DER BLOEDLOSE WATER-DIEftEN. $ 
op den ruggetekent: In mond, ogen,buife, 
en innerlijke deelen van de Sepia niet ver- 
fcheiden , maar zachter van vifch. 
III. HOOFT-STUK. 
(/'an de groote en kleine Loligo. 
saam. T% E groote Loligo is by de Grieken Teu- 
rT thos, by Ga^aLolium , by deFrancen 
Kalamar, van de geljjkkenis van eenfchrijf- 
koker,ofr om darter al in ghevonden werd 
dat om tefehrijvennoodighis,genoemt. De 
kleine hebben fyTeutida genoemt; Watfy 
_ mettePolijpus en Sepiaghemeen hebben, is 
f0 ' u ' in ’t Hooft-ftnk van de Sepia uitgeleit: Dit 
doen wy hier alleenlijk by ; dat de (buiten oft 
promufcides van de Loligo,by Apulejus Ligu- 
lre, en ’t geen voor in ’t lijf hard oft hecht ge¬ 
vonden werd , Xiphos oft Gladiolus, datis 
fwaardtje genoemt werden. Sy verfcheelcn 
van de Sepia om dat fy den buik,by Arijioteles 
Koilia, by Atbeneus Zomation genoemt, lan¬ 
ger ,en tweeontfangers hebben , die de ghe 
daante van een maagh verbeelden, maar de 
kleinftevolght nadenrop ,en isin’tantaften 
verfcheiden, wijl ook het geheele lijf zachter 
van vifch is : Ook draaght hy behalven fijn 
inkt, die hy omtrent de neus heeft, een pur- 
purverwigevogtigheit,dieA/««cruOuchron, 
en Oppiatms Huperijthron noemt; maar het 
vinnetje oft fwaardtje dat Atbeneus Oftrakon 
noemt, is kraakbeenigh, blinkende, en gelijkt 
an d’een zyde een mcfje , en an d’andereen 
fchnjfpen. 
ildrov: de Aldrovandus heeft hemblinkendealsKriftal 
1 “ ll “ a rc ’ c afgebeeldifoghy lijn byfondere befchrijving 
Bifcnrii- anmerkt, de Teuthos is,na ’t fchnjven van 
'"g 1 ’- Btllonius felfs.groterals de Loligo fo dat Ari- 
iftlfc*! l ü,c ^ s fe it dat hy fomti jds vijf ellebogen langh 
is, met het uitterlijke lijf word hy ook een 
weinigh van de Loligo onderfcheiden, want 
het deel dat van deLolium fcherp eindight, 
is indeLoligobreeder: ook is de Lolium ron¬ 
dom mett’laam-verknogtevinnen befet.die 
inde Loligo eeniglins van malkander flaanj 
Hy helt minder na de Polypus als de Sepia, 
want fijn lijf is langachtigh, kraakbeenigh, en 
met twee vellen ghedekt; Hy heeft ook een 
fmalder en kraakbeeniger fwaardtje op den 
rugh, ’t welk als glas glinftert, en in een fchede 
belloten is:Hy heeft een Arents fnuit.en op de 
wijs van een Papegays bek, maar hy Hort op 
de felve wijs als de Sepia fijn inkt uit, en heeft 
acht krullen, maar kort: Daar ghy fo veel hol¬ 
letjes als inde Sepia fien fult, en behalven die 
acht,noch twee lange fwepenoft fnuiten,an’t 
einde met veel holletjes verfien: De holletjes 
zijn an’t einde tegen dewijsvan deSepiaen 
Polypus, binnewaarts met beenachtige fterke 
pinnen in ’r ronde befet: Hy breid in ’t ronde 
fijn brede pinnen uit, en van fijn hoornachtige 
mont een enge en lange keeldarm totte maag 
toe,dien hyheel ruim heeft,meteen rop voor 
defe gelegen. Befie de befchrijvingh van de 
kleine Loligo, dieby na niets van de groote 
verfchilt, by den felven. 
Sy worden in ’t diep der Zee gevonden, 
omtrent Euboea, als ook inde Pontus, daar 
geen Sepia in is: I n onfe Zee, feit Plinius > wor- 
denfevan vijf ellebogen gevangen : Sy leven 
met vifch, en fy onthouden haar ook niet van 
Kreeften en Land-krabben, en al wat fy na 
de maagh (louwen, wrijven fy met haar fter- 
kefnuit in Hukken. 
