*7j 
Byvoegfel van de Zee-Eenhoom. 
I) 
P ’t eyndc van’t ecrfte Boeck, der viervoetige Dieren, in't 
leftc hooftftuk,is wijtlopig gehandelt va.ndenEenboorn,voor 
lo veel ’teen viervoetig lant-gediert (ou zijn. Daer toe zijn 
by-gebragt verfcheyde Schry vers, foo Oude als Nieuwe, 
die met elkander niet over-een ftemmen;maer verfchillen, 
l:daantc,als plaats,waar onder ookfabelagtige redenen gemengt 
lils dat dit wilde beeft fuik behagen in dcMaaghdenfou hebben, 
v: in haar fchoot flaapt,en fo gevangc wort, Andere meynen(mits 
Sr feer Telden, of nimmer gclien wort) dat’er maer een t’fcftens in 
jelt fou zijn,gelijk men feyt, van den vogel Phcenix. Ja fommige 
(i loochenen,dat 'er oyt Eenhoorns op’t lant geweeftzijn; maar dat 
b Zee-dier,of Vifch is. En allmen haer de Heylige Schriften die 
ï cl duydelijk af gctuygen, te vooren werpt, lcggenfe, dat men 
fceten kan, wat voor Gedierten daer met den naam Eenhoorn be- 
jit worden, en willen’t ook duyden op den Jfyinoceros dat is Neus- 
bin dat dit Dier een korte fwarte hoorn,achter dik,en voor fpits, 
jrneus of fnuyt heeft, die ook goet tegen ’tfenijn is. Evenwel 
Biet groot bedenken, dat’er door de wijtlugtige Schecp-vaarten, 
! 200 jaren,fo dooTPortugeefen,Engelfe,a\s Nederlanders,by na in alle 
ften des werclts gedaan,noch dagelijx gedaan worden,noyt Een- 
ïdat Lant-gedierten zijn,gevonden worden. Garctas ah Horto, die 
;n onderfocker van vreemdigheden, die fo lang in Indien gc- 
^t heeft,feyt nergens,een Eenhoorn gefien te hebben.'Wy Tullen dan 
Lkerheyt van defe laak te lande (daer het nochtans fekcrdcr,als te 
j- behoorde te zijn) laten blyven, en de fekerhcyt des felfs, in zee 
|het onlcekerder als op ’t lant is ) Toeken en vinden. 
X men grote VilTen in de zee vint,die een hoorn oftant in’t hooft 
bye fteekt, is Tekcr, daar toe Tullen wy geen Oude, maer Nieuwe 
;vers,die ’t felvcgefien hebben,by-brengen.Den Commandeur Pie¬ 
lden Brocck. fchrijft in fijn Schipvaart naar Angola in’t jaar 1609,in 
tario, dat Ty ontrent de Linie een Hoornvifcb lagen, den vifch naer 
gh wel f vadem, en de hoorn, ongeveer een halve vadem lang, 
lauwe vinnen,’t lichaam lazurig.van maakfel als een Albaporis. So 
Iele vis figby ’t Tchip onthield,vernamen Ty geen andere vilfchen 
untrent.Hy Tchattcn’t Todanigen vifch,als in fijn vorige reyfe,een 
1 in den buyk van ’t Schip door vure en eyken planken tot in een 
utftak, die derqualijk (doen’t Schip t’Amfterdam verdubbelt 
) kon uytgehaalt worden^ Welken hoorn ook,als yet feldtfaams 
jn Heeren en Meefters bewaart wiert. 
ie Aujlralifche Scheep-vaert van lacoh IcMaire en Willem Comelif(. 
