Columel: 
4l*R:R. 
üppian: 
in Ixcu- 
cicis. 
64 
HISTORIE 
ANDE NATURE 
fchcl gebroken is, krijgen fy behoudens haar ] 
gheftalte , een volkomer hardigheid. Sy < 
beginnen als den winter teneiodeis gelatte 
werden, en in warme plaatfen omtrent het 
begin van Januarius. De befte vrught word 
voor de tijd,datinde Lente dagen nacht even 
lang zijn,geleit; die na der Sonne ftilftand ge¬ 
kit werden, hebben haar volkomen grootte 
niet, en fo veel minder, als fy later geleit wer¬ 
den. Als de hoenderen leggen fullen, geven 
fy dat met kakelen te kennen, en ook met 
het felvedatfegheleit hebben, en fy leggen 
veel lighter, ïndienfydevefclinghenmetten 
bek gevat, op den rugn legghen. Indien wy 
Oppinrmsghelovcn, veel grager, alsfyeeney 
in’t neftiien, fonderfmert, dat ghy daar uit 
verftaan kond, om dat de fchaal vhefaghtigh 
en fagt gheveeft is, en die eerft als het ey uit¬ 
gekomen is, hard werd. 
Het getal na de verfcheidenheid van den 
ouderdom is ook verfcheiden, die veel leg¬ 
gen, leggen tweemaal op een dach, maar iy 
fterven haaftigh. Daar zijnder die geloven, 
dat fommigefs nachts weke en tere,en alleen 
op’thooglïe van den dach harde eyren leg 
gen: maardatfe harde fullen leggen,indien 
fy gedrongen werden met het opgaan van de 
bon te leggen, en datmen haar eenweinigh 
Souts onder ftrooyt. Het is feker datter ook , 
iomtijds wanfchepfels onder lopen. Atitro- 
vamus heefter een geilen, dien de fchaal met 
bloedighe ftippelen,en ftrepen ghefprenkelt 
was. (Ik kan nauwlijk geloven, datte hjfmeer 
gequetft was. Het ïswaarfchijnelijker, dat- I 
tetbloed, waar mede de aderen der Lijfmoer 
dikmaal vervult zijn , is door-gefwect. Al-' 
bertus heefter een ghelien dat heel kring-rond' 
was, in twefchalenbefloten, fonderdoyer, 
met een dun wateragtig wit, en noch met een 
ander vogtigheid binnen debinnenfte fchaal. 
L aar worden fo wel vrugtbare, als onvrugt-1 
bare, oft wind-eyrenfouder fchaal ghevon- 
den : Mogelijk om dat die waterigzijn en 
met kleine warmte verfien, indien dehinnen 
veel vogtige koft gegeven werd: Aan defe 
gefchiet mogelijk fulkx, oft door t’famen- 
botfen, oft om datfe door de veelheid ghe- 
prangt worden, indien men Nicander gelo- ; 
ven mag. Nocht die dry doyers hebben, zijn 1 
ook felden,- en dat die in’t midden van de 
fchaal een kuil hebben, heeft ELuchafis be- 
febreven. Ge(tierui heefter een gefien, wiens 
fchaal an het een eind in een dunnen langag- 
tigen hals, gelijk een Kauwoerde, afliet. ten 
ander krmg-rond,nauwlijk totte grootte van 
een duiven ey komende : Een ander niet 
veel kleinder als een Ganfen ey, met vouwen 
en kreuken verfien, wierdter bewaart by Al- 
drovandus. Maar of den haan ook eyren leit, 
word onder de Geleerde gevraaght. Som¬ 
mige fegeen dat de oude hanen, die totte te- 
linghonbequaamzijn op haar fevende, ne¬ 
gende, oft ten hoogde veerthiende jaar, na 
de fwak, en fterkheid van haar kraghten leg¬ 
gen. Die oorfpronk is dat, an het verrotte 
faat fchuldigh, oft fodanigh ey word uit de 
vuiligheid der voghtigheden t’faam-ghefet. 
Het word gemeenlijk omtrenthetbeginder 
Honds-dagen geleit, om dat de fwakke uit¬ 
drijvende kraght inden ouden vogel, van de 
warme logt dan meeft werd geholpen. Daar 
ïflereenby lmperatus gefien dat lang, eenby 
Aldrovandus dat rond , geel en Palm-hout- 
agtig en bleek-blauw van verw was, ook een 
dat gebroken was, en ghy fond gefeit hebben 
dattet gheheel fonder doyer was. Ook heeft 
Lemmui befchreven, dat binnen Zierik-Zee 
twee bejaarde hanen , niet alleen op eyren 
gebroeyt hebben, maar nauwlijkx met hok¬ 
ken van de felve af te keren waren. Ten 
leften zijn de eyren ghebroken, en den haan 
gedoot, om dat de Borgers vreefden, datter 
een Kafiliskus foud uitghekipt werden; en 
dit is demening vanfommige. Het is waar- 
fchijnelijker, datfe in den leften ouderdom, 
allTenietmeerteelen, uiteen t’faam-gheron- 
nen verrotte vuiligheid iets, dat een ey gelijk 
is, voortbrenghen. Maar een ey met een 
fchaal kan hy niet meer voortbrengen,aIseen 
Man een vrught, als hy noit gheleert heeft te 
teelen. Datter een Bafiliskus foude uitko¬ 
men, voornamentlijk indiener een padde op- 
gebroeyt heeft, zijn beufelingen,- als mede 
datfe fonder fchaal zijn, en van fo harden 
huid, datfe de fwaartfte flagen tegen ftaan. 
II. LID. 
D Ebefchryvingvande eyren afgehanielt Ar irt: j, 
zijnde, moeten wy ook van de teeling Gener« 
der jongen fpreken. De oude Grieken , en ^ c 'jj 
onder die Alcmeon ,Crotoniatei, en Hippacrates 
Cous, hebben haar beginfel den doyer, en p“ cri> 
haar voedfel het wittoegefchreven. De jon¬ 
ger heeft het behaagt, het tegendeel te ge¬ 
voelen. Het dier word uit de witte vogtig¬ 
heid geteelt , den doyer is tot voedfel ghe- 
fchikt, daar van word allengf kens de te groei- 
jene leden haar voedfel, toe-ghedient En 
voorwaar daar is noch dikmaal een deel van 
de doyer overigh, als het kieken al volmaakt 
is, wijl het wit door het broeyen verhit en 
hard, het geele door koude verftijft , en 
door warmte vloeyig wort. Sy worden gekipt 
oft door broeyen , oft door koefteren in de 
aarde: want in Egypten wordenfein meftmet 
aarde bedekt, begraven, en inde broey-o- 
vens van Kjttro komenfe met hoopen voor Arift: h 
den dach. Daar werd verhaalt, dat een feker 
Likkebroer te Syracufe, fonder ophouden, 
ioo langh gewent waste drinken, tot dat de 
eyren die onder een matte gedekt waren, uit- 
gekipt wierden. By 1 ‘liunu lefen wy , dat 
Lima een ey in haar fchoot uitbroeide. En 
Porta heeft een vat befchreven, daarfe fon¬ 
der toedoen van dehinnen uitgebroeit wer¬ 
den. De lange en fcherpe kippen hinnekie- 
kens, de ronde en ftompe , uit dat deel, 
’t welk fcherp is, de hanekiekens. Dat is met 
een onfeker bewijs-reden van Anjloteles ver¬ 
haalt. Het tegendeel lefen wy by CokmeUa j 
de Wyfgeer heeft haar cLrymaal feven dagen 
