DER VOGELEI. ti y 
De Vofgans oft Chenalopex by fommige j in ’tfwemmen het water te heftiger wegh te 
i 1 dryven. Hy heeft een breden krop 
genoemt, is een watervogel rofch van borft, 
die inde Komjns-holen, fomtijds in de ga¬ 
tenvan de klippen neftclt,welken de Engelfe 
Bcrgand noemen .Gefnerui heeft in bedenking 
gelaten ofde Chenalopex nietdcStargans is. 
A/drovandus weet niet fekers voort te bren¬ 
gen; Hy wort onder de platvoeten, die om¬ 
trent de wateren verkeren, van Arijiotelei ge- 
relt.Hy leit fomtijds wind-eyrcn:in ’t befcher- 
men van fijn jongen gebruikt hy de fel ve lift 
als de Patrijs, en befchermt fich van 'tonge¬ 
val van den Arent, Kat, en andere vyanden. 
Boven hebben wy uit Plinius gefeit, dathy 
eertijds by de Engelfe voor een lekkerny 
gehouden is. 
Vande Capricalca komt voor, dat hy wat 
. - hy 
heeft de tongh veel-tijdt binnewaarts, an 
weer-zijden met eenighe ruwe fcherpe 
puntjes ghetant , en als een pluim-gfekerft. 
De fpieren omtrent het boven-lijf afghe- 
fcheiden , de binnenfte wit : Indien de 
bovenfte blauwagtigh zijn , ’t welk fchijnt 
door de koude te gefchieden, oordelen de 
boeren bydeSwitfers datter een goede So- 
mer volgen fal. 
Syverkeren de meefte tijd in 't water, fo Ham. 
om door die koude haarangeboornegema- 
tigtheid, die heet is, te verkoelen, als om 
voedfel, dat met haar aart over-een-komt, te 
foeken. 
Sy leven mette wortel van waterkntiden. 
groter als de Raven is, en voor lekkerny ge- en ’t faat, Wormen en kuit van de water die 
houden werd. Dat hy met dwarfe bruine ren , voornamentlijk etenfe graagh water¬ 
strepen over denhals, borft en buik onder- kroos 3 ’t welk Crefcentimfis Ènde-kroos en 
Spijl. 
- --- I-, - Crefcentienfis i.„u,.-mwj 
icheidenis, en geen ftart heeft. Hy word 1 andere Bolle-kroos genoemt hebben. Daar scafoln 
Krnnm oft R-rn.M, A “ zijner die willen datfe kleine vifchenflijk Thc? P h. 
eten, nocht haar van vergif onthouden,gelijk 
Scaltger gelooft. 
Wat angaat haarteelingh , fy zijn, feit de Tcdingh. 
fchryver van de natuur der dingen,fo geil,dat 
veel Mannetjes een Wijfje met haarbeurtigh 
Branta , oft Eernicla, en Bernicha, by de 
Schotten Klakgufe, bydeFrancen Krauant 
en Oye Nonnette: by Ifidorus Barliata, by Al- 
bertus Barbates, en van de Hollanders Rot¬ 
gans ghenoemt. Bellonius meent dat het de 
Chenalopex vande oudeis. Hyiskleinder 
als de wilde Gans, en ghelijkc het toeftelfel | verfamelen om hals helpen. Sy paren inde 
van de Moniken, die haar witte kleed met I Maarten April. Sy leggen an de waterkant, 
een fwarte over-dekken. De vleugels zijn; en vogte plaatfen. De"gekipte jongen door 
lootverwigh, met een korten fwarten ftart. een verborgen aart foeken terftond het water: 
Hyvlieght als de wilde Ganfen en roept, hy lEn fo haaftfy uitten dop zijn, zijnfefo wak- 
is veel by de Poelen , en berooft de gefaide ker , datfe fchoon de Moer quam te fterven, 
landen. Van baar oorfpronk is onder de fonder voefter konnenleven. Bovenalle is te P i ; h: n ; 
gheleerde veel vcrfchil. Sommighe willen Verwonderen alsfe van een Hin uiteebroeitli°- e.js* 
datle verlamden. Andere datfe uit het ver- zijn, dat die haar in t eerft niet kent, en daar 
rotte overbhjnel der bomen , Andere datfe , na haar onfeker gebroedfel by een roept, en 
un. de verrotte Appelen van een boom in’t ten laatften haaf met klaghten bekommert 
Pyland I omoma waffende; andere uit een (toont omtrent de waterkant voor haar fwem- 
vrught , eenighe t faamgherolde bladeren mende jongen die haar aart volgen. 
ghelijk, voortkomen , welke ter bequamer 
tijdt in ’t water vallende begint te herle¬ 
ven. Ifidorus, Alexmder ah Alexandro, Olaus 
lAagnus , HeHor Boet/us, Scaliger , Mejerus, 
Grfnerus en andere, ftemmen het ghemeen 
ghevoelen toe. De Hollanders beveftighen 
uit heteighenghefight bevonden te hebben, 
dat de Rotgans in Groenland broeit, en fijn 
jongen opvoet. 
III. HOOFT-STUK. 
Vande Endvogel. 
I. LID. 
Vunde Endvogel in ’t Algemeen. 
D E Endvogel, in ’t Latyn Anas , by 
de oude Grieken Nefla, oft Netta, 
by de nieuwe Chena, oft Papitza, 
oft Pappos ghenoemt, is een vogel 
by ons gheheel bekent: Hy heeft een breden 
rugh en bek, de voeten met kraakbenighe 
vellen t’faamgevoeght en breed, korte dikke 
fchenkels, en achterwaarts gheboghen om 
De bcfchryver van de Nachtegaal drukt Stcm: 
haarftem uit door Tetrmire, wy feggen qua- 
ken, en Scaliger noemtfe ook klagers.De Item 
van de Wijfjes is grover en luider, van de 
Mannetjes flauwer. 
Sy gaanlangfaam om de kortheid van haar Gangh. 
benen, cn zijn bequamer tor fwemmen. 
Haarvcrftand isby na mette Ganfen ge- Vcrftand. 
meenjhoe fy de flagen van denArent ontfnap- *.'j an:H: 
penbefchrijft/E/iVwiw.Als defe op haar anvlie- cap/33. 
gen duiken fy onder, en onder ’t water door- 
fwemmende. komen fy an een ander plaats 
op. Als ly haar veel in ’r water dompelen, 
en haar vederen en vleugels piuifen, feggen 
Theopbrajius , sElianus. eu Plinius ó atfe wind xhcoph- 
voorduiden. Columella en Vcgetius hebben ge- de signes 
looft dat de buik en darmpijn van de Koeyen Jj" jj r: A . 
enOflen genefen wierd, door’tgeficht van i ;7 . c . 7 . 
de fwemmende Enden , en dat de felve met '’ I: H: N: 
grooter voordeel,de Paarden en Muilen met cjjüïneL' 
haar gelicht genefen. JeR. R. 
Haar gebruik in delpijfeis bekent. Cato de '■ e - j 
Kcurmeefter, na ’t getuigenis van Plutarcbus pi u e t ",rch. 
ghebood de felve de fieken voor te fetten.in Citonc. 
Datfe hard van vleefch, en fwaar om te ver¬ 
teren zijn, nocht goed f?.p hebben , is hy 
P 2 Hippo- 
