HET V. BOEK. 
171 
Van de natuurlijke Befchrijving 
van de ViiFen. 
Van de grote Vijf en, oft ÏValviJJen. 
I. HOOFT - ST. 
Vm de grote ViJJen in ’t algemeen. 
talon.l.j. Ndctdenaam van deCetus 
icnfc'i’i vvor d en dikmaal zoo by de 
1 37, ’ ( ) Grieken als Latynen gehele 
grote villen verdaan-,hier ne- 
men wy haaralleenhjk voor 
die gene, dielonghen,eenlocht-ader, een 
hals en andere leden met de aardfe viervoe- 
tighc dieren ghemeen hebben , van welke 
alle het gedacht van de eigentlijk genoem¬ 
de viïïènontbloot is. Datfe zomnjds wat 
yzonderlijker genomen werden, gelijk als 
voordePiftrix, en Balena oft Walvifch, 
zult gy by Aratus van Cicero , en by Oppiarms 
vinden. Zy zijn met een huid ghedekt. 
Die vandeMacedoniers, wijl zy uitMe- 
zambria na Toka overfcheepten , gefien 
is met een fchobbige huid , een elleboogh 
dik, en die met oeilers, fchulpen, en wier 
oft mofch bezet was, moet vooreen wan- 
fchepfel ghehouden werden. Daar wor¬ 
denzelen van gemaakt, waar medefwarc 
pakken door fchijven worden opgehaalt; 
datte fenuwen van ghelijke tayheidzijn, 
en darter koorden tot krijgstuig van ghe- 
Elia.H.A. maakt werden , verhaalt <u£lianus. Zy 
I.17.C.0. hebben, longen om dat die dieren, van zo- 
danigenghewicht, meer warmte om haar 
te bewegen van node hebben.Daarom zijn 
fy fonder kuwen , maar hebben buifen. 
Wm.H.N. Qpn„j us noemtfe monden, Ovidius neuf- 
' 5 ' C ’ gaten, Kardams mondjes, j) Defe buis is 
van het binnende verhemelte totte buite- 
kant toe dobbel, en naar evenbedelingh 
de gaten van onfe neus die na hetverhe- 
meltdrekken enigfinsghelijk. Inhetbui- 
tenfte deel vertoont ficheengatvanghe- 
ftaltc als de letter C, dat met vette vifch 
als met een dckfcl gefloten werdt. Datfe 
totaaflèmhaling gegeven zijn, kondghy 
daar uit afmeten, om dat die, geflopt zijn¬ 
de, haafliger derven , ’t welk RondeUtius in 
een Dolphyn heeftangemerkr. 
L ttH A Dat hy de mond onder heeft, hebben 
ï.9.c.i ^AriJloteles , en Plmius verhaalt, opdat, 
!c partib. wijl fy haar omwenden, de viflèn,diezy 
“' i ' trachten te vanghen, tijdt hebben om te 
ontvlugten. Datfyde mond gereed heb¬ 
ben heeft RondeUtius anghemerkt , maat 
datfe nochtans op den rughghekeert haar 
fpijs angrypen , zo om de ghefeide oor¬ 
zaak , als om de langhe en heel laag neer¬ 
dalende opening van de mond. Enigezijn 
lbnder tanden, andere zijn met zaaghf- 
wijfe , platte , uit-deekende , en dik¬ 
maal die van de menfeh gelijk , gewapent. 
Datfe wit als yvoir, derk totten arbeidt, jj a " ,,VarI ‘ 
de voorde breed , op dat dc fpijs niet fou- 
de blijven hangen, en de achterde fcherp 
zijn om de fpijs vaardig te doorfnijden, le- 
fen wy by Kardams. 
De wijfjes hebben borden. Datter wel 
eer uit ene op deGafkongzedrandttwee 
kad of tfedig Panjfze pinten melk getrok¬ 
ken is, verhaalt Rondcletius. Datfe hooren Arift H Aj 
is feker, en nochtans meent Arifioteles,AzA- l,4.c.s. 
ter geen tekens van dat openbare werktuig 
zijn : Maar RondeUtius heeft in een bek¬ 
keneel van een Dolphyn een doorgangh, 
die totte herfeneloopt,gevonden Zy wor¬ 
denheel vet , om datfe met vifch gevoed, 
en traag beweegt werd en, en dat door die 
trage beweging uitwafemen konde , word 
door de dichtheid van de huid belet. De 
innerlijke delen fal ik mette woorden van 
RondeUtius befchrijven. De delen zeithy, 
die onder de pcnïzak totte voedingen te¬ 
ling ghevormt zijn, gelijken meer na de 
Land-dicren als na de viflèn. Wantfy heb¬ 
ben een net, maar niet zo vet, waar me¬ 
de dc maagh en darmen verwarmt en ghe- 
flooft werden : een grote maag wanneerfy 
tot haar volle wafdom gekomen zijn ; in de 
nieuw-geboorne is hy klein, en fo’tfchijnt 
dobbel. A11 zijn bodem hangt het buik- 
klier-bedde.hy eindigt in de darmen, die 
in veel bochten gedrait, en byna overal van 
de fclvedikte zijn , behalven deuitterfle, 
die wat breder als de middelde zijn. Het 
darmfeheel is ande wervelbeenders vafl, 
en met fwarte klieren, lever- en hart-ade- 
ren doorweven. Dc nieren worden an 
de flam van de grooter lever , en hart- 
aar , door de uitmelkende aderen , ghe- 
hegt,enzijn tuilen de lever en kloten gele¬ 
gen. De pis word doordewaterpefen in de 
blaas ghefonden : welke de blaas van de 
Land-dieren gelijk is. Zyisin’t onderfle 
van den buik gelegen.In dieghene welke 
noch in de hjfmoer gedragen werden, ein- 
Y z dight 
