VAN DE 
VIII. HOOFT-ST. 
Van de Qiprinus Latus ,-oft de 'Brafem 
van Rondelet ius. 
klrov.de E Cyprinus Latus, by dc Hoogduit • 
fcib.i.j-. 1 J i'cn Brcfcm, word by de Italianen 
Scarda oft Scardula ghenoemt. Bellonius 
meent, fondcr enige grondveft, dat het de 
Abramisvan de oudeis. Hywotdtnade 
Karper gevoegt, om dat hy hem mette 
fchobben, en in gedaante van lijf, en leven 
gelijk is. Het is een heel groote en brede 
vifch, met een klein hooft, ten aniien van 
’tlijf, meteen krom en fchcrpen rugh,en 
eenplatlijf, met grote fchobben bedekt. 
De ftreep van zijn kuwen totte ftart uitge¬ 
rekt, is krom. An de kuwen (taan twe vin¬ 
nen, in’t midden van den buik twe andere, 
van den aars totte ftart een doorgaande,lb- 
danige viflèn groeyen in degrootftemei- 
ren. Rondclctius heeft, ineen meirvan Au- 
vernic,fodanigc vifl'cn gezien,die twe elle¬ 
bogen lang, en twe voeten breed waren. 
Op onfe markten zijn fy veelte koop De 
kleine nocmenfcScardus.de grote om haar 
heel krommen rug Gobbos, alsof men fei- 
dc Gibbolbs, oft Bultenaars. Zy zijn ghe- 
meenlijk een voet, heel felden twee voet 
lang. (Jefncrusi chrijft, datfekleyachtighe 
grond, oft die de witte kley gelijk is, foc- 
kenxn daarom in’t Zurigfe meir niet over¬ 
al, maaropwaartsan gevangen werden. Zy 
foeken voornamentlijk de ftaandc waters, 
endaarlevenly metflijm , flijk, enkruid. 
Waarom fy alleenlik in die rivieren gevan¬ 
gen werden, die traag lopen, engeroert, 
en van dik water als de Araris , oft de 
Zaone zijn. Veel zijn der ook in laagh 
Vrankrijk. En zy groeyen ook indefcniet 
totte zelve grootte als in de meiren en 
•ftaande waters. Het is wonderlijk ’t geen 
de fclve Cefnerus verhaalt , dat iemand 
in Polen veel van dele villen in een rivier 
geworpen hadde, welke daar nae in de 
Winter gheheel toevroos, en hyomeen 
Gaftmaal tc bereiden het ys opghehou- 
wen hebbende,met mening om dc vifch te 
vanghen, gheen daar in kondc vinden, j 
maar dat fy in de naaft-volgcndc Lente 
weder alle voor den dach quamen. Tot 
defcBrafems moet ook een vifch uit Polen | 
gefonden , alwaar hy Klofzoz ghenoemt j 
werd, betrokken werden , welke geheel j 
uitten blauwe na hetpaarshelt, uitgeno¬ 
men de vinnen, en de ftart die wit zijn. De 
vinan den aars is langer, en in’t begin bre¬ 
der als het behoort, van dcfchilder uitge¬ 
drukt. Zy worden van fommighe heel 
waardig geacht, voornamenthjkin Auver- 
ne, daar fy in zeker meir heel groot en vet 
gevangen werden.Enige houden het mid¬ 
dendeel voor beft. Andere menen datfe 
VISSEN. j,, 
om haar graten meer moeylijkheid in ’c 
; eten als vermaak bybrengcïi. 
IX. HOOFT-ST. 
i 
j Van de ander Cyprinus Latus oft Brafem, 
en van de Rail crus. 
Efnerus fchrijft uit het verhaal van 
J Kentman i, datter dry gedachten van 
defe vifch zijn. Dat dievan ’tcerfteghe- 
flacht klein, dun, breed, en goudverwig, 
en omtrent den rug met donker vermengt 
zijn. Haar lengte is cens fo groot als de 
breedte, het hooft klein. De vin van den 
rug, en de ftart zijn donkerverwig : Maar 
de overige vijfvinnen uitten donkerrood¬ 
achtig. De fchobben als in de gemene Bra¬ 
fem. De Mizeners noemen dat klein ghe- 
flachtKleinkaralT, oftvande verw Gibli- 
chen. Zy zijn heel lang-levende. Zy loo- 
pen uitte vivers en ftaandc waters in de EI- 
ve. En zijn felden meer als acht vinghers 
lang. Zy eten gras en kley, gelijk andere 
van dele viilèn. Waarom zy ook meerde 
poelen, als rivieren, en fteengronden be¬ 
minnen , om de kley en mofchachtighe 
grond. Daarom worden fy ook felden in de 
Èlve gevonden. Sommige lyden niet dat¬ 
fe inde vivers vermenigvuldigen, wantfy 
beletten den an was, en vermaking van de 
Brafem , welke fy van ’t vqedfel verjagen, 
Het ander ghcflacht van dc Karas is wat 
I dikkeren langer. Zy hebben ook fchob¬ 
ben als dc Brafem uitten gele fwartachtig: 
Die worden Halbkaras genoemt , wijl fy 
uit een Karas en Karper beftaan. Die van 
gelijken als de Karas van’t eerfte geflacht 
! luc de vivers en ftaande watersindc Elve 
lopende, daar groeyen en kuitfehieten : 
beider vifch is geelenflijmcrachtig, hoe 
zy ook bereid werden. Maar hoe zy lan¬ 
ger inde Elve bly ven, hoe zy fmakelijker 
en harder van vifch werden. Tenleften, 
de Karasvan’tderde geflacht, is dunder 
en breder als de half Karafz, en de eerfte 
ghelijk, maar groter en fchoonder van 
iilverwitte verw, en hebben vinnen, die 
boven op roodzijn. Deopperftevin met¬ 
te ftart, is uitten heel donker roodachtig. 
Defe viftèn groeyen inde Elve, en komen 
niet van elders daar in. Zy baren eerftin 
demaandjunius, tentwedeinjanuarius, 
gelijk de voorgaande, op welke tijden fy 
voornamentlijk gevangen wcrden.Sy wor¬ 
den matelijk groot, fo datfe van twe , en 
fomtijds fes pond fwaar gevangen werden. 
Zy worden gemeenlijk gebraden , en wel 
geacht. De kuiters in water geftooft totdat 
’etfapbyna verkookt is, oft daarm’tlefte 
veel boter by gedaan zijnde,fullen niet on- 
angenaamzijn. Daarisin Ooft-Friefland 
een vifch, die fy Karutz noemen, veel 
kleinder als de Karper, met een veel krom- 
R, * mer 
Alclron 
depifcib* 
I.5.C.43, 