i leeltmen.dat Ty op den £ O&obcr, Anno 1 6 1 fjinede omtrent de 
,te weten op de hoogte van 4 graden 27 minuten,noorder breete, 
:n middag luiken gedruys en gerommel voor onder acn de boegh 
Schip hoorden, dat den Schipper,die achter in de gaaldery was, 
ide, dat’er een man van de boegfpriet in’t waterviel; en die onder 
Schip waren, meenden dat het op een klip ftiet: maer ter zyden 
ende, fagmen met verwonderingh dat de zee daer omtrent gants 
gewerft was, waar van men toen d’oorfaak niet kon bedenken ; 
alfmcn ongeveer 10 weeken daar nahet Tchip, in Porto Defire op’t 
i Tette om Tchoon te maken, vontmen voor in de boeg omtrent 7 
:n onder water een hoorn in’t Schip ftecken,van maakfel en dikte 
jelijk heteynde van een gemene Olifants-tant, niet hol, maar vol, 
ieel vaft, fterk, en feer hard been; hy ftak door drie huyden van’t 
) heen,te weten,door twee dikke greene planken,een dikke eyken 
c, en noch een ftukweegs in een inhout, daar in het ftuyce, fo dat 
el een half-voet diep in’t Schip.cn een kleyne half-voet daer uyt- 
iaar hy met groot ghewelt afghebrooken was,waar over defe ge- 
nde vis,het water met fijn bloot root verfde, 
t is defe twe fchepen allo by geval ontmoet,ontrent de Linie Equu 
dis, daar het feer heet is; maar de Schepen die jaarlijks uyt Dcne- 
;en en Nederlandt, naar de koude en ys- geweften, ter Walvifch- 
ft uytvaren.en in de (bmer-maanden Julius en Auguftus de lengte 
amer-dagen wel rykelijk vinden,dog geenfins de fomerfe warmte, 
: wel de Winterfe koude, allo haar in die tijt niet ontmoet,dan ha- 
aeeuw, en drvvende yf bergen , waar tuffehen haar de WalviJJchen, 
ujjehen,witte Yfbeeren.en dele \ec-Eenhoorns met andere Ze-gedrog- 
•nthoude,weten meer hier af te feggen,mits fy verfcheyden.fogro- 
> kleyne van defe hoornen van daar gebragt hebben,en nog jaarlijx 
1, vindende die veeltijts aan de ftranden, fomtijts alleen , fomtijts 
de hoofden en geraamten daar aan, en ook wel (lukken die afge- 
;en zijn ; want in de Zeen onderden woeften kouden N oort-pool, 
n do en 80 graden ontrent Yflant, Groenlant en Spitsbergen, vint men 
rootfte Vifl’chen, die tot noch toe bekent zijn. En om weerom tot 
n Eenhoorn te komen. Tullen wy verhalen, ’t geen feekcr Schip , ter 
vilch-vanghft uytgevaren, ontrent lan-mayen Eylant, op die gewe- 
pntmoetis. 
’# jaar 1648- den 5. Iiiny, Schipper Dow.ee lanfo. van Staveren , komende 
ijnSchip omtrent 10. mijl \uyd-00Jl vanlan-mayen Eyl.int.figh den Com - 
leur omtrent Oojl %uydOo]ier Sonyets in %ee drijven, 'twelk. fyeerflvoor 
ïalvijch aanjagen , en daar na voor een (linkettd krengh: t ij it pijnde dat de 
chajfenjbu feyden fydat het een doode Vfcb \Vas die gelijks waters dreef-,hier 
le Sloep Uytfettendc.en daar by komende, riepmen dat het een Eenhoorn was, 
1 en nietgelooven wilden,voor hy aant Schip f- boort gebracht wiert-, Jy hebben 
tan drie fulpen overgebyjl. Den hoorn (lont omtrent anderhalf voet in fijn 
was 8 ’ voet langh: De Vifch ongeveer drie vadem,en twee dicl^-. Onder den 
vas hy opgegeten,de kpp moejlcn fy met lylen oen fiiikfen houwen: Het rug - 
been liep heel na de (laert toe , de Jlaert was ookbeen, en met leden , elkjidt geer, 
voet lang ; Sj kregender een kar teel Spckjvan:Dc kpp was bykans als een Karpers 
kpp,hy had geen kprnenfijn beek, ging omtrent een duym breed t beneden den hoorn, 
fijn buyt was fwart,en ongeveer en halve duym dtk_.cn dan muis fwoort als een Ver¬ 
ken. Hy bloede als een beejl datgeflacbt wordffad aan elke ^ ij.ie een vra,omtrent 
een voet lang.de Jlaert was omtrentfo groot als een halve Tonmboey-,an trug-been 
Waren ribben,ongeveer een half voet lang, ’t ander was ront.en fo dik_,alf»iin mee 
twe banden omvat ten kpn. Befiet fijn afbeelding. Tab. XLVIII- N u . 
