AriA: 1 . c 
Senfu: Sc 
fenfat, 
Plaats: 
Aldrov. 1 
i. cap. 4. 
AriA : di 
Partib:l4> 
cap.5. 
Spijs. 
Arilt : H 
A1.9.C.3; 
Teelingh, 
Plin: I: <?. 
cap:31. 
AriA: H 
A.l. s, 
cap. 17. 
Scaliger 
Edic: 
AriA: I. c 
Plin: I.9. 
cap. ;i. 
HIST 
O R I E V A N D E NATURE 
ftr.inden verkeert, en niet andersom fich te 1 word daar van roodachtig Maar zy baart om¬ 
behelpen heeft, daardePolypus fijn armen, jtrent het lant,tullen debielen,daar éenigwier 
en de verandering^ van fijn verwtendienft ! angegroeyt is, oft yet anders dat uitte Zee op¬ 
heeft : defe vochtigheidt heeft hy niet in dat j geworpen is,gelijk enige takk ebofl'en,oft de-, 
deel, ’t welk mytis oft neusgenoemt is, (daar | nen. Datfe geen tweejaar levcmleit slrijtateles. 
Flutarchui een van den hals afhangend blaasje I Haar kunne word lichtlijk onderkent: De 
van maakt) maar onder an den buik, daar de j Mannetjes zijn voor fwarrer,hebben alle dee- 
Kunne. 
darm na boven begint te lopen, en heeft fijn 
buis daar mede toeghedekt. Defe vochtig 
heidt wordt by Galenuj Tolos Hypofpagma 
enOteron, by N/fWerChole, en by j£ha 
etwt Apofphagmaghenoemt. Ar/ftcte.e1 doet- 
’er by dat hy ’s nachts Hindert als de hoof¬ 
den van fommighe Villen: Hy heeft ook op 
den rugh een breede fterke fchulp, tuflehen 
den rugh-graat en den mondt, van een mid¬ 
delbare natuur, die een vofe en breukfame Ijj- 
vigheidt in lich bevat. Mheneuse n l)io((eridei 
noemen het Oftrakon, Kolumella Teftus, en 
Tefta oft fchulp: dat van de rugh van de Se- 
piaafgenomen zijnde, is het op lijn boven¬ 
deel witachtig, hard en glat; maar onder met 
een voos mergh vervult, ’t welk wat ruwach- 
tighop de wijs van het hout met veel aderen 
onderfcheiden is. De Hoogduitlen noemen 
dat Fifchbein: Sy worden dikmaal van twee 
ellebogen langh gevangen; Dattermde Pon- 
tusgeen gevonden werden , fchrij ftPltmus: 
Datfe in de N oord- Zee zijn, wijl fy koud en 
bloedlooszijn, is wonder: Sy werden meerin 
len ruwer,mettuften-lopende ftrepen onder¬ 
fcheiden, en een fcherper ftart. Het Wijfje ■' H 
J .tpn I-,,. 1 L- 1 
heeft tweedarmenalsmammen,dieden buik ‘ 
opgefneden zijnde, licht gefien w erden. 
Tot haar verftantbehoortjdat de Mannet- Vcrfbrj. 
jesde Wijfjes, metten elgergetroffen zijnde, 
(oeken te helpen : maar het Mannetje getrof- h- s ' 
fenzijnde, vlught het Wijfje. Dat fy'alleen au.s.c.j, 
haar inkt gebruiken, nietalleenli|k als fy vre- 
fen.maar ook om haar te verberghen: Datze 
wanneer fy voelen datfe beide gevangen zi,n, 
het zelve fwartezap datzy voor bloed heb¬ 
ben uitflortende, en ’t water verdonkerende, 
haar verfchuilen. Dat hy van den hals een R 
krul als de firn vaneen Hanghel uitfchiet, en 1 '‘ 1 I ' C34 ' 
voor de vilchjes om daar in te byten voorleit, jimb; 
en die weder na fich halende,den rooftotlïch 
trekt: Ten lellen dat hy by onweder an fijn 
eighenrotlen met fijn ankertouwen vaft blijft 
hanghen, en fijn angheboorne kabel an die ^PP'-"*-' 
harde fchorifen hecht. Haiiea, 
Sy hebben ook nu, gelijk eertijds haatghe- Gebiuika 
bruik in de fpijs : Want men plaght deMena 
Vrankrijk als Italië ghevonden, meer in de mette Sepia oft Meer-fpin te verlachten, en 
■ Adriatife als de Tyrrhenife zee. Archeftratui jop de bruiloft van Ephtpratnw orden ook de 
prijft die omtrent Abdera, enMazoniaghe- gebraden gedacht. Die vol kuyt zijn worden 
vangen werden; datfe alleen ande ftranden 
= leven , hebben wy by Arijlotelei: Datfe inde 
' kuilen van de zee houden, by Oppianm. 
