H 4 HISTORIE V 
pis. Het bloed word met voordeel onder het 
tegengif vermenght: de gal is goed voor ae 
blauw gellagene ogen als fy daar na met Hyl- 
sdiwenk- fopenHomg beftreken werden. Befte van 
fd J in j, et gebruik van fijn vet veel in Aldiovandus. 
t 7 0 p“'°' I n Boheme n bereiden fy dat voor de Kraam- 
siief. vrouwen met boter tot fpijfe. Het is een 
voornaam Genees-middel tegen ’t water dat 
in de oy ren gelopen is. Met poeyer van onfe 
Inlandfe Inas vermengt,en in een Notefchelp 
op den Navelgeleit,loftdejonge kinderen 
den buik.Het deel van Syrien Comagena ge- 
noemt, heeft iets anders gevonden. Haarvet 
xn een koperen vat, met Kaneel en veel 
Sneeuws bedekt tot het gebruik van dat ver¬ 
maarde Genees-middel, Comagene by die 
volkeren ghenoemt. Diojcorides heeft van’t 
Comagenes geen gewagh gemaakt: Van ’t 
gebruik der vederen heeft F tintin aldus ghe- 
fproken: de twede Accys be (laat in de vede¬ 
ren van de witte; fy werden op fommighe 
plaatfen tweemaal in ’t jaar geplukt, en wor¬ 
den weder bekleet. De faghtfte veder is, die 
het lijfnaaft is, en de voornaamfte die van 
Hoogh-duitfland. Haar prijs was voor ider 
pont vijfDenarien: En hiervan quamen dik¬ 
maal de klagten van deOverften derhulpe- 
lingen, die haargeheele bendenop defe vo- 
gel-jaghtvan haar wagten uitfonden; en die 
overdaat is fover gekomen, dat fonderdit 
werktuigh, de halfen der Mannen niet duren 
konnen. 
II. L I D. 
V (inde wilde Gans in ’t algemeen, van 
Vnlj> dnfer,oft \/of dm en de 'to^el Sormcld. 
D Aar zijn veel geflaghten van de wilde 
Gans, Plumis heeft de Chenolopex, uit 
welke de Brittons de heerlijkfte fpijs maken, 
nietghekent, en hy noemtfe Cheneros. By 
Aibftus zijn afgrauwe die om haar lugtigheid 
hoger vlieghen, en Hagel-ganfen, oft om 
haar witheid Sneeuw-ganfen, die behalven 
haar vijf uitterile flagpennen wit zijn. ’sSo- 
mers wordenfe nergens gefien , met het an- 
flaan van de Wmter vervliegen fy met fcho - 
swcnkfcldjen hoog door de lught. Boom-ganfen die 
s°ikJ Ur ’ g e l°°f I: werden van de bomen voort te ko¬ 
men, die het hooft gelijk de Pauw, maar fon- 
der kuif hebben. Scbmnbfeld fchrijft, datfe 
in de hollen van de bomen, in de nellen van 
de Krayen en Oyvaars, derthien oft veer- 
thien geele eyren leggen. By Oppmnus wor¬ 
den Linurgi en CenebritrE gevonden. Gefne- 
rus gedenkt de Stargans , die de Italianen 
Cicco oft Oca, en Sterna noemen, die de 
grootte tuften een Gans en Endvogel heeft; 
die light, met een gefpikkelde borft is, en 
een afchgrauwe rugh en vleugels heeft. 
Scahgtr feit datter in de groote Zee van 
BrafilfwarteZee-Ganfen zijn, die nimmer 
vliegen. Vande Baftano oft Schotfe is boven 
ghefproken Mette befchryvinghfullen wy 
ons met ophouden : de kop is meer de 
ANDE NATURE 
End als Gans ghelijk , beide de kaakbeende¬ 
ren zijn binnewaarts in plaats van tanden 
iaagaghtigh: Het gehemelte is meteenighe 
kerven als een vyl ruw en fcherp; Dcvlieièn 
die de voeten t’faamvoegen, zijn an’teind 
als een faagh gerant. 
Haar plaats ismeeft omtrent de Poelen. pi ai[s . 
In Ethiopien zijnfe met fulke groote kud¬ 
den, datfe met haar bek, en d rek alles verwoe- 
ften. Inde Noordfe landen,omtrent de broey- 
tijd, wanneerfe uitte Zuiderdeelen overko¬ 
men, wordenfe overvloed Igh ghellen ïn’t 
begin van April. Sy komen in de tijd van c «°i. 
haar overvlught veel in Holland, Hene- f 
gouw , en Artois. In de maand December cp.i j ., 
befoekenfe Nova Spanje: In lndie werden 
heel fchone ghevonden. Haar ghehele lijf 
behalven de borft en buik is fwart: de ogen 
heeft een ringh als Koral belopen; uitte klei¬ 
ne ooghoek fpruit een ftreep van de felve 
verw en felfftandigheid, en ltrekt iichnaar 
den hals , van daar worden fes oit leven tak¬ 
jes wederzijds tot het midden van denhals 
afdalende, verdeelt, 
Sy beginnen te teelen na des winters Son- Tedingh. 
ne ftilftand, in ’t begin der lente leggen fy 
ten hoogden fefthien eyren. Sy worden on 
vrughtbaar als fy tam werden. 
Sy zijn vervlieghende vogels: Als fy dillen viugt,. 
weghvliegen, geven fy haar met groot ghe- 
roep heef om-hoogh, mogelijk op dat nie¬ 
mand vande hare foude achter blijven. Sy Authordd 
kiefen het Zuiden als haar het Noorden rer a . turl 
voortdrijft, en weder dat als haar den Zuiden 
windafdrijft, en houden niet op, ten zy haar 
den honger dringht. Sy houden haar orde 
gelijk de Kranen met ftilfwijgen; en roepen 
met, ten zy de orde gefcheurt werd, belle 
wat wy vande tamme uit Plinius gefeitheb- o P p..,„. 
ben. Oppranus ieit datle van geen leiders,^ xcutic * 
en alsfy flapen van geen wachters ontbloot Aldio,, 
zijn. Alsfyover den berghTaurusvliegen, 
draghen fy uit vrees van de A renden een 
fteentje in den bek ,om haar ghegacel te be¬ 
letten. Plutarchus heeft dat de C ïlicife toe- 
geë igent, maar dar he t de vulde toegefchre- 
ven werd,leien wy by AShanuse n Marcellinus. 
Sy komen trager by als de Kranen. Gefnerus 
heeft (omtijds op den feilen van O&ober „ p 2 'j_ 
veelfcholenlien vervliegen,die van ’tOofte 
naar Vrankrijk , en met dryhoekige fcholen 
naar ’t Zuiden vlogen. 
Wat haar ghebruik angaat , haar vleefch Gebruik, 
is om de oeffeningh minder van quaden 
gyl: Rauw riekt het heel fcet. De ghebra- 
de tonghen zijn goed in fpijfe voor degra- 
veelige. 
II. L I D. 
Vande Vo[gans en de vogel 
'Bcrmkld. 
T Ot de wilde Ganfenmoetde Vofgans, 
de Capricalca, en Branta betrokken 
werden. 
De 
