Arnbroz. 
Hcxanier 
1 . ƒ. c. 11. 
Alia.H.. 
VAN DE 
plaats van de tanden de onder- en opperlip ! , 
binnewaarrs, als een vijl, ruw zijn : £n het 
blijkt dat Bellonius daar niet wel opghelet 
heeft: want hy zeit elders, dat de vifch by 
de FranccnLavaretusgenoemt, in de kcei, 
cn an ’t begin van den keel-darm, beentjes ' 
heeft, hier cn daar met thien tanden als in 
deThemolusgewapent, daar gy anderlins 
in fijn Thymallus en Lavaretus met dier- 
ghelijks vind. Hy heeft een middelbare 
maag, dikachtige darmen, met veel vets 
bedekt, en, zo Eellomus zeidt, met veel by- 
hangzels an de poorter van de maag, waar 
an terftond een dunne ronde darm volgt, j 
die na den rechten loopt, daar de vuilig¬ 
heid in ontfanghen werd , en na den aars 
fchier. De zelve Bellonius fchrijft, dat hy zo 
kleinen hart heeft, dat hyghelooft datter j 
gheen in ffeekt. Sdt'mms maakt de milt! 
roodachtig. Gefnerus beveiligt datze in de ; 
zijne, die hymetdehandgetaftheeft.byna 
fwartachtigh is. Na’t feggen van Bellonius 
iflc in de vifch byna zo groot als de lever, 
’t welk ik, zeit hy, in geen andere villen oit 
gefien hadde ; maar langwerpigh, en met 
vet vermengt. De lever heeft ene quabbe, 
gelijk de zelve Bellonius heeft angemerkt, 
die terftond de maaghomvanght, daar de 
keel-darm eindigt. SdyUms meent dat hy 
zondergal is. Maar Bellonius zeult datze zo 
klein is, datter nauwlijk eenig teken van 
blijkt. En Gefnerus ontkent ook dat zijn 
Thymallus oft Thym-vifch fondergal was, 
maarzeit dat hy een geelachtige oft goud- 
ver.wige hadde. Bellonius heeft het blaasje, 
dat in de villen tot hctfwemmcnbequaam 
is, altijds vol gefien, en over den ruch-graat 
uitgeftrekt. Als hy heel groot werd, waft 
hy tot de lengte, zo zMlmnus zeidt, van een 
elleboog, hoewel die meeft gevangen wer¬ 
den kleinder, en, gelijk Sdvimus zeit, niet 
boven een pond fwaar zijn. Haar lengte is 
vijfmaal meer als haar breedte, doch de 
ftarr daar onder gerekent, ghelijk Gefnerus 
heeft anghemerkr, in die welke hy met de 
hand handelende bcfchrcven heeft : want 
hy was dry vinger breed, cn veerthien lang. 
Zy beminnen de fuivere, klippige en kou¬ 
de wateren , waarin fy omtrentde klippen 
gevonden werden, cn geen villen,uitgeno¬ 
men de Forel, worden meerder in de ber- 
• gen cn vallende rivieren gevangen. 
In Hoogduitlland teelt haar den Rhijn. 
By de Switzers lietMeerLemanus, en de 
Fioha by de Mifcncrs. In Italië deTicinus, 
Abdua, en Ambra. In de Po worden zy 
weinig gevangen. Zy leven met water-ge- 
kerfde dieren, met het uitwerpzel van de 
waters, metduizent-benen, metwaterlui- 
zen.enmet water-en landvloyen. czG/ia- 
^ nm ontkent datfc met ander aafch als de 
mug konnen gevangen werden. Voliterrx- 
nus wil dat hy de Thymallus eet; doch hy 
alleen onder alle fchrijvers. Zy worden 
VISSEN. rei 
Chryfophagioftgoud-eterSgcnoemt, ’tzy 
ofr om datfe de kleine ftukjes'goud om dc 
glansinflokken,oft om datfe ook voorvecl 
gelds verkocht werden, en alzo hetgoud 
van dc flempers verteren. Van haar reuk 
fchrijft o Hlianus aldus: Den reuk van de 
ghevangene is verwonderens waardigh: 
want hy ruikt niet vifchachtig als andere; 
maarghy meent datgy het verfche kruid, 
daar hy nagenoemt is, in de hand hebt. Hy 
heeft zo lieflijken reuk, dat die hem niet 
ziet, meent dat hy dat kruid , ’t welk de 
byenheel angenaam cnThym genoemtis, 
ergens by zich verborgen heeft. i_Ambro- 
ssius fchrijft, dat van dien, welke zo lieflijk 
ruikt, lichtlijk kangezeit werden,hy ruikt 
navifchoftna de bloemen. Hy word met 
al fijn delen inde fpijfe geprefen; noch- 
tansis haar innerlijke reukanzommige feer 
anghenaam. Omtrent deElve worden fy 
beter als de Trutta oftForel gehouden. Die 
inde Athefis, en Adduaghcvanghen zijn, 
maakt Sdvimus heel lekker. In de May - 
maand worden zy meeft ghezocht, en in 
plaats van de klipviflen by dc Genees-mce- 
fters voor-gefchreven. 
In deGenees-konft word haar vet zeer 
geprefen , zo tegen de hard-horigheid, in¬ 
dien het in de May ineen vat gedaan en in 
de Son ghefet werd, en ’t gheen daaruit 
druipt in dcoiren gegoten werd, als tegen 
defchellen, roodheid en brand deroogen, 
indien’er dagelijkx twe druppels met een 
veer in gelaten werden. Gefnerus zeidt dat 
hy een meisje,dat omgewelfdeoogfchellen 
had , ’twelk lichtlijk na dekinder-pokken 
volgt, met ditgenees-middcl, omtrent tfc- 
ventig dagenlang geduuriggebruikt, (zo 
datter dagelijkx een drup ingelaten wierd) 
heefc fien genefen , cn dat in de cerfte da¬ 
gen de roodigheid terftond wech-gheno- 
men wierd. Hy doet ’er noch by, dat de 
kruid-mengers dit vet by haar hebben , cn 
dat het veel van haar ghefocht werdt om 
de ghebreken der ooghen , en de vlekken 
van dc felvc te genelén , als mede tot de 
delen die met heet water oft vuur ver¬ 
brand zijn. 
IV. HOOFT-ST. 
Fan de riYier-Umlra oft Schaduw- 
'vifch. 
V Ande rivier-Umbra gedenkt i^fuzo- Aidrov.de 
ïziwjuicdeoude fchrijvers in zijn Mo- pifab.1.5. 
zella. Gefnerus heeft hem voor de felve met ’ IJ ’ 
derivier-Forel angenomen , om dat die in 
de Moezel, daar hy ficli in den Rhijn ont- 
laft, overvloedig is. Rmdeletius heeft hem 
aldus befchreven: Het iseen vifch nietal- 
leen met naam , maar ook metdeverwde 
Zec-U mbraghelijk , waarvan fy beide de 
naam hebben. Want het lijf is donker en 
N 
fcha- 
