HISTORIE VA 
ƒ ’-lipocratcs , Galenus , en andere is telefen. 
Andere ftellcnfe boven het Ganfe vleelch. 
A exa der BenediHus heeftfe indePeft verbo¬ 
den, Fracajlcnus ook den genen die de pokken 
hebben. Martialis prijft den hals en borft, 
het ander laat hy voor de Kok. 
Sijn ghebruik inde Genees-konft hebben 
At- W y boven ook angeroert. Methndates de 
l ' 7 ' Koninkvan Pontus. plaghthaarbloedaltiji 
te men en inde Genees-middelen die teghen 
’t vergif bereit wierden. N ochtans hy felf 
o. der ’tgebruik van fodanighe genees-mid- 
N D E NATURE 
vlekt, verciert: deuitterfle vleugels, en de 
ftart blinken van groenheid , ghelijk inde 
Spaanfe vlieghen. Het Wijfje is fonietghe- 
fprenkelt, maar anders ’t Mannetje ghelijk. 
Het hooft van d’ander was wit, de bek, de 
fchenkels, ftart, en de langde pennen van de 
vleugels waren fwart, den boven-hals had 
een Irnalle fwarte kringh omvanghen. Inde 
derde was niet fonderlings, uitgenomen een 
roderende knobbel, welke op’t achterfte 
van den bek, en op de fchenkelsftaat, dat 
heeft hy mette Zee-Endvogel van Ronde - 
delen, onthielt fich van de darmen, alsvan jletgeméen, welkers bek, en fchenkels rood 
laghen der Gaftmalen. ’tSelve bloed ftelpt j zijn , ghelijk een wilde Bofch-Roos, het 
het bloeden van de herfenen. Het vet van 
achter inghefpeuit gheneeft de darmpijn,en 
word by \Iyn p'us in een plaafter teghen de 
zyde pijn vermenght. Viliamvanus fchrijft 
dat den drek op vergiftige beten geleit, goed 
is. De Chinenfers voedenfe info groten ge¬ 
tal, datfe dikmaal XX M. te boven gaan, 
defe gebruikenfe omhet fchadelijk onkruid 
uit de Rijs te plukken. ’tGeen Campofulgofus 
van den Endvogel met derthien jonghen, die 
inde maand December opNicolausdach in 
Vrankrijk omtrent de ftad Redon, ten tijde 
van de Mis inde Kerk quam, het Auterom- 
gingh, en een jongh daar liet, niet wetende 
waarfy haar na toe begaf, befchrijft, dat wil- „ ; 
len wy den Schrijver felf laten oordelen, of i hadeen getandenbek, was fwart over tghe- 
hooft is fwart niet fonder groene plekken. 
NB. Befie ook. Mant!ffa van de In¬ 
chfe Endvogels. N°. 10. 
De Lybife gelijk hy van Belloniui befchre- 
ven werd,is van grootte middelbaar tuflehen 
een Gans, en End, hy heeft een korten bre- 
den bek, an’t einde krom, op ’t hooft tuften 
beide de neufgaten een knobbel fo rood als 
eenkars, de hooft-flapen zijn kaal, welkers 
huid een rood leer gelijkt; het teel-lid is rood 
als bloed,en fo groot dattet de dikte van een, 
en de lenghte van vier oft vijf vingeren uit¬ 
maakt. Sijn ftem is gebroken als of hy quade 
longhen hadde. Die Aldravmius befchrijft. 
het te geloven is. 
II. L I D. 
Van de tamme Endvogel, Indife, 
Lybife, enCairofe. 
D EtammeEndvogel by deLatijnenAnas 
domeftica, by de Grieken Nepta Oicu- 
ros, by Aratus Matoidios ghenoemt, werd 
fomtijds wit, fomtijds afgrauw, en dikmaal 
uit beide verwen bont ghevonden. Het 011- 
derfcheit tuflehen ’t Mannetje, en Wijfje is, 
dat hy vederen op de ftiet heeft die teghen 
’t hooft opgerecht ftaan. Dat hy fulkcngro- 
ten fcherpen geluit geeft, en ’t hooft fo lang 
onder water houd dat is hy an de lughtader _ 
fchulüg: Daar die inde longen verdeelt werd hooft is fwart en gekuiftde krop is onder 
heeftfe een harde, en holle blaas, welke daar- den bek met witte ftippelcn gefprenkkelt; 
fe haar grootft vertoont, naarde regterzydhet heelelijf isbynafwart; de fchenkels zijn 
helt. Men feit dat de tamme fomtijds, als J kort maar fterk. De bek van’t Wijfje was 
voorboden van de Peft, oft Hongers-nood minderknobbelagtig,endaarfemettethooft 
haar tamheid vergetende, mette hoenderen, I gevoeght werd, met een ftreep, ten deel wit, 
Ganfen, en Pauwen de Boft’chcn kiefen. I ten deel rood, maar breed genoech getekent. 
VandelndifeEndvogelzijndrybefchrij-|Die plek welk, inden bek van’t Mannetje 
heele lijf, alleen an de borft een weinigh wit. 
Scaliger noemt hem een Indife, en feit dat hy 
geen geluit geeft, en dat de ey ren die eenver- 
wigh, bruin,en by na rond zijn. foghy haar in 
de Son befiet, boven op, de felve fwartheid 
vertonen, die in den bek is. Indien ghy twee 
van de onfe met een Mannetje alleen voegt 
legghen fy veel eyren, maar de jonghen die 
daar uitkomen fullen geen vrught voort- 
brenghen, indien wy Augujlims Gallus gelo¬ 
ven. 
De Cairofc Endvogel, daar van heeft Al- 
drovandus het Mannetje en Wijfje befchre- 
ven. Het Mannetje dat groter als ’t wijfje is, 
heeft een bek daar hy an 't hooft gevoeght 
werd, heel dik en knobbelagtig, in een fcher¬ 
pen krommen haak eindigende, en by na 
heel fwart, maar an't einderoodagtig ; het 
vingen. Het hooft van de eerfte, ’t welk met 
vederen befet is , en die op den top een witte 
veder-kuif draagt, die over de heele lenghte 
van den hals hangt, en dien hy als hy gram is, 
opreght, is geheel bloedrood; degeheelen 
hak is weeragtig vleefch, metkervenonder- 
fcheiden, de bek is geheel blauw; denhals 
daarfe an ’t lijf ghevoeght word, is meteen 
fwarte vederen-kring, met eenige witte (hip¬ 
pelen, onder fmalder en boven breder ghe- 
rood is, was afgrauw, met een weinigh rood 
vermengt. 
III. LI D. 
Van de wilde Endvogels int algemeen 
en m ’t by fonder. 
Aar zijn verfcheiden ghedaanten van 
wilde Endvoghels, want op dat ïknu 
fwijge 
Martyr d 
ut Occan 
