VAN DE 
VI. S T I F. 
Vim de 'Roch in ’t algemeen. 
H Et woord Raja, ’t welk een Roch be- 
duit, hebbende Latijnen mogclijk 
genomen van radendo, dat is van fchrapen. 
De Grieken van een zekere gelijkheid met 
het woord rubus, oft braam, fy zijnfeherp 
van rug,gelijk een braam op fijn bovendeel. 
Zy hebben ftekels. Zy hebben het man¬ 
netje baton, en’t wijfje batida genoemt. 
lin.H.N. Plinius gebruikt het Grickze woord. Datze 
j.c.ii. uitte platte kraakbenige villenzijn , twij¬ 
felt niemand. Albertus hceftze onder de 
peftines ofc Kamvillèn gedelt. By de oude 
rift.H.A. zijn dryerleigcflagten. Aritloteles, en Cde- 
*' c ' 13 ‘ nus hebben de ene enkelijk Baton,en d’an- 
der Leiobatus genoemt; <^Atheneus heeft’er 
dcdellatusby gedaan. Rondcletius , nadat 
hy de zelve in fchcrpe en glatte hadde 
verdeelt, doetcr terftond de gedarde, en 
ongedarde by , en zeit dat uitte fcherpe 
enige het ghcvoel een weinigh prikkelen, 
en dat andere met harde en weinighe, 
andere met heel groote en dichte dekels 
verlien zijn. Zy verfchelen onder malkan¬ 
der in grootte. Sdviitnus heeft ’er gcficn van 
Elian. H. tweellebogen lang. e jElimus zeit, datter 
.1.13,c. in Indie zijn niet kleinder als een dEoIis 
*• fchild, fyzijn meteen velachtigehuid be¬ 
dekt. Zy hebben alle een vliesjc, datfc een 
wolknoemen, overdeogen. Omtrent de 
ogen zijn enige grote wijde gaten , tot het 
bmnendc van de mond open , waar op van 
binnen, van de natuur,een dekzelgeleitis, 
niet het gapen van den mond openen zy 
zich ook,en üuiten ten deel met een geflo- 
ten mond. Zy hebben alle een lange ruwe 
dart, hovende zelve twe pinnen, ook zoo 
veel,maar klein en ronde,omtrent zijn oor- 
fprong. Dat K_driftotelcs feit, dat de plat- 
viden van ’t kraakbenig gedacht fonder 
vinnen zijn, daar door heeft hy verdaan die 
gene met welke fy het lijf andrijven, maar 
niet die an de dart , om ’t lijf te beheer- 
fchen gegeven zijn. Indien ’er iets drij- 
digh by hem voorkomt , is het ghebrek 
van ’t woord batrachusvoorbatus daarvan 
de oorfaak. Indien wy zijn innerlijke 
delen bellen, fy hebben alle de gal-blaas 
an de lever. De milt in de vouw van de 
maag , dikke darmen , en het einde van¬ 
den rechten darm dun, het teellid dat van 
een zee-kalfgelijk. De Guichelaars hebben 
uitte gedroogde gcdalten van Draken en 
Balililcus gemaakt, en alfo’t gemeen be¬ 
drogen. 
DcRoch houd fich inde flikgronden van 
de zee,en niet ver van de ftrand. ‘s Winters 
verfchuilenfe, cn wijl fy veel gevanghen 
werden, oordeelt men niet qualijk datfc 
fchool-villen zijn. 
VISSEN. 
Zy verfamelen niet alleenlijk door ’t fa- 
men-voegen van de opperdelen, maar ook 
de ruggen op malkander leggende,en hou¬ 
den haar ook niet binnen haar gedacht. 
i_Aristotelef fchrijft, datfeook mette Squa- 
tinaverfamelen. Zydrageninde lijfmoer 
iet Ichulpachtigs. Zy baren een levend 
dier , als zy eerd eyren binnen haar ont- 
fanghen hebben. De eyren , die geel cn 
zonder fchel zijn, worden eerd in ’t bo- 
ven-deel van de lijf-moer geilen. Enige 
zijn fo groot als hoender-eyren, andere 
klcinder, andere niet groter als een erwect, 
dikmaal iflèr meer alshondert in een Roch, 
die na by haarvolmaakheidenin’tonder- 
deel van de lijfmoer gefakt zijn, worden 
met een fchel, binnen ’t welk het wit en 
geel befloten is, gedekt. Zy zijn vierkant, 
uitgenomen de by hangfels van de hoeken 
die verlcheiden zijn. De byhangfels van dc 
ene lijde zijn langer, en de bladers van het 
fwaartkruid gelijk;van d’andcr lijde korter, 
breder en omgevouwen. Zy baren een, oft 
ten minden twe jongen. Datfe inde zee met 
overvloet zijn,dat komt doordeontalbaar- 
heid der eyren , die boven an delijf-moer 
hangen, uit welke, metter rijt volmaakt 
werdende, op nieuws jongen voortgebragt 
werden. Plinius fchrijft, datfe haar verbor¬ 
gen vinnen uitdekende, die op de wijs van 
de wormen beweghen, en daar mede de 
voorkomende vilTèn angrijpen.en allo haar 
traagheid door lidigheid te baat komen. 
^Ariftotelcs noemt die vinnen radios oft 
dralen. Dat nochtans in defeplaatfcncen 
gebrek fchuilt is te oordelen,om datfe noch 
vinnen nocht dralen hebben , oft Plinius 
heeftze oneigenthjk vinnen genoemt, en 
AriHotcles heeft dat an de vinnen toe geei- 
gent, ’t welk het lpits van de fnuit toekom t. 
oUus heeft ’er eertijds een bcfchreven, die 
een menfeh , in de Noord - zee verdrikt 
zijnde, tehulpquam. Haar gebruik is ook 
in de Cpijs.Gs/exus feit, datfe van veel voed- 
fel.enzwaarom teverteren zijn .Rondcletius, 
van de goedheit van de Roch ondervraagt 
zijnde, antwoorde: dat het eveneens was, 
of iemand van een gefoden mantel at. Ar- 
chiftratus prijd de fchouders in de winter. 
Wy hebben uit Cefnerus , dat de rijke het 
uitterde van de zijden eten, cn het overige 
voor ’t gemeen laten. By de Hollanders 
wordenfe veel gekookt,en met boter,azijn 
en modartgegeten. De oude atenlè eer¬ 
tijds met kaas, en benjuinkruid. In de ge¬ 
nees-kond is dc gal goed voor de oiren. 
Rondeletius heeft de lever gelukkigh tegen 
i het jcukzel gebruikt. 
V. STIP. 
Plin.H.N. 
1.9.C.4*. 
