DER VIERVO 
hayrbeftaan, als hetandervan’toverige, 
gelijk wy inde Varkensen onze Civetkat 
zien. 
Maar ghy zult zeggen, indien dat zo is, 
waarom heeft Ariftotdes dan de manen van 
de Hyena niet liever met die van’t wilde 
Swijn, als van’t Paard vergeleken? Ik ant¬ 
woord : t _Ariftotdcs heeft mogelijk hetdier 
Hyena uit een Indiaans Schrijver befchre- 
ven, die wel een Paard met manen, maar 
geen tam oft wild Swijn gezien had: want 
het blijkt niet datter in IndieSwijnen, de 
onze gelijk, voortkomen; waarom Arifto- 
tclcs dc gegeven gelijkheid van de manen 
niet verandert heeft. 
:and der Daarenboven dat de (land derteelleden 
lieden, van de Hyena en Civetkat vcrfcheiden is, 
oordelen uitte woorden van Ariftotdes, Sca- 
liger, Metamorph. Oyidius , en Iomnes F aker 
opdezeplaats : wanttsiriflotdes fchijntzo 
in ’t mannetje als vrourje een ondoorgang- 
kelijk teellid terflond onder dc dart te 
plaatfé, maaronderdenaars,cn onderdoes 
het rechte teellid: waar uit Scdiger oordeelt, 
zo uit de (land, als om dat de ingang niet 
doorgaat, dat het geen eigentlijkc lijfmoer 
is: want het zoud wanfchikkelijkzijn, dat 
de lijfmoer boven de rechten darm onder 
den rugh haar plaats hebben zoud : en 
volgens ^Aristoteles is de uitgang van den 
drek tullen die kloof en de fchachr. Maar 
Faber bevind dat Scdiger zich zei ven tegen- 
Ipreekt, exercit. 217. p.y. zeggende dat 
rijlotcles gefchreven heeft dat die kloof,die 
onder den uitgang van den drek (laat, in¬ 
waarts ondoorgangkelijk is, cnhy zoude, 
zeidtf^fcr, moeten zeggen, welke boven 
den uitgang van den drek is, indien hy den 
linvan Ariftotdes wilde verklaren, en zich 
zelven niet tegenfpreken. Maar de waar¬ 
heid zelfheeft Scdiger gedronghen oprech¬ 
telijk te fpreken : want de woorden van 
Ariftotdes op die wijs verdaan, fchijnen 
een onmogelijk ding te verdichten , wij I al¬ 
le gedarte dieren den drekwech onmidde- 
lijkonderdedarthebben, waarom Arifto - 
teles , oft doorqualijkanbrengenis bedro¬ 
gen, oft men moet verdaan datter een ghe- 
brek in den inhoudis, om dat hy zeidt dat¬ 
ter onder dedartweleenvalfchelijfmoer 
is, maarniet onmiddelijk; ofdat dendrek- 
wegh onder de dart is, en het waarlijk teel¬ 
lid an d’over-zijd, en het ander in ’t mid¬ 
den, en dit is mette reden en dand gevoeg¬ 
lijk, die wy zien dat van de natuur in de Ci- 
vetkatisonderhoudë; maar die anderdant 
hebben wy in geen anderdier, ja in geen 
wanfchepzels tot noch gezien. Maar deze 
zouden (pitfvinniger getwid-redent heb¬ 
ben , zo zy ghezeidthadden dat de Hyena 
een kloof zonder enige ingang hadde, maar 
dat de Civetkat twee gangen en holten 
heeft, daar de Civet in vergadert werd; 
maar dc woorden van Ariftotdes moeten 
T I G E DIEREN. i8y 
niet zoeng genomen werden, maar na dac 
zy mette reden en ondervinding overeen 
komcn.toWw die zeit dat hy de oprechte Verzuim 
Hyena van de oude gezien heeft, foude wel 
gedaan hebben, indien hy de vorm en dant 
van die kloof verklaart hadde. Ondertuf¬ 
fen zegghen wydatde Hyena zijn valfche 
lijfmoer niet hebben kan, als in die dand, 
welke in de Civetkat gezien werd, die in 
zijn natuurlijke grootte byna zodanighin 
het achtcr-overlcggend dier is. 
Maat Bitsbebius verwerpt meed van al het Bdchri/. 
gevoelen van Bdlonius , als hy zeit, dat hy te Tin s V3n 
Kondantinopolen twee Hyenen ghezien doorfluÜ 
heeft, welken wygheloof geven : wanthy bckius - 
befchrijft hem wat lager als een Wolf te 
zijn, maar niet korter-, dathyeen Wolfs 
huid heeft, maar barder, en grover van 
hayr, cn met fwarteplekkenghefprenkelc. 
Dat het hooft, ’t welk heel groot is, anden 
ruchgraat, fonder wervels, verknocht is,dat 
hy noodfakclijk in ’t omkijken ’t gehele lijf 
moet omdraeyen. Datter veel in Galatia 
zijn, datze dikmaal de doodgraven op¬ 
krabben,en dc beenderen voor haar holen 
vergaderen, zoo van menfehen als andere 
heeften ; en dat dc Hyena daarom lichtlijk 
ghevonden werd, namentlijkuit hetghe- 
zichtvan den hoop beenders voorhaarhol. 
Vorder zeit IoanncsLeo inzijn befchrijving ioanLco. 
van Afrika, dat hy de vorm van een Wolf 
heeft, de handen die van de menlchghe- 
lijk. Dat hy graag dode lichamen, en voor- 
namentlijk van menfehen eet, die hy uit de 
graven opkrabt. Dat het geen loos dier, en 
in zang cn tramgeluid zeer vermaakt is, en 
dat he m, wijl hy van dc zang verlokt, en op¬ 
getogen is, de Jagers een touw andc benen 
werpen, en alzo uitzijn hol rukken en doo- 
den. 
Maar noch mocht men twijffelen, of 
dit de oprechte Hyena is, om datter noch t 
van manen, nocht teelleden, nocht wijs 
van de oude de Hyena toegelchreven, ge¬ 
waagt werd; ja wijl de oude fchrij ven dat' 
hyliltigis, en Leo hem zeidt dom te zijn, 
word de twijffeling vermeerdert, omdat 
ook van onze Hyena niet blijkt, ’t gheen 
Pltnius verhaalt. In Afrika, zeit hy, komen Plin.H.N.’ 
veel Hyenen en Wout-ezelsvoort. Een 1 - 8 - 11 - 30 ' 
mannetje van dat gheflacht heerft over een 
gehele kudde van wijljes. Zy vrezen voor 
die welke yverzuchtig over haar geilheid 
zijn,en beweré daarom de fwangere,en bij¬ 
ten de jonge geworpene, die van manlijk 
ge(lagtzijn,de ballen af. Waarom weder de 
fwangere wijfjes fchuilplaatfcn zoeken om 
heimlijk te werpen, en hebben haar ver¬ 
maak in overvloed van geilheid. 
Nochtans wijldeHyenageil, en ook 
manen vroulijk genoemtwerd , zalzyvan 
d’onfe , die mede om de Civet niet alleen 
feer tot geilheid genegen is, en ook ande¬ 
re menleken van beider kunne, die daar 
mede 
