DER VIERVOETIGE DIEREN. 
etteruit voortkomt. Ikoordeeldathet een ; 
cigentlijk uitwerpzelvaneenklierachtighe 
zelfftandigheit van de genoemde blaasjes is, 
welke zulx door een eigen ingc boren kracht, 
en vermogen,gelijk de maagdegijl, de lever , 
het bloet, de borftenzoch,de ballen zaat, de 
oorenhaarfmeer, demeirfpinhaarfwarten 
inft, en dc Adderflanghec vergifin zijn tan-: 
den voortbrengen > en dat het iet het honig-; 
achtig uitwerpfel vandeBever,muskusGei- 
ten dierghelijke heeften is. Maar ik dorf niet 
bepalen of het een uitwerpfel is, dat het deel 
felf, ofthetdierghelijk zaad en melk nut is, 
oftonnutis, gehjkhetoirfmeer. Want wijl 
het geteelde uitwerpfel an’t dier befwaarlijk 
is: want het word ’er van geprikkelt, en het 
is gedrongen zich daar af t’ontlaftcn, en het 
wijfje dat getamt is, fchijnt haar vermaak te 
hebben als de Civet meteen oirlepel uitge- 
haaltwerd, waaruitmenkangiflèn datdit 
uitwerpfel het dier onnut en fchadelijk is. 
Daarteghen betekent deanghenamcreuk 
ook enige koking oft toebereiding, en geen 
verrotting, gelijk in de uitwerpfels tegen na¬ 
tuur gefchiet, maareen volmaakte koking en 
heerl'chingvan de natuur. Waarom die ftof 
doordeheerfende natuur, cneengedaant- 
makende kragt van dat lid gekookt, natuur¬ 
lijk kan genoemt werden; hoewel zy over- [ 
vloedig angroeyende.dat eigen deel anprik- 
kelt, om die vrucht gelijk als te baren: want 
datghefchied ook wanneer het zaat en het 
zochin zijn vaten overvloeit. Zo is het dan 
een nut uitwerpfel, of anders zoud de natuur 
tevergeefs zo groten kracht an die blaasjes 
gegeven hebben, waar doorzy zulken wel- 
ruikende en angenamenftof, die veel wel- 
ruikende dingen overtreft, zouden vóórt¬ 
brengen. Tot wat einde? het zaadisdien- 
ftigtotte teling van de dieren, de melk tot 
haar vocdfel. Maar waar toe zal dit uitwerp¬ 
fel goed zijn ? ik zoud my konneninbeelden 
dat het wasoftomhetdiertot verzameling 
an te porren, oft op dat hetdenmenfeh daar 
toe zoude tot een middel ftrekken, an wel¬ 
kers wil alle dieren gefchapen zijn. Daar toe 
gebruiken wy ook de vettigheid van de Be¬ 
ver, oft ten leften op dat die angename reuk 
het dier zoude dienen om te jagen, en ande¬ 
re dieren tot zich te lokken, gelijk wy van¬ 
den reuk vande Panther gezeit hebben, zoo 
y mand jet beters toebrenge, wy zullen zijn 
verftand daar in prijfen. 
IX. HOOFT-ST. 
Van de Verzameling en 'verkiezing Van 
de Ciyet. 
A Lsde blaasjes metdezelfftandigheid 
van de Civet vervult zijn , is het dier j 
onruftig.en trachtzich te ontlaften.Daarom 
fchijnt het datmen zegge moet dat hetdoor 
de fcherpe hoedanigheit tochtig en geprik¬ 
kelt wert,om dat uit te fchietcn : want Fabcr 
fchrijft uit de angeroerde B.Gregorius dat het 
dier vermaak heeft,als de blaasjes met eé oir¬ 
lepel ontledigt werden.In de bergé daar defe 
dieren haar ophouden, doorfocken de S war¬ 
ren of Moren de oude verdroogde (lammen 
van de bomen ; en waar zy enige grote oly- 
achtige plekken vinden, daar geven zy haar 
na toe, en halen daar een rondachtighe ftof 
uit, die an dezelve (lammen hanght, zo 
groot als een noot oft kaftanje, daar zy dat 
geen,’t welk vetachtig is, in laten opzieden, 
en dat olyachtig is, wech gieten,het overige 
gieten zy in fchoone vaten, en bewaren dat 
tot gebruik. En dit is de befte en zuiverfte 
Algalia: wantik geloofdatals de blaasjes vol 
zijn, die dieren door de fcherpigheit geprik¬ 
kelt en gedrongen werden haar te zuiveren: 
en daarom wrijven zy haar ook an de ftam- 
men van dc bomen, waar door die ftof an de 
bomen blijft hangen. 
Maar die dieren die t’huis in grote koyen 
bewaart werden,oft geramt zijn, lopen heel 
fnclginsenwederdoordekoy , als haarde 
overvloeyende ftof in de blaasjesmoeylijk 
valt i ja zy blijven niet ftil ftaan voor dat haar 
dat zap word afgetrokken. Het dier fuivert 
zich felf van de Civet met het wrijven tegen 
dc kanten van de koy, oft de muiren van de 
huizen. F. Kolumna heeftde wijs befchreven, 
op welke de knechts van dc H. Barnardus de- 
Korduba deze welruikende vochtigheid van 
een mannetje aftrokken.Een van de knechts 
trok hem met een tou oft keten daar hy me- . t 
de gebonden was; een ander hiel de achter- fcnT 
voeten; de derde opende de blaasjes, die in 
’t midden tuften den aars en de teelleden uit¬ 
puilen, zo wel in ’t mannetje alshec wijfje. 
In deze holte neemt de Civet gheheel van 
zelfftandigheit als honig haar begin, en wort 
met een werktuig als een grote oirlepel uit- 
gehaalt, welke lepel dikmaal in de holligheit 
wortomgedraair. Als hyditin’t eenenhet 
ander blaasje gedaan hadde, veegden hy de 
korte hayren van beide blaasjes met boom¬ 
wol af, en als hy met die lepel beide blaasjes 
fefmaal gefuivert hadde, verfamelde hy om¬ 
trent zo veel als een haasnoot houden kan. 
De zelfde Hr. van Korduba doet ’er by dat de 
vochtigheid ’s Somers weker was als ’s Win- 
ters ; zo datter in de warmteider twe dagen 
een half onflc uitgefchrapt wierd, maar dar¬ 
ter ’s Winters dat fapnaulijk eenmaal ter 
weck,en niet zo veel uitgehaalt wierd. Daar 
na haalden hy uit het wijfje minder Civet, 
dat tam,zijnde,daargeenfinstegenftreefde. 
Defelfftandigheidvan dezivetis fmcrig 
en vet, wantin ’t water kokende drijft het 
boven, en word van zijn vuiligheid ghefui- 
vert, en dan is het als honig, oft boter. Zo¬ 
mers oft varfch uitgetrokken is het weker, 
en word mettertijd dikker. Ik heb uit de 
blaasjes van een dode meer als een half lood 
getrokken,dat wit en dun als vloeyende ho- 
nigwas. Scaliger,c n met hem Renodeus feit, 
dat het een vet dik reukwerk is als fwarte 
feep, maar hy heeft het verouderde, en bo- 
A a 3 ven 
