i 7 * NATUURLYKE 
dight fy in de Urachus oft Watcr-vat.door 
welke hv de pis in zijn omleggende vliefen 
tot den dachder baring toe afleid. Als zy 
geboren zijn , fchieten zy haar water uit 
door de fchamelheid gelijk de Land-dic- 
ren, en behouden het felve door defpier 
van den aars. De navels flag-aderen zijn an 
’t watervat en an de onderllc takken vande 
grote ilag-ader vaft. An weerzijden zijn de 
kloten langwerpig,daar de zaatbcreidcnde 
vaten voorgeflelt zijn, namentlijk oneinde- 
lijke takjes van lever en hart-aderen,van de 
grote ader gefproten,die naveel verfcheidé 
omdrayingen inde by ftaander gehegt wer¬ 
den. Want wijl ’erveel overvloedig bloed 
om veel zaads te teelen van node is, ’twellc 
in een lange doorgang der vaten,om de kor 
te ruimte met kan verandert en bearbeidt 
werden, heeft de natuur heel verftandighk 
enige omweghen der vaten ghemaakt, om 
daardoor ’rgheen andc lengte ontbreekt 
te voldoen,en van welke de gedrayde krul¬ 
len van de doorgang afhangen, en in wel¬ 
ke de klierachtige lichamen,die an de wor¬ 
tel van de fchamelheid vaftgegroeit zijn , 
eindigen, uit welke metten waterwech, en 
de holle fenuw het teel-lid , dat van de 
menfeh ghelijk beftaat, welker uitterfte 
voor afhangt, en ineen dunne knoop, de 
tong der vogelen gelijk , eindigt, ’twelk 
met geheel met een floofbedekt, maar in¬ 
waarts gekrompen verborgen is, en tot het 
tecl-gebruik voor den dach komt. Dat fel- 
ve teellid heeft ookzijnaderen,(lagadcren, 
en fenuwen. Het ftut op een been , dat na 
evenbedehng hetlchaambeen gelijk is.ue 
borft beftaat uit echte en onechte ribben , 
een borftbcen, wervels, en fpieren, welkers 
hol te mette grote longhen, veel vafter van 
felfftandigheid als in de Land-dieren ver¬ 
vult, en in dikte en verw de lever ghelijk 
zijn, zo om dat het waterin de ylder zelf- 
llandigheid indringende, niet (oude kon- 
r.en uitgeworpen werden, als om datfe in 
’t kragtigademhalen , waar toezy in ’t wa- j 
ter byna altijd gedrongen werden, de dun¬ 
der zelfftandigheid niet zoude fcheuren. : 
Maar fy zijn in twee delen gefcheiden, en j 
onderwaarts fo dun,dat gy (eggen foud dar 
het maar een vliefch was. Zy omvangen an 1 
alle zijden het hart dat in zijn vliefch m’t! 
midden van de borft, en in alles een Var- j 
kens hart gelijkt, beiloten leit ,en twe hol- j 
len, even foveeloiren, en ten leften alles 
gelijk heeft. Hier by fultgy een lochrader, 
een keeldarm,en fpieren, en alles wat in de 
Land-dieren, uirgenomendefleutelbeen- 
ders, gevonden werd, konnen lien. Het 
hooft is met wervelbecnders t’zaamgeleit. 
Maar de geftaltenis der herfene is verlchei- 
den, want fy zijn in voor en achterfte ver¬ 
deelt, en niet in rechter en lineker, als in de 
menfeh. De paaren der zenuwen komen 
tut dc felve voort, enhetnetgehjkc vlies, 
BESCHRYVING 
en het wonderlijke net, met de twe herfen- 
vliefen , zi jn daar voor een dckzel in beilo¬ 
ten. De lijfmoer heeft in de wijfjeseennek 
van een hand breed lang, die word daarna 
in twe takken verdeelt, gelijk in de Land- 
viervoetighe dieren te zien is. Dc kloten 
hangen an de hoorns van dc lijfmoer, en de 
fchamelheid ftaat tuften den navel en het 
hinderde. Van haar grootte zal in deby- 
fondere gedaanten gclproken werden. In¬ 
dien gy haarplaats bellet : Zy worden al¬ 
leenlijk in dezee, nochtans metin alle (jde 
Pontus Euxinusheeft’er geen} gevonden, 
en fy houden haar mceft altijd in ’tdiep. 
Omtrent de Sonneftand worden fy meelt 
gezien. Om dat dan dedraywinden der¬ 
waarts llingeren,en dc ftortvlagen en de af- 
ftorrende winden van’t gebergte, de zeen 
’t onderfte boven keren , en die grote hee¬ 
ften doen opdompelen en gins en har- 
waarts dryven. Anders blyven fy byna al¬ 
tijd in de diepte, om dc fwaartte van haar 
lichaam.Huarfpijszijn villen, voornament- 
lijk den Haring , dien zy dikmaal fo vierig 
vervolgen , darfe an de ondiepe gronden 
raken. Zy telen binnen haar felf, cn bren¬ 
gen levende jongen voort. Die, noch teer 
zijnde, volgen demoer, ’t welk van de 
Schippers ghefien is. Om de fwaartte van 
haar grote lijf, en den groten rop van den 
buik fchieten fy traag voort. Zy hebben 
een (wak gelicht en gehoor. Hierom heb¬ 
ben fy door de naukeurighfte natuur van 
alles, indien men dat geloven mach, een 
vifchje tot een Loodfman , fy fcheppen zoo 
groten vermaak uit den reuk van ’tpek, 
datfe haardikmaal an de fchepen wrijven. 
Datfe door ’t gheluid verfchrikt werden, 
heeft Arriimus in de daden van Alexander 
de Groot verhaalt. Zy hebben haar ge¬ 
bruik by de Ichtiophagos oft Vifch-cters, 
na't feggen deroudenook in de fpijfe ghe- 
had. Haar toebereiding befte die by \_Al- 
ArovanAus. 
II HOOFT-ST. 
Van degrote Vtffèn in ’tbjfonder. 
I. LID. 
Van de Sabena oft WalVtfch. 
D it zy genoech van de groote villen 
m’talgemeen. Nu faldervande fel¬ 
ve in ’t byzonder gehandelt werden. Maar 
onder defc worden gerekent de Balxna , 
dc Balamain’rgemeen , en Pliyfeter ghe- 
noemt, dc Priftisde Orka.dc Dolphyn,de 
Phoctena, de Scolopendra , de Vitulus 
Mannus, en de Manati van de India¬ 
nen. 
De Balatna oftWalvifch is by de Grieken voiims 
Phakrnagenoemt,oftvanBallein,datisuit- llio10 '• 
fchie- 
