¬ 
vetkat een woelt dier is, hoedanig ook de 
Hyena befchreven weid, en de gegeven 
beeltenis isooknietverfcheiden: wantde 
Hyena is uit s_Ariftoteles van verw als de 
Wolf; maar ruigher en met een vlok oft 
maan over den gehelen ruch verzien. Hy 
heeft ook de grootte en verw van de Wolf, 
en is op de zelve wijs ruig; maar ’t lijfis met 
fwarte plekken befproeit : wantonderde 
ogen ftaan tweplekken.de voeten zijn met 
fwarte hayren gedekt,de benen gevlekt,de 
ftart is langwerpig, opwaarts fwart, en on¬ 
der met witte plekken bezaait. Daarenbo¬ 
ven heeft de Civetkat op den nek en over 
den ruggraat fwarte hayren,die hy oplteek t 
als hy vergramtis, even als’t Varken, waar 
van de vifch Glanisook Hyena genoemt 
werd. En zodanig is ook mogelijk de maan 
oflok,hem van Arifioteles toegeeigent.Hier 
komt noch by dat al de oude de Hyena een 
woeft dier genoemt hebben, zo dat de Pan- 
thers haar zeer vrclèn : want daar is van Pli- PIin.1, jS« 
ritus gefchreven : Men zeit dat de Panthers c ' Sl 
voornamelijk voor haar fchrikkcn, zo datfe 
hem ook niet dorven teghenftaan, enden 
genen,die van de huid van de Hyena iet by 
hem heeft, niet antaften. Hetis wonderlijk 
dat de vellen,overmalkander hangende.dat 
van de Panther zijn hayr verheft. Dat de 
Hyena met de Pardel vyand fchap houd, 
heeft tuElianus ook verhaalt. Maar Kardanus cElïan.lA 
oordeelt de Civetkat ook zo woeft, dathy , ]0 . 
door geen lengte van tijd tam werd. fubriik. 
Het dier Hyena laat v'tch eerfi als vroulijk dekken , 
En weet flux weer den aart van ’t manlijk an te 
trekken. 
En Plinius zeidt dat de Hyena beiderna- Plin ' f £ i 
tuur deelachtig, en het een jaar manlijk, en 
het ander jaar vroulijk is. Het gemeen ge¬ 
looft ook dat de Hyena zonder mannetje 
vruchtbaar is ; ’t welk hoewel het in der 
daat vals,en Arifioteles dat ftantvaftelikont- 
kentinochtans zo imand hem niet naukeur- 
lik beliegen iet dat de inont va een lijfmoei 
gelijkt anmerkt, zal hy vroulijk fchijnen. 
Welke fchijn mogelijk de oude bedrogen 
heeft: waarom zy gheoordeeldt hebben, 
dat hy beider kunne deelachtig was. eylri- 
fiotelesfc hrijftdatterzottelijk, eumeteen 4 nlu 'f. 
groote dwaling gezeit werd, dat dc Hyena ‘J 6 f neut - 
een dobbel teellid van beider kunne heeft, 
en l. 6. H. A. c. 32. dat het verdicht is. 
Maar dat de Hyenaeen manlijk lid even als 
de Wolf oft Hont heeft, doch dat het geen 
dat vroulijk fchijnt, onder de ftart gelegen 
is, en wel een vroulijk teellid gelijkt; maar 
zonder doorgang is, waar onder de door¬ 
gang van den drek ftaat.Ook heeft liet wijf¬ 
je dat zelve mede gelijk het mannetje, be- 
halven haar eigenthjke vroulijk teellid, cn 
ook onder de ftart zonder doorgang, daar 
mede de doorgang van den drek ónder 
ftaat,onder welk het rechte vroulijk teellid 
ghelegen is. Ookhcefthetwijfjchaarlijf- Ar jti 0t .), CJ 
moer ghelijk alle andere dieren. Vorder 
fchrijft hy dat de Hyena zo wel ’t mannetje 
als’t wijfje een kloof,het vroulik teellid ge¬ 
lijk, heeft, welk teken, hoewel het beide 
gemeen is, nochtans meer in dc mannetjes 
gezien werd , om dat zy meer als de wijfjes 
gevangen werden ; en die haar niet nauw- 
keurlijk beziet, zeit e_Arifiotcles, vervalt tot 
hetgezeide valfch gevoelen. 
Wy die de teelleden van de Civetkat Tekent» 
wel hebben anghemerkt, bevonden in de r ™ Ailfto - 
>■■,1 teles enge, 
zelve naukeurlijk al wat Arifioteles de Hye- merkt, 
na toefchrijft. Ëerftelijk fchijnt de Civet¬ 
kat , niet nauwkeurlijk bezien zijnde, een 
Z 3 dob- 
