julianus 
17-c. 6. 
Tzerzes 
8.v. 144. 
yó NATUURLYKE 
wen alleen fchijnt te hebben. Dit heeft hy 
ook eigen, dat hy onderden buikfondcr 
vinnen,en geheel ongewapent is. Hy heeft 
ook an weerzijden vier kuwcn. Deopper- 
kaakonbcweeglijk. De ftart alsde wallen¬ 
de Maan , een ftreep van ’t hooft totte na¬ 
vel uitgeftrckt, en weerzijds an den nek 
een fwartc plek; alleenlijk omtrent die 
ltrec-k der ftreep, die de zijden van de vifch 
verdeelt,met fchobben belet. Een lever 
van ene quabbe , fonder gal. De maag als 
de letter V’ gevormt,welkers onderfte lpits 
afloopt; en anden deurwachter van de 
maag met fo veel byhangfcls vcrfien , datfe 
ontelbaar zijn. De darmen worden van 
’tklier-bedde onderftur. De miltleit on¬ 
der de maag. Of Bellonius de Zee-vifch heel 
wel Kallichtis noemt, onderfoekikniet. 
Dit doe ik’cr alleenlijk by : dathyvaney>- 
pianus onder de Centaceos genoemt wert, 
dat hy zaagfwijze tanden heeft, met lcho- 
len fwemt, ’tvelk moghelijk de Fiatola 
niet toekomt. Nochtans werp ik ’er in de 
afbeelding de Kallichtis van Bellonius by, 
welken Gcfnertis voor dc eerftc Hepatns, 
oft Lever-vilch, houd. ’t Ghcen noch 
overig is. Te Rome is de Fiatola overvloe¬ 
dig, elders zelden en onbekent. Rondele- 
sius zeit, datze an zijn oevers wit gezien 
zijn. Men zeitdathy uiteenzee-long ge¬ 
boren word, en treflijkvanfmaakis. 
XIV. LID. 
Van de Scorpius , oft Scorpis. 
D E vifch Scorpius, die by tlinius fo in¬ 
tijds Scorpio , van het gekerfde dier, 
alfo genoemtis, niet dat hy oft inverwoft 
geftalte van lijf daarna lijkt, maar om dat, 
gelijk als de land-fcorpioen, metten angel, 
die hy inde ftart heeft,alfo defe mette 
angels,die hy op den rug en’t hooft draagt, 
lijn vergif met wonden indrijft. Men 
meent dat hy van dc Scorpis alleenlijk 
in kunne verfcheelt, dat defe het wijfje,dc 
ander het mannetje is; maar fy fchijnen 
in gedaante ondcrfcheiden, en de Scor¬ 
pis en Scorpcna worden voor ene vifch 
gehouden. Hy weegt zomtijds drie pond, 
zAsliams fchrijft, datfe in de rodc-zee twe 
oftdry ellebogen lang werden. Zogroot 
zeit Tzetzes zijnfe ook in Indie. Hyheeft 
een rond lijf, an’t voorde heel dik, ach¬ 
ter dun , fo kleine dunne fchobben.dat 
men bv na oordeelt dat hy geen heeft. 
Anden buik alleen is hy wit, het overige 
rood, waarvan hy by Plinius rood genoemt 
werd. By 2 \'umenius Eythrus , by Hifc- 
?ius Purros, by Diphilus Kirros, om dat 
hy eenighe zwarte plekken heeft. Epi- 
cbarmus noemt hem heel wel Poikilus. Hy 
heeft een groot hoekig hoofc , hard en 
beenachtig, met veel angels verficn. Een 
BESCHRYVING 
groote mondt, dichte verwarde tanden. In 
de onderkaak drykantig , in plaats van 
winkbrauWen een heel Icherpen anghel 
alsde Kukulus, meteenzagtvelachtig by 
hangfel. An weerzijden vier kuwcn, met 
een bcenachtig, en fplinterigh dckfcl be- 
klect. Neven de fclvetwe brede vinnen. 
Even zo veel daar regen overftaande an 
den buik, maar kleinder. Op den rug ene 
van den nek totte ftart lopende; in fijn 
voorftedeel met elf oft twaalf angels gewa- 
pent-, het overige Homp en oni'chadelijk. 
De ftart beftaat uit ene brede vin. Dc oude 
hebben twe geflagten van hem gcftclt, een 
ftrand- en Zee-vifch 
leien werd. Maar de 
te zijn. Andere zijn mogelijk alleenlijk 
ftrand-villen en zwart; andere rofch.en die 
lopen ook na de diepte,dcrhalvcn word gc- 
twijfelt ofhy onder de ftrand-, oft in ’t diep 
houdende villen is, wijl CMtiezitheus haat Aten.l.'S. 
ook getuigt klip-viflèn te zijn. Hyiscen 
vifch-eter, en vangt de Aphyusen Spatu- 
lus,en Gobius, envoorr.amentlijk kreef- 
ten ;en verfmaatook geen wier. Hv baart, 
na’tgetuigenis van CAriJlotdcs , inde rui- Arift.H.A 
me Zee, en volgens den lelven twemaals, piiulus g. 
eens inde Lenteen Herfft. By oppUnus c.j-r. 
word hygefeit viermaal tebaren. Dat fijn 
fteck vergiftig is, lefen \vy by Dioskorid.es en 1. i.v.sjo 
Avifema. Hy vcrwektheelgrootepijn , en 
dikmaal ook opblaling van den buik .Patilus c ’, óf. 
enofir/W leggen , dar de opgefneden Bar¬ 
beel , opgelcit zijnde, zijn geneel'middclis. 
Ronielctius heeft ondervonden, dat hv met¬ 
te lever van de Scorpio lelft, en gefloten 
Lentifkus rondom de wonde geleit, de 
lélve geneeft. Hy heeft fijn gebruik in 
defpfisen gences-konft. Hifeztus , by Athc- 
neus, feit, dat hy afveegt, lichtte verteren, 
van veel zap, en veel voedlel is, om dat fy 
hart,vaft,eeltfachtig, en kraakbenigvan 
vifchzijn. Gyfoudhaar qualijkonder dc 
Selache , en Chondrakantha betrekken. 
Diem de Winter, op klippigeplaatften, en 
ineen zuivere Zee gevangen zijn,worden 
meeft geprefen. Haar hardheid word, 
door’t bewaren van dc dode, verbetert: 
want in deingeboornc warmte vervlogen 
zijnde, wordenlyvochtiger. ^Archcjimtus 
oordeelt, datfe in Thazus niet groterals 
twintig vingers lang behoren gekochtte 
werden. Indien gy de genees-konft an- 
fict,haar zap verfacht,by Vioshoridcs en Plin.;ie.< 
Tlinius , den buik. De gal word van Hippo- ^ 
bates regende maand-ftonden en nage-lier.,. 
boorte ingegeven. Tlinius zeit,datfe de 
wratten geneeft,en dc ruwheit dernagelcn 
verbetert. Marfellus , datfe de donkerheid 
der ogen verdrijft. De Heen die in ’t hooft is 
wort nutlik voor de droppelpis gedronken. 
De Scorpis en Scorpena neemt Aldroyan- 
, dus voor een ficlvevifch. Hywordin ge¬ 
daante van dc Scorpius, als boven gezeit, 
om 
,gchjk by Athcncus ge- Atliencus 
felve fchijnt van beide 7 ' ' 4 ‘ 
