V A N D E 
(I.H.A. in een koele fchaduwachrigc plaats (want 
van de Son gheraakt, fterven fyop’tland 
. c. 2i. heel lichtlijk } gelcit werden, denNoor- 
denwind wayt, haar bewegen, en in (luk¬ 
ken gefneden en gevilt, ook heel lang le¬ 
ven. Dacfe zo voor den donder fchrikken, 
datfe van de grond na boven komen, en zo 
onlijdfaam inde koude zijn, datfe, als alles 
in ’tjaarMCXX V. toe-vroos, in de aar¬ 
de kropen, en in de Hoy-bergen fich ver- 
fcholen, 
Sy fchijnen nictgehelijk fonder tuchting 
h.h.n. tezijn. Want Plinius verhaak , datfe in de 
bron van ]ufiter Lcbrttdius uitte hand aten, 
en haar oir-ringen angehanghen wierden. 
Inde rivier Arethuzavan Chalcidie, ne¬ 
men de tamme Alen,met filvere oirringen 
verkiert, fpijfe van die de felve haar toerei- 
ia.H.A. ken , gelijk ^Atheneus cneAlianus fchrijfr. 
•M' 8 - pluturchus zcidt, dat defe geheiligde Alen 
genoemt wcrden.Nymphodorus verhaalt,dat 
in de rivier Elorus de Snoeken en grote A- 
lenzo tam zijn,dat fy het brood uit de han¬ 
den eten, ’t welk ook Apollodorus verhaalt 
in fijn gefchicht-boeken.Sy worden vyand- 
lijk gehandelt,uit de vogels, van den Rei¬ 
ger en Water-raaf, uit de viervoerige van 
den Otter, die nochtans, alleenlijk haar het 
hooft afbijtende, doorgaat; zo de Viflèrs 
zeggen. 
Watangaathaargcbruikin de fpijs. Het 
is zeker datfe eertijds voor heel lekker ge¬ 
houden zijn. CMenandcr noemtfe onder de 
weinig lekkernyen van dat koftelijke gaft- 
maal, dat bynacen Talentgekollhadde. 
Thiterus zeide dat die rijken ellendig wa¬ 
ren, die matig leefden, en geen Aal aten ; 
andere noemdenfe de Helena, oft voor- 
naamfte van alle lekkernyen, de Koningin 
der welluftcn, en die boven de Goden te 
iheneus achten waren. De Sybaritte hielden die ge- 
ip. 1-7- ne,welke haarvingen oft verkochten,Tol- 
vry, zo i_Atheneus verhaalt. Hifezius heeft 
naghelaten , datfe in gocdheidt van fap 
andere villen overtreffen, en de maag an- 
genaam waren. Maar by de Genees-mee- 
ilers, hoewel fy zacht van vifch zijn, wor- 
denfe voortayen flijmeriggehouden. Zy 
verwekken de ontfteking, de longen, om 
datfe meteen vettigheid der natuur van de 
menfeh heelfchadelijkzijnde, begaaftzijn. 
. j Met haar overtollige vochtigheid, daarzy 
•Dien.” de delen mede bevochtigen, maken fy een 
culr^Ai^ Eeefche ftem. En na ’t gevoel van fommi- 
ent.i.;. ge hebben fv iet, ik weetniet wat, dat byna 
de dood veroorfaakt, indien het niet cerft 
uitgeworpen werd. Daarom wordmoge- 
lij k haar ’t hooft, de ftart, en van fommige 
een langwerpigefwartachtigeader, dieo- 
ver den rug loopt, afgefneden. Platina, daar 
hy een heerlijke bereidingh van de Alen 
voorgeftclt heeft, doet’eraartig by, datfe, 
alfo bereid,de vyanden behoren voor-gefet 
te werden, om datfe niet goeds in hebben. 
VISSEN. 
Om defe fchadelijkheid te vergoeden, 
aten haarde oude in beetgewentelt, om de 
vochtigheid te verbeteren en af te vegen. 
De Zalernitaanfe School fchrijft Harken, 
dat is dik en ftraffe wijn voor, gelijk alsde 
rodeis: wantindien ’erdunne wijn op ge¬ 
dronken werd, zoudde Gijl voorde volle 
kokingna de aderen gedreven werden, en 
alzo een quaadzapigheid in de lichamen 
verwekken. ’tSelve gefchiet ook even¬ 
wel, ten zy gyallcngskens, weinigenals 
proevende diegebruikt. 
Van’tgebruik indeGeneeft-konft heb 
ik dit bydefchrijversangemerkt, dat het 
vet, ’t welk in’t koken bovendrijft, inde 
falven tot de blau-geilagen leden gebruikt 
werd ; dat ’t geen uit de gebrade afdruipt, 
depijnderoirenen zenuwen geneert; dat 
het op een kaal hooft geftreken, het hayr 
doet groeyen; dat het met ganze-ve t, fap 
vanrute, alffem, honds-draf, en honds-ton- 
ge-kruid ghemengt, de wonden geneert; 
dat den rook uit de huid van de gezoute 
ontfangen, de krimping van de bloed-loop 
verfacht; en in wijn geileken, een tegen¬ 
heid van wijn veroorfaakt: dat den Aal 
ontweit, gefloten, en in een vcrglaafde pot 
ghekookt, met fijnvetenfap, dat op den 
boom van de pot blijft, de pijn derfpeen- 
aderen verfacht. De Cingari fchieten de 
paarden van achter Alen in, om datfe vet¬ 
ter leffijnen, en haar meer beweghen fou- 
den. Sommige paarde-meefters geven de 
droezighe paarden een Aal in , die weder 
achter uir-kruipr. Andere laten een kleine 
van achter infetten, om af tefuiveren, en 
dat zondcrgevaarvanleven, zo fy zeggen. 
Ook beveiligt Gefnerus , dateen fchipper, 
hem heelwel bekent, een geheel levende 
inflokte, en weder levendig uitfchoot. De 
felve fchrijft, dat zommigc uit de gal van 
den Aal, oft andere viffen , ofc ook van de 
koc-beeften, een goud-gele verw, en de 
felve met een weinig azijn en krijt tot een 
klomp maken. Vermis , na’tzegghcn van Plin.H.N. 
Plinius , verhaalt, dat de Pra’textati met de *• ?' c ' 1J ' 
vellen plegen gellagen te werden ; en ont¬ 
kent daarom, dat haar een boete op-geleit 
was. Maar hy noemt Pnetextati, die on- * 
mondige kinderen, welke hetkoorn, dat 
met de ploeg gefoch t was, ’s nachts diefli jk 
in Hukken fneden, oft verwoeden. 
V. HOOFT-ST. 
Km de OrbtSj ^ond-yifch oft Egel. 
V An defe vifch gedenkt alleen Plinius. 
Hy zeit, dathetcen heel harde vifch f 1 , 1 ”™,, 
is, dieÓrbis genoemt werd. Hy is rond, 
fonder fchobben, en beftaat maar uiteen 
hooft. Gefnerus meent dat hy het Krani- 
um oft bekkeneel van ^Apulejm is, om dat Aklrov. dc 
hy in grootte, rondte, en ghelijkheid van rifc'-'s- 
tan- 