In haar verfamelingh komt het felveindc 
Loligo voor, dat van de Sepia gefeit is. Sy ba- 
ren in de diepte, en brengen an-een-hangen- 
de eyren oft kuit voort: defe vertonen haar 
dobbel, om dat de lijfmoer in twee gedeelt is. 
Sy leven ook niet langer als tweejaren. Het 
Mannetje verfcheeltdaar in van’t Wyfje,dat 
fy binnen twee doorgangen heeft,die ’t Man¬ 
netje niet heeft, gelijk in de Sepia gebeurt. Sy 
(wemmen niet alleen met haar vinnen, maar 
fich mette felve uit het water heffende, vlie¬ 
gen fy ook: en dikmaal met fo groten menig¬ 
te , datfe (’t wt\kTrebius Niger by Plinius ver¬ 
haalt) de fchuiten doen finken. Als fy vlie- 
ghen voor-duiden fy onweder, om dat haar 
naakte en glatte huit de koude nier lyden 
kan, gelijk Plutanhus verhaalt. 
Gelijk het gebruik van de Loligo eertijts in 
de fpyfewas, alfoooknu. Datfe opdevro- 
lyke Maaltijden zijn opghedifcht, verhaalt 
Pbereprates by Atbeneus. De Uitlegger van Ari- 
jtopbanes en *<uidat (lellen hem onder de Hech¬ 
te vifch. Die vol kuit, en uit Ambraciazijn, 
houtmen voor beft. Te Rome worden fyin 
de Winter-maandcn geprefen. Atbeneus ge- 
denktfe gebraden, en die in de pan ghefnerkt 
werden. Antipbanes houd veel van degevul- 
de. Men meent dat fijn fap fonder fijn inkc 
flegter is. Hoe fy fmaaklyker gemaakt wer¬ 
den,befie dat by Aldrovandus. Datfe in de fpy- 
fe voor een quademaagh goet zijn , lefen wy 
by Gatenus: Datfe gebraden de buik-pijn ge¬ 
nden, verhaalt Manellus Empiricus. 
Plaats. 
Ariftot.- de 
Partib; I. 4 , 
cap 4- 
Athen.-I.jr.' 
Plin I.9. 
eap. i j. 
Tecling. 
Plin; 1. 9 . 
cap. 15. 
ArithdcGc- 
ncrat: 1. 3. 
cap.8. 
Plm.HiN: 
1. 9-c. 3 . 
Plin; I. 9 i 
cap. i9. 
Plutarch: 
Quarft: 
Natur. 18.. 
Galcnus de 
compolit.C 
Gener:I. j. 
IV. H O O F T-S T U K. 
l/an de Lepus Meirims oft JZee-hads. 
D E Lepus Marinus is by de Grieken La- Naam. 
gos enLagoos Thali(ïios,vandeverw 
van den Land haas genoemt. Die van Mom- 
peliers noemen hem Ebrius oft dronken,om 
dat hy levendigh uitten roode fwartachtigh 
geverwt is, gelijk veeltijds de dronkarts zijn: 
Dood is hy uitten donker witachtigh. 
H y word van de oude verfcheidentlij k be- Befthrij- 
fchreven, welke hem nu met een ongevorm- ^5, ^. H . 
de klomp, gelijk Plinius , dan met de (lek uit a.-I.z.c. aj. 
fijn fchulp ghenomen , ghelijk Aèlianus, nu A P ul in 
weder mette kleine Loligo; indien ghy fij n Af ° 1 ° Ê ' t 
vifch befiet, ghelijk Diojporides, vergelijken. 
Apuleius zeit dat hy fonder beenders is, en 
heeft niet te min na ghelaten dat hy twaalf 
t’faam gevoeghde beenders als Varkens-ko¬ 
ten heeft. 
Tgondeltius heeft dry ghedachten befchre- on<fcr. 
ven: Heteerlle is heel doodlijk: De naakte 
Kochleaoft Slek gelijk, voornamentbjk mee 
B het 