De Schepen , die voorde Groenlantfe Compagnie van Amftcrdain 
jaarlijks ter Walvifch-vangft varen , brengen delen hoorn fo nu en dan 
ook mede, als onder andere gefchiet is over 10 jaren, dat fy van daar 
een hoorn brochten, daar noch het bovenftc gedeelte van den kop aan 
vaft was, met een deel vifch,fpcck, vel,én fwoort daar aan.fo als ly den 
kop van den romp(die fy aan ftrandt al halfvergaan vonden) afgehou¬ 
wen hadden:Defen hoorn met het hooft is voor de Koningin vanSwe- 
den gekoft,en daar gelbnden jden hoorn is fo helder, Ichoon en wit als 
y voir, is lang 4 voet en 9 duym • het bekkeneel daar aan 1 voet en 10 
duym. Hy is naar't leven volgens fijne proportieafgereykent,en wort 
hierin Tab. XLVIIL in vier (tukken vertoont -N°. 1. is’t bovenftc van 
den kop,van boven aen te fien; N®. 2. den ge heel e hoorn, doch hier in 
verfcheyden (lukken,om de engte van’t papier,alfo af-gebecit; de let¬ 
teren A.B.C, wijlen aan daar die aan malkanderen komen; N®. 3-is’c 
bovenfte deel van den kop,van binnen of van onder aan te fien:N®-4. is 
’t agterfte deel van den kop,tegen den neck of hals, daar’t doorgehou¬ 
wen is,aen te fien; is 1. voet en 2. duym breet: De hoorn is recht,aan’t 
hooft dik, en na voren fpits en fcharp uytlopende als een naaide, met 
geeftige kerven, al (chuyns rontom drayende, ‘die na voren toe al flau¬ 
wer en kleynder wordende, in’t fpits eyndc 'te niet loopen. Is wit van 
kleur, dog met der rijdt wordenze van buytcn wat geelachtig, en door 
wrijven of handelen, glat, als men van alle been en yvoir ook fier. 
D®, Wormius, Genees-meefter desKonings van Denemarcken, had 
ook in fijn Konft-kamer(in’t Latijn befchreven en gedrukt) een Bek¬ 
keneel van delen viich, met een (luk van een hoorn daar in , ontrent 4 
voet lang, die (eer na, de vorige aftcykcnïng gel’, jk is. Het geleek (feyt 
hy)de kop van een Walvis ; had 2gatcn boven in’t hooft, die tot bin¬ 
nenroe quamen, dat (fo hy meent J de gaten waren,daar door dit beeft 
het water,dat hy in-fwolg, weer boven uytfpoogh. Maar onfe vorige 
Walvis-vanger, feyt duydelijk, dat fijn vis geen komen, ofgaten had. 
