DER VIERVOE 
fchoenen uit de huid van een Zee - kalf, oft 
dat beter van een Hyena dagelijk gedragen, 
geneed heel krachtig het voet-cvel ; zo zeit 
ook u£.tiusferm. 2. cap. ió2.Zommigebewa- 
ren een huid van de Hyena , om die geen, 
die by gelegcntheid vaneen dullen Hond 
gebeten is, om te hangen : want hy belet 
door een zeker eigenfehap dat de ghebeten 
voor ’t waterniet 1'chrikt, en geneed ook die 
daar toe al vervallen zijn.Maar boven geloof 
is het dat Nonnius verhaalt cap. 2yp. daarhy 
vandenblixemfchrijfc, zeggende: dat die 
ghenoemde vellen de menfehen voor den 
blixcm bewaren, enbefchermcn met deze 
woorden: De huid van de Zee-hond, oft de 
Hyena, welkers vellen ook de Schepen van 
de Keizers met haar voeren. 
Ikzoudook wel beveiligen dat de voch¬ 
tigheid van de Civetkatan Avicenm isbe- 
kentgeweed, endat hy daar van gehandelt 
heeft onder den naam van Galia en Algalia, 
op welke plaats hydeGallia Molchata niet 
verdaan kan, om dat hy van enkele, en niet 
van t’zaam-gefècte fpreekt: want de Algalia 
is een ander ding, en de Scdcr vam van Sera- 
pio , dat een koud zap van een kruid, en t’za- 
mentrekkend is gelijk de Akacia, datXasi- 
timus over Dioskorides ook heeft anghemerkt. 
Maar Simon Iamenfis oordeelt dat de Zebe th 
de Galia van Ayicenwt, en het 1 weet van een 
Arabis dier is. Doe hier by dat de krachten 
van Ayicerma , an de Algalia toegheëigent, 
geen ding beter als onze Zivet pallen. Wan t 
vlTÓrawafchrijft, de Galia verzacht de harde 
gefwellen. Zy word ghefmolten in oly van 
Ben oft Keiri,en in de pijnlijke ooren gego¬ 
ten,en lijn reuk is tegen ’t vallcnd-cvel goet, 
en wekt den zieken op, zy verfacht de kou¬ 
de zinking, en maakt met wijn ingenomen 
dronken. Dereukvcrllerkthethart. De Al¬ 
galia van ondergezet, genceltde koudege- 
breken vandc lijfmocr, en de koude flijme- 
rige ghel wellen, en verwekt de maandfton- 
den-, zy doet de opllijgende lijfmocr neer¬ 
zakken , en zuivere die als zy uitghezonken 
is, en bereid haar tot ontfangen. Alle’t welk 
de Zivet ook heelwel doet. De Galia ver- 
fcheelt niet van de Algalia, om dat Al een 
geleding by de A rabiers betekent. 
Tiatïg- CMatthiolus oordeelt datze warm en voch¬ 
tig is. Kardams zeit dat de welruikende uit- 
werpzels warm en droog zijn. Kenodeus en de 
Portugees Amatui zeidtdatde reuk van de 
Zivet de muskus gelijk is, en fo mede in hoe¬ 
danigheid. Maar de muskus is by ^Ayicennt 
warm en droog in den twedentrap. Indien 
het fweet van het dier is, wijl het van 
eenhecl heetdieris, enindc heetftc tijt 
ovcrvlocit, ja zelf als het dier noch ver- 
gramt, en door bewegingverhitis,fchijnt 
;t lieet het dat het een galachtige hete drooge zelf- 
Handigheid is, met ontdoende kracht be- 
gaaft; maar van niemand.dat ik weet, ghe- 
proeft is, daarom kan men daarnietfekersaf 
zeggen. Gdenuscap. io, defmtl.v an’tfweet 
T I G E D I E R E N. 193 
handelende,zeit dat daar zomtijds enige gal 
by vermengt werd, zo dat het fomtijtszout, 
fomtijds bitter is. Maar wijl de Zivetkac 
fweterigen galachtig zijnde, meer Zivet uit¬ 
geeft , menenwydatterbyditfweeteenige 
gal vermengt werd: waarom het een fap zijn 
lal van heet en droge kracht, en mogelijk 
ook bitter en fchcrp. En wijl Galenus onder¬ 
vonden heefc dat de vuiligheid van ’t fweet 
een ontdoende kracht heeft, is het in ontftc- 
king van de borlten een krachtigh genees¬ 
middel. Daarenboven heeft hy dat op de ge¬ 
fwellen vande lielfchen geleid, waar door die 
haaftig verdwenen. Daarom zeit ^A"jiccnna 
dat de Algalia de harde gefwellen gheneeft j 
maar het fchijnt een cigcngencesmiddel 
van de teelleden, en die toegeëigent te zijn. 
