tod NATÜURLYKE 
de H.Maagt Maria, op welke tijdthyuit i 
zijn fchuilhoeken mee fcholen ib wel groot, j 
als klein voortkomt, en dat tweoftdry da¬ 
gen voor oft na die tijd , en altijd byna ze¬ 
ker. Zy worden dikmaal, lodergeen be¬ 
let is, wel tzeftigh, meer oft min, t’eftens 
o-evangen. Hetiseenlofevifch,en buiten 
deestijd , op welke hy nazijnbaring met 
fcholen fwemt , befwaarlijk om te van¬ 
een. Tenzy de harde winden maken, dat j 
hy de viffers, oft trekkende netten niet 
hoort, oft het beroerde water hem’tghe- I 
zicht belet: anders blijft hy tuffen de 1'and- 
banken oft platen verborghen en wordt 
niet lichtlijk metde netten befloten. 
Maar buiten die tijd, wordt hy metten 
angel gevangen,byna op defe wijs \Vijl hy 
een vratige vifch is, worter een vifch Pho- 
xinusgenoemt, oft een ander vilchjean- 
den angel vafl gemaakt, en metde lijn gins 
en herwaarts door ’t water gefleept, op die 
plaats , daarmen vermoet dat de andere 
haar houden. En fy met het vifchje den 
haak ook infehokkende wordenfe ghevan- 
gen. Het is eenloflijkke vifch, vanange- 
name fmaak, fo gebraden als gefoden, maar 
nochtans van vele weinig geacht, om datle 
de rechte wijs van toebereiden niet weten : 
Wantfohy niet wel bereid wordt, ’tfy ge¬ 
foden oft gebraden , valt hy in veelftuk-; 
ken ; Maar indien gy hem geheel behou- ; 
den wilt , moet gy hem niet in ziedend 
water, gelijk andere viffen, maar terifond 
in ’t koude werpen, om met het water ghe- 
hjk te koken, dan fouten, en byna tot de 
verkoking vant ’t zap laten fieden. Maar 
wilt gy hem braden, fo fult gy hem fchrap- 
penenontweyen , dan wel metfout wry- 
ven, en twe uiren daar na braden , en fo lal 
hy goed en lekker van fmaak zijn. 
Daar zijnder die de gemene braadviffen, 
enkelijkfonder de kuit oft hom uittene- 
men, metzaly vullen en fo braden. Ande¬ 
re de kuit, oft hom me ttc lever en milt uit¬ 
genomen hebbende, doen daar veel pe¬ 
per, nagels, fout, korenten, en doyers van 
cy ren in, hier mede gevult zijnde , braden 
fy de vifch , en houden hem fo voorgefon- 
der. 
IV. LID. 
Van de Orfus der Hoogduitfen , oft ^o- 
dc Grootkop yan Gefnerus. 
D it gedacht van de Grootkop,feit Gef¬ 
nerus-, noemen deHoogduitfenin’t 
LU. ' gemeen een Orf, welkiknoch noitgefien 
heb, behalven eertijds in zeker viver te 
Aufburg, waar my dacht dat hy in ’t an- 
ften de verw vaneen Karper hadde, wijl 
moghelijk het water my ’t gheficht ver- 
vallchte. Aldaar heeft my de voornaame- 
Genecs-meefter, Achilles Pyrmimus Kaf- 
BESCHRYVING 
farus, de af-beeldingh gemeen gemaakt. 
Hy is rood van rug, met een witten buik, 
grote en brede fchobben, fo’tfchijnt. Zy 
worden gebraden fcer geprefen, voorna- 
mendijk in April en May. Of de ftreep 
vandekuwen tot de dart heel wel recht 
(tegen de wijs van andere viffen j) is uit ge¬ 
drukt, daar te onderfoeken. Het Hoog- 
duitfe, dat boek de Beyerfe indellingen 
bevat,delt defe vifch in de felve vorm voor 
van 12. oft 13. vingers lengte, onder welke 
maat zy niet mogen ghevanghen werden. 
Daar nochtans toegedaan is, de ghemene 
Grootkop van Atuumius van neghen vin¬ 
gers lengte te mogen vangen. Waar uit ik 
vermoede datfe (jik noem hem Grfus, hoe¬ 
wel hy van de zee-Orphus veel verfcheeltj) 
veel groter moet werden. Hy word in ver- 
fcheiden plaatzen van Hoogduitdand, an¬ 
ders (jmaar mertc naade namen) Orf Erde, 
Norfling, Wurding, en ook elders indien 
ik niet bedrogen ben Elfrgenoemt. By de 
Hollanders is de Elfr de Aloza oft Elft. 
Men feit, dat hy buiten tijds gevangen vol 
graten is. Ik hoor dat defe van twederlei 
gedacht is, dat zommige gebraden wit van 
vifchzijn, welkete Aufburg ghemeenlijk 
Wit-vifch genoemt werden, en andere 
rood, oft geelachtig, gelijk de Forel, oft 
Trutta Zalmonata. Men feit ook dat defe 
vifch overvloedig te Ncurenberg, in de ri¬ 
vier Begniz gevangen werd, en dat die van 
rode vifch voor beft gekcurt werden: maar 
datterin ’tJuitterlijk anfien gheen onder- 
fcheid in is. Dat de fchobben breder als in 
dcThym-vifchoftThymalluszijn, dat fy 
hard, wrongelachtig en gefont van vifch 
zijn, fo datfe fclfs in de Mazelen toegedaan 
werden te eten , maar datfe minder an- 
genaam als de Forel oft Trutta zijn. Sc/lo- 
nius de afbeelding van defe vifch bymy ge¬ 
ilen hebbende, zeide ook datfe in vorm 
na by de Squalus, dat is de rivier-Groot- 
kop, quam. Ik hoor dat het een lekkere 
vifch is; en van grote waarde: Dat hy vlie¬ 
gen eet, en minder likker als de Karper, 
maar dikkeris, en te Aufburg, Neuren¬ 
berg,en elders niet in de meiren of rivieren, 
maar byna alleenlijk indeviversghevon- 
denwerd. Daar zijnder, die hem mette 
vifch Pigopikone van’t mcir Lar, en Ver¬ 
bangelijken : en mygefeithebben, dat hy 
op de felve wijs, op zekere tijd van ’tjaar, 
enige knobbels,als fpijker-hoofden,uit zijn 
fchobben voorbrengt. Ofhy dan meer rot¬ 
te Karper, ofttotte Grootkoppen behoort, 
laat ik die gene oordelen, welke die viffen 
gereed en na by hebben. 
VII. HOOFT- 
