tarnclenus 
n Brigan- 
juslaulms 
Je princi¬ 
paal Eu- 
top. 
Thuanus 
Hift.l. 117 
V A N D E 
'wordenfc veel gevangen. Datze inde Mid- 
dclandzc-zcegevangenwerden , en teRo- 
me,tc Maflile enVeiieric te koop zijn,heeft 
Bdlonius valflijk verhaalt,en is, door dege¬ 
lijkheid van vorm niette trifta oft elft, be¬ 
drogen. Enige willen dat hy alleen met 
zuiver water gevoed werd, om dat hy, uit 
het water getrokken, terftond derft. Zy 
zwemmen met geheel grote fcholen , en 
worden zo overvloedich gevangen , datze 
jaerlijkx , gelijk Kardamsk hrijft, over de 
CCM. Kronen opbrengen. In’t heilig 
land, een Ey land van de Occaanfe zee, heb¬ 
ben haar twe duizend Menfehen alleen 
met Haring onderhouden. Alsfy.door der- 
tclhcid, een met roeden geeftèlden, is haar 
getal fo vermindert, dat daar na nauwhjk 
hondert menfehen daar van de kort kon¬ 
den hebben.Sy lichten in’t water,en fwem- 
men niet den buik opwaarts: ja fy gheven 
met haar fchobben, voornamenthjk met 
die ontrent deogenzijn, fuiken glans,dat 
de zeefchijnt te Ichitteren. Dat methaar 
fterven ook de glans vergaat, hebben eni¬ 
ge gelooft; andere hebben ondervonden 
datfe noch enige dagen daarna duurde. Sy 
brengen, na’t getuigenis van Albertus, een¬ 
maal ’sjaars vrucht voort. 
Van haar fwem men worden wonderlijke 
dinghcn verhaalt. Ten tijde onlër voor¬ 
ouderen , haddenfeomtrentNoorweghen 
meert haarloop-plaats. Oponfetijt houden 
ly veel onder geheel Engeland.Omtrent de 
Somers, Sonne ftilftand,fchieten fy tut zee 
na déSchotfen oever, van daar na Enge¬ 
land; en in 'tmidden van Augurtus wor- 
denic van Scarboroug tot de Teems toe ge¬ 
vangen. Daar na fchictcnfe met meerder 
macht in de Brittanife zee, en laten haar tot 
Karfmis toe van de viflèrs vanghen. Van 
daar Yrland an weerzijden door-fwem- 
mende, begeven fy haarin dcNoord-zce, 
en alibo heel Brittanic om-ghefwommen 
zijnde, blijven fy daar tot Juniustoever- 
borghen, en na datfe haar vrucht gheteelt 
hebben, keren fy weder. 
Haargebruik is in de fpijs, en veel by de 
Noordfe volkeren.Dc varfche,gefouten cn 
gerookte worden daar op tafel gebrogt.De 
gefoutc worden ook weder geweekt, en, 
haar foutafgeleit hebbende, op den rooftcr 
gebraden en gegeten. In de nieuwe wereld 
liet menfe met lcholen vliegen. Dc ftaat 
(ieit iItuakhs) van defe is ellendig,die nocht 
in'twaterfwemmende, nocht in delocht 
vliegende,een veilig verblijf hebben,en de 
natuur in beide die plaatlcn tot een ftief- 
moeder : want alsze haar voor den anval 
der villen willen verhoeden, en uit het wa¬ 
ter vliegen, wordenfc van de om vliegende 
vogelen gevangen; en indien fy die met 
vluchten ontlnappen ,cn, haar vinnen ver¬ 
drogende, weder 111’t water vallen, worden 
fy, vermoeit van ’ t vliegen, van de andere 
VISSEN. 3 
villen ingeflokt.Derhalvcneen middelweg 
inllaande, vallenfe dikmaal op de fchepen, 
! en worden een roof der menfehen. 
DeLiparis, van Plinius befchrcven, heeft wiu.H.N 
fijn naam van fijn vetheid; met de kop ge- 3 "' 11 ' 
lijkt hy de Gras-mufch. Hy heeft een klei¬ 
ne mond, fonder tanden, metruwe kaken, 
met een brede ftreep van ’t hooft tot de 
Hart, en kleine fchobben. Andckuwcn en 
den buik twe vinnen, noch een ander van 
den aars tot dc ftart, en een van dc nek tot 
dc felve ftart toe fonder angels. 
Dc ftart eindigt in twe punten. Hyislb 
vet, dat hy onder’t vel, in plaats van vifch, 
[ vetheeft, en, bewaart zijnde, geheel tot 
i traan vcrfmelt. 
IV. LID. 
Van het Zee-verken, de Scolopax enEcnhoovn. 
D E Apcr of’tZee-verkcn van Rondde- AMrov.l.j 
tius, ’t welk hy ’t felve meent te zijnb ( j ; ' de 
1 met dat van de ouden, maarqualijk, gelijk 
Aldmandus bewijft, iseenfchobachtige vis 
by na rond, plat, met een hard lijf, meteen 
ruwe en als vlokkige huid, meteen muil als 
een verken,langen Homp,fonder tandë,met 
fchcrpe,harde,lange,rechte,angelsjgy foud 
feggen dattet onghelijke varkens-borllels 
waren,die daar na van’t hooft over de leng¬ 
te van den rug lopen. Hy heeft twe vinnen 
omtrent de kuwen.an den buik twe andere 
die uit veel ftarkc angels van malkander 
gefchcidcn beftaan. An den aars dry fcher- 
pe angels, dc ftart eindigt in ene vin. 
De XXXI.plaat vertoond het afbeeld- 
felvanccnZec-varkcn van Sahiams. 
De vifch die Rondeletius Scolopax oft Aft Rondelet, 
kolopax noemt, die noemen andere den O- ïf P- llc - 
Iipnant, maar qualijk j want lijn fnuit is de aquatil, 
ft ij t. Cefnerus noemt hem de Serra oft zaag 
van rlinius, omdat hynade ftart toe een vin 
\ als een zaag heeft. Rondelet /«/-gift dat hy 
meert altijt klein is,om dat hy’er dry gelien 
heeft van de felve grote die vol kuit waren. 
Hy is rond van lijf,en roodachtig meteen 
langen ftijven fnuit. Op den rug heeft hy 
een langen harden fcherpen angel, an d’een 
zijde getanr, met tandjes als een zaag, die 
onder breedachtig zijn, en een dunne ftart. 
Sijn vifch is in felfftandigheid de Pagrus 
gelijk , van goed fap cn licht te verteeren. 
Maar wijl hy fcldcn gevonden werd, word 
hy meergedroogtbewaart, als gegeten. 
De Monoceros oft Eenhoorn van K/u- 
\fius, werd meer om dc gelijkformigheit met 
de Scolopax onder den eerften gevoegt,als 
omdat hy onder de fchobbige viflèn mach 
gerekentwerden, wanthy isrinv van huid. 
Klufius heeft dien, welke uit Ooft-indie gc-Klufiml.c 
, bragt is, aldus befchreven. Van’tuitterfte cxot - c - 1 7 ' 
van den bek tot de ftart was hy een weinig 
langer als dry duimen, in ’r midden wat 
breder als een duim. 
A i 
V, LID, 