Daar ICaflorDuyantes aldus van gelbngé heeft. 
Maar Rucl/ius fchrijft, indien het in de na¬ 
vel geftreken werd, zeidt men dat de omge¬ 
keerde oft verfchove lijfmoer weder in haar 
plaats ipringht: en zo zy opwaarts geklom¬ 
men is, datlé weder neerzakt. Defcn reuk is 
zoangenaam an de lijfmocr,datfe daar,waar 
het geftreken is, na toe kruipt, ’t Zelve ver¬ 
haalt CMatthiolus , Kenodeus en ^yimatus , die 
daar ook fteekpillé van maakt. Dit gebruikt 
men ook teghen de opftijging , gelijk by 
L. Merkatus, Ai. Pafchalius , G. Bruelius , Schets- 
kiuSy Hollcms , Altimarus , en Kaphaccius te fien 
is.Tegendequadaartige opftijgingprijfthet 
Io. Koïlc. ’t Zelve gebruiken ook Razis.en Va- 
leskuSy en noemen dat Algalia. Rod. kKtifiro 
l. i.demorb.tnulier . c.i. beftrijkt tegen de op- 
ftijging de mond van de lijfmoer meteenig 
welruikende oly,daar hy een of twe azen Zi¬ 
vet ondermengt; hy gebruikt het ook om te 
rokemen l.^.c. 1 .rookt hy de lijfmoer metZi- 
vet tegen de onvruchtbaarheid, en int z.cap. 
ftrijkt hy de lijfmoer met Zivet. Dele kracht 
is ook door ondervinding beveiligt, fijn te¬ 
kening fchijnt dat ook an te wijzen, omdat 
het in een gedeelte van’t dier voorkomt, dat 
de vorm van een lijfmocr heefteen de natuur 
fchijnt daar door te willen betekencn.dat ib- 
damgen zap aldaar geteelt,grote eigenfehap 
mette lijfmoer der dieren heefc. 
EnomdatdeovervloedigheZivet inde 
blaasjes van dit dier hem tot uitwerpen van 
’t zelve prikkelt, fchijnt onsde natuurhicr 
door fijn kracht, om de geilheid te verwek¬ 
ken, te willen betekenen; daarom zeit Mat- 
thiolus , het is geen wonder dat het teellid van 
de Man, met hetzelve beftreken zijnde, dd 
Vrouwen in’t byflapen groot vermaak geeft. 
Zo zeit ook de Portugees Amatus dat de teel¬ 
leden daar mede beftreken zijnde,de wellufl 
verwekt werd. Maar Cufdpinml. 8. derr.orb. 
c. 2. prijft het om het ontfangen te vorderen. 
Op dat, zeit hy, de lijfmoer het zaad te gnt- 
gerintrekt,feitmcndatdeZivecan het man¬ 
nen teellid geftreken, dc Vrouwen in ’t by* 
ftapen meer vermaak toebrengt, waarom zy 
te vrolijker het zaat ontfanghen. Gattinar* 
fchrijft 4 a* het Zivet teghen dc opftijging 
^ kracht 
