VAN DE 
linge haat tegen de Xiphia ingenomen 
zijn , beiluiten andere hieruit, om datze 
hem, door vreze van de Walvifch,met zijn 
zwaart in’t zand hangende , doden, gelijk 
Oppianus getuigt. Zy werden onder de 
flegtc vifch gerckent, zo datze te Venetië 
by de roufeh verkocht werden, zo om dat¬ 
ze klein zijn, als om datze, vol kuit zijnde, 
ianial. van een vuile flank zijn. Waarom Martia- 
ff 3 2 ' lis zeit: 
De Me na ia onnut en'win geringe tv aar de , 
Dat doet z ijn -vuile flank. 
En L. Pomponius de Rijmer, gelijk hy by 
o^r//wrgenoemt werd : 
Die zoekt een vetten brok , en vind by niet te 
fmullen , 
Zo moet den armen hals zich met de ’.JAïena 
'vullen. 
Dat hy nochtans in goedheid van zap de 
Gobius overtreft, befchrijft Hifezius by A- 
theneus , ’t welk van die gene, welke an dc 
klip- enzand-ftranden, en by zijn tijd ge¬ 
vangen wierden, te verftaan is. Want an¬ 
ders is de Gobius wrongelachtig van vifch, 
cn weinig minder als dc klip-villèn. ritmus 
geeft te kennen, dat ’er eenzap oft gedaan¬ 
te van pekel uit haar gemaakt werd, alsby 
lin. H.N. zeit : De pekel van dc gezoute vifch word 
i.c.7. ookherkookt, en de vochtigheid verteert 
zijnde, keert het zout weder tot zijn vori- 
gen aarc; cn dat van de Mena word in ’t 
gemeen voor beft gekeurt. Gy. zult ook 
iet diergelijks by Perzius vinden. Het word 
gemaakt uit de ingewanden van vifch in 
een vatgeleit, enmetzoutbeftrooit. Van 
zijn gebruik in de genees-konft hebt gy 
dit: Dat het zap van die gegeten den buik 
los maakt, en ook dc gezoute op den navel 
gebonden. Dat Galenus dc gebrande hoof- 
,ji. i. ’ den van dc oude tegen dc kloven van den 
mpl.c.n aars, en den verouderden huig gebruikt. 
<JIïarcellus , tot het felve met gal-noot en 
ipaanfeh-groen vermengt, als mede met 
honigh vermenght tottckeel-pijn. Plinius 
getuigt,datdeafchmetfout, lavendel en 
oly vermengt, dc moeder geneert, en met 
roken de nageboorte aftrekt. Met look 
geklampt, geneeftlè de wratten, cn ont¬ 
doet dc piuftcn van defchamelheid. Wat 
nut dc Mena in dc rode-loop bybrengt, 
fultgy by Galenus vinden. 
XXII. LID. 
Vim de Sinaris. 
D E Smaris, die ook Maris by zAtheneus 
genoemt werd ,{Bellonius feit teAnko- 
na Grieken gefproken te hebben, die haar 
ook Marida noemden} zijn uit hetgeflagt 
van de Mena. Zy worden ook Leukomc- 
mdes genoemt, te weten om datfe altijd 
VISSEN. ö 3 
wit zijn, endc Mena haar verw verandert. 
De Geleerde menen, dat dit het vifchje is, 
’t welk die van Antipolis nu Garus, de Ve- 
nctianen Hirrulaoft Herrula, de Mafliliers 
Hiaret, de Franfen in Narbonnc en de 
Spanjarts Gikarel, om dat hy, gefouten en 
gerookt, met zijn fcherpigheid de tong 
bijt, en dcNcapohtanenCerrusnoemen, 
welk woord Gaza ook behouden heeft. 
Rondeletius meent dat het de Garus van de 
oude is, fo om dc gelijkheid vanden naam, 
als om dat, na ’t getuigenis van Plinius, van 
de felve de befte Garum , dat is hetgrond- 
fap van de gefoutc vifch,oft pekel gemaakt 
.werd. zAldrcnandus geeft een befchrijving 
van dry. 
De eerfte is de Mena en Boops leer ge¬ 
lijk , nochtans met enige tekens onder- 
fcheidcn. Want de Boops isfonderplek¬ 
ken, welke de Smaris heeft. De Boops 
heefteen afgeknotten bek, de Smaris een 
langachtige. Ookisde Boops ronder van 
lijfals dc Smaris, waarom hy te Rome Ro- 
tundetus genoemt is. Hy vcrfcheclt ook 
van de Mena, om dat hy een weinig fchcr- 
peren breder fchobben heeft. De ftrepen 
zijn an beide zijden recht maar in dc Sma¬ 
ris op haar orde : in de Mena ganrsniet, en 
zijn Alver en goud-verwig, van’t hooft tot 
de ftart uitgerekt. Hy is ook kleinder als 
dc Mena, naulijk een vinger lang, fmalder 
van lijf, cn heefteen fonderling teken, waar 
door hy van de Mcnaen Boops onderfchei- 
den werd : want als hy de mond opent, 
ftcekthy de lippen uit, als uit een buis, die 
als een doos in malkander fluit. Anders is 
hy in vinnen, angels, ftart, en innerlijke de¬ 
len de Mena gelijk, en verandert op de fcl- 
vc wijs , na ’t feggen van Bcllonius , zijn 
verw. 
Dc vifch, op de twede plaats voorge- 
ftelt, febijntde Smaris van Bellonius. Hyis 
byna paars van hooft, te weten voor: want 
opwaarts is hy witachtig ; met de felve 
verwis’t gehele lijf, maarlichter, geverwr. 
Van ’t hooft totte ftart lopen vijfgrote gele 
ftrepen. De vinnen zijn ook geelachtig. 
Hy heeft een kleine en naulijk Achtbare 
plek. 
De derde, onderdo naamvandevrem- 
de Smaris overgefonden, is blauw. Het o- 
verige is groenachtig, met witte en fwarte 
flippen gefprenkelt. Het hooft is onder 
paarsachtig, opwaarts witachtig. De vin¬ 
nen zijn byna alle geel geverwt, met fwarte 
flippen gefprenkelt. Zy leven onder de 
kruiden an de wierachtige ftranden, en het 
is waarlchijnlik datfe dcfelvefpijs eten als 
de Mena. Oviditts rekent haar onder de 
vruchtbare. Zy worden, meteen brok van 
brood,mctgcitc-kaas cn bloeme-mcel ver¬ 
mengt , gevangen. Hezychius heeft ge- 
fchreven dat het van de befte vifch is. 
Dc befte en angenaamfte van dele heeft 
Jt on- 