D°.Wormius verhaaltvorder.dat defe genaamde hoorn an de flinker fy- 
de van het bovenfte kake-been uyt quam. Hierom wil hy, dat dit een 
tant en niet een hoorn is, mits de hoornen uyt het voor-hooft en de tan¬ 
den uyt de kakebeenen voortkomen; Dit is,feyt hy, den tant,die voor 
den oprechte Eenhoorn vertoont wert, te S- Denijs inVrankrijk, S.Mar- 
co,tor Venetien, in’t Hof vanden Paus,en in andere Heeren hoven, de 
gantfche werelt door; Van fuik een tant was hec (luk,dat Paus Julius de 
j 3,voor 12 duyfent goudekroonen koft .Angritnusïonas in fijn Boek.ge- 
naemt Specimen Yflandicum,nocmiie ook ,Dentes Balenarum pretiofu,dax. is 
I kpjlelijke Walvis- tanden. W ij 1 dan feker is, dat delen tant of hoorn, uyt het 
kakebeen voortkomt, gelijk de 2 vorige mededoen, laat ons dit dan 
obk,gelijk alsdie van d’ 01 ifanten,een tant noemen. Als ik daar na ver¬ 
nam,(eyt hy vorder, dat fo een vifch in Y(lant gebrogt was,Ichreef ik’c 
daaraan den Bilfchop,eer mijn Leerling tot Köppenhagen, om d’af- 
beclding die hy my fond, en daar by liet weten, dat d’Yflanders dit dier 
Narwal noemen, ’twelk betekent, een Walvis, die doode krengen eet ,want 
Nar bcduyt een doot kreng, en Wal een Walvifch. d’Aftekening was ook 
als een Walvis. InTAB .XLVIII. N-. 6 . kan men het fien. 
In Koppenhaven vimmen van defen hoorn-tant verfcheyden (luk¬ 
ken,(b hier als daar; maar voornamclik een tsp’t Koninglijke (lot Fre- 
deriks-borg.veel groter als die tot S.Denijs in Vrankrijk; fy zijn alle fo 
goet tegen ’tfenijn,als den Eenhoorn diemen oytgevondcn heeft,en de¬ 
le Denemerkers hebbender de werelt fodanig mee vervult,dat men nu 
welcengemcenen hoorn-tant kan kopen, voor fo veel geit, alfmcn te 
voren voor een pondt van de felve gaf. De Konink Chriftianus de 4 
willende eens een (luk van een tant aan yemant vereereh.geboodt fijn 
Rijks-hof-mcefter een (luk af te zagen; digt aan de wortel, alfmen een 
weyniggefaagthad, wiert men een holligheydt gewaar, en binnen de 
1 felve holligheydt weder een kleyn tandeken, van ’t felve maakfel en 
| doffe; hier over wierdt den hoorn-tant rondom afgefaagt, fondcr het 
i kleyne binnerifte te raken,en daar uyrgcrrokken zijnde, vontmen dat 
het kleyne al de holligheyt van de grote vervult had, tot de lengte vart 
een voet,en dat de grote voort vol en digt was; dit is even als de oude 
j hoornen en tanden uytvallen, daar dan weder nieuwe in de plaats ko- 
! men. Van defe Lant en Kec-Eenhoorn heeft : degeleerde D'.Bartholinus 
! eenTraólaat byfonder, in Latijn uyrgegeven. Dewijl nu al d’oude 
j Eekhoorns tot noch toe in de werelt bekent, met defe Kye-Eenhoorns ot 
] tanden over-een komen, fo in maakfel,kleur, ftof,enwerking: verfchil- 
j lende alleen in grootte, ghelijk d’oude met malkander ook doen; 
; ? t welk komt dat’eteene dier veel groeyfamer is, en groter wprt.dan ’t 
ander, en ’t eene fijn hoornen of tanden vroeger en jonger verlieft, of 
J eer gevangen wort dan ’t ander; gelijk wy fulks aen ’t onderfcheyt der 
Olifants Tanden, in grote en kleynte mee gewaar worden : zo laat ons 
I dan befluyten , dat alle fodanige hoornen en tanden die oyt waren, of 
! noch zijn,niet van Lant-gedicrtcn, maar van V'fien komen, gelijk wy 
! van enige bewefen hebben,tot fö lang ymantkomt, die ons fo goeden 
j r.arightingh van defe Lant-gedierten lal geven, als wy van dele Zce- 
gedierten gegeven hebben. 
