VOORREDEN, 
doen gedenken. Indien ghy Gods goetheid anmerkt, dit ifler een groot be¬ 
wijs van, dat de natuur van geen ding, tot haar bewaring nodig, ontbloot is, 
dat alle d'elen van dit geheel met een (onderlinge band onderling verknocht 
zijn, om een onderlinge hulp tot haar felfs behoudenis te verfchaffen. Dat 
de bovenfte hoewel in grote,plaats, en hoedanigheden edelder, nochtans an 
de onderfte als dienftbaar zijn, enten leften dat alle dingen den menfch als 
haarKoning gehoorfamen. Dat (ïch de zaak dufdanig heeft, wordt in de 
befchrij ving, door de gehele reekx van de Natuurlijke lichamen, afgemaalt. 
Een croet gedeelte van onfe ervarentheid, is de ervarentheit van de natuur¬ 
lijke dingen. Daar oeffent fich ons verftand, op dat het recht foude weten 
wat den aart der verheVelingen, hooftftoffen, van deonderaardfe mijnftof- 
fen, planten, dieren, en ten leften van de menfch felf zy. De keurige ver- 
fchillen van de eerfteftof, het oneindig, de plaats,tijd,beweging,teling enz. 
zijn hier toe niet genoech. Indien ghy wel wik onderricht werden,moet ghy 
de gefchichtboeken raadvragen. Wat onsgeleertwerdis algemeen,en als tot 
€ en inleiding : maar door het zonderling worden wy tot ft geheim ingebragt. 
Dat van deze , die afgetrokken . doordefelve ingeprangt, beveftigt, en ook 
wederleit werden, is niemand onbekent. Daar en zoud by ons geen ondcr- 
fcheit van mijnftoffen,ftenen, aarde, lappen, bloemen, planten, enz.gevonden 
werden, indien dat niet van de zonderlinge, en door een onderlinge verge¬ 
lijking van de zelfde gehaalt wierd. Jrijloteles.en uit hem 'Plimus, had niet kon- 
nen fchrijven. De hoofden van de Viffen zijn naevenbedeling vanft lijf heel 
groot. Geen Dier met hoorns heeft uitftekende tanden,maar alle hol. In alle 
Villen zijn zy, behalven in de Vleermuis. Die lange benen hebben, hebben 
ook lange halzen : De hoornbeeften zijn an d'een getant, en die an de voe¬ 
ten de koot hebben. Dat de tweklovigefineer, maar deveelklauwigevet 
hebben, enz. ten waar hy de gefchichtboeken geleien hadde. Daarom zijn 
ii die dan ook nodig, ft Welk u mogelijk die treflijke Heer Sperlingitis , onze 
zonderlinge vrinden zijn byfonderheden van zijn Natuurweet, die hy noch 
veerborgen houd, naukeunglijk, gelijk hy in alles gewoon is, lal verklaren. 
Van de gemene omgang is de zaak klaar. Daarom word er onder de gemene 
redenen dikmaalder van de natuurlijke wonderen gehandelt, om datfe het 
verftand meer vermaken. Hoe feer fy eertijds by de ouden op de maaltijden 
in gebruik waren, fullen u de Tafelreden van Thtanhus en Jtbeneushcna.- 
ren. De navolging van de natuur is het oppertop van onfe wijsheid. Deze 
komt de fchaarsheidt van de menfch te hulp, vermeerdertzijn rijkdom, 
en heeft zijn verftand boven zijn fterflijk lot. Wy zijn als Godt gelijk, 
als wy de werkftrikken van de Natuur gebruiken , en de felve in ft te¬ 
len , bederven, hervormen , voortvoeren , beletten , ontdoen, afleiden, enz. 
dwingen fich ons te onderwerpen en te dienen. Het menfehelijk ver¬ 
nuft heeft tot noch dorven beftaan den hemel door een geduurigh en 
eenvormige beweging na te bootfen : gedurige vuren, gelijk oft men het 
geftarnte zijn toorts ontrukken wilde, te ontfteken, met wint,regen,blixem, 
donder, en waterbogen te dreigen : De locht in fich t faamgedrongen te 
wikken : De wateren, die gewoon zijn om laag te lakken , om hoog te dry- 
ven : wonderftukken en nieuwe geftalten te vormen : koftelijke ftenen te 
fmelten. De lichamen tot haar eerfte beginfelen , het lood tot zijn quik , 
en ft yzer tot zijn roeftig vocht te ontbinden , fchierlijk filvere, en Alunige 
bomen voort te brengen. Het groeyen der planten te beletten oft te verhaa- 
ften: de felve in haar felf te veranderen ;en uitte afch weder voort te brengen, 
met een vermogen van afzuiveren, olt een vergiftige kracht te bcimetten . 
Uit ftoppelen, hout, oft mijnftoften Goden, Engelen , Vorften, Arenden , 
Duiven, Vliegen, en alzo ten leften de gehele wereld af te bootzen , en 