Hy leeft met kleine vifchjes, en dikmaal 
■ met de MugilisoftMeeralet, die hy met fijn 
langhe fnuiten vat. Somtijds overwint hy ook 
grooter villen. 
Syn teelingh gefchied aldus: Sy verfamelen 
metomhelfingvan malkanderslichamen, en 
voeghen den neus en haar armen ook teghen 
malkander. Datfe mette mond verfamelen 
: heeft P/n.mrvalfchlijk befchreven. Hetwijfje 
word in delente fwanger.en draagt vijfthien 
dagen iTerftond krijgt zykuyt zo wit als ha¬ 
gel, en zoo groot als M yrth-befijen. Als zy de 
kuyt gefchocen heeft befproeit fy die met haar 
Inkt. Daarom wordfe dan fwart, en fy hangt 
als met een lijmigheid an malkander gelijk een 
druivetros; Het mannetje fchietook fijnteel- 
zaaduit, daar de kuyt harder en fwarter af 
werd,enyder karlzogroot als een druivekarl 
groeyt. De kleine Sepia komt op den vijf- 
thienden dach uit, met het hooft voor, en an 
den buik gehecht, gelijk de vogels: Hoe wel 
de anhechting van den navel noch niet klaer- 
lijk blijkt : Dewijl dan de kleine Sepia in fijn 
witten dop groeytvermindertdat witghehjk 
in de eyren van de voghels den doijet, en ten 
leften ifler geen. De ogen van de kleine Sepia 
• zijn als in andere dieren heelgroot. AlsdeSe- 
voor beft ghehouden , voornamentlijk in de 
maanden Januarius, p ebruarius,en Maart Sy 
worden meeftgefoden, en beterals de gebra¬ 
den gheacht. De grootfte worden in Illyne 
ghezouren , en van daar na Venetien, Genoa, 
en Milan ghevoert. Om de geilheid te ver¬ 
wekken ghebruikeri zominighe haar met no¬ 
ten : De kuyt op’t landt geworpen, fnerken 
fommighe inde pan. Sctbi (chrijft datfe fwaar- 
lijk verteert werden, en weinigh goet fap 
hebben. Sy hebben ook haarghebruik inde 
genees-konft. Galenen vermenghtfe met eyer- 
fchalen ,en oly tegen de tandpijn. Htppokra- 
tc j fchrijftfe dikmaal voor in vrouwe fiekten: 
Cel(us en öio[cemdes leggen dat haar Inkt den 
buik verzacht: De kuit oft de eyren doen het 
water lofen, foo Phrruc ghecuight. Mar cellui 
maakt uitte felve een ghenees- middel om de 
vlekken van ’t lijfte verdrijven,- Het os Sepia» 
isbequaam om detandente fchueren , welk 
been oft os Sepix Gelnerui ook feit tegen de 
gebreken van de borft met water gedronken 
te werden. 
Van het onderfchcid komt niets voor; 7 {im- 
Onlcrt 
deUtuis noemtdit Viichje Scpiola,’twelkhy 3c ' ne -'°' 
aldus befchrij ft: Het is, leit hy, de jonge Sepia 
gelijk, niet meer als een dikken duim groot, 
met acht voeten en twee fnuiten, maar heeft 
geen vin oft fwaardop den rugh,- weerzyds 
heeft liyeen vinnetje als een klein vleugeltje. 
pianu volmaakt zynde, wiluirkomen begint 1 maar rond, en ingeftalte en (landdevinnen 
fyfich meteenvliesjetedoorfmjden.Deklei- (van de Sepia oft Lolligo niet gelijk, enz Het 
ne Sepia verbaad zynde fchiet fijn drek uit,en \ is verfcheidcn geverwt, en met kleine dippen 
op 
