BESCHRYVÏNGH 
VAN DE NATUUR. DER 
BLOEDLOS 
WAT E R D I E R E N. 
HET II. BOEK 
Van de Schorfachtige. 
I. OPSCHRIFT. 
de Schorfachtige in 't algemeen. 
n.HsN. 
I. c. 31. 
Befchrij 
ngli. 
Ie by Plinius Cru- 
ftata ghenoemt 
zijn,werdê by an¬ 
dere latynenCru- 
ftacea, om datfe 
met een zachte 
korft oft fchors 
bedektzijn,enom 
de felve oorfaak 
Malakoftraka by 
de Grieken ghe 
noemt: Sy fchijnen de midden-plaats tuften 
de fchulpachtige en fachte bloedlolè te hou¬ 
den; want voor foveel fyuitterlijk meteen 
fchors , hoewel dun en breukfaam ghedekt 
werden,komenfy niette fchulpachtige over 
een, en voor foveel fy innerlijk yet zachts en 
vlcefighs hebben , worden fy mette zachte 
bloedlofc vergeleken. 
Sy hebben geenbeenders om datdebeen- 
ders geledingen noodig hadden, fo Kardanus 
befchrijftjdie an de fchors niet konden uitge- 
breid werdemSy hebben als andere bloedlofc 
een hooft, buik, maagh, keeldarm en anderen 
rilt; H: darm: De buik is van ’t geheele lijf niet ver- 
• 1.4.c-3" deelt,nogt het hooft onderfcheiden,nogt ook 
yet anders;daarom wilde Galerw die het hooft 
af knotten, ’t welk gy van de geftarte niet ver- 
llaan moet; die worden Kariden ghenoemt, 
niet om datfe een groot hooft hebben , want 
defe hebben dat onderandere fchorfachtige 
,thcn:l. 7. heel klein: En Atbeneus,by welken dat geleien 
'ïpnof: wcr J ; fchijnt het woord Kcphale oft hooft, 
mifbruikhjk voordeborft en 'thooft t’famen 
te nemcn;de mont ftaat in’t hooft,daar in alle, 
behalvcn inde Locuftaoft water-fpringhaan, 
[lilt: H. demaaghterftondanvolgt,enwederan defe 
1.1.4-e.}- <j en darm: De maagisnacyenbedeêlingvan’t 
lijfklein.de darm isenkel.totten uitgangh der 
vuiligheid uitgerekt, inde mond hebben fy 
twee voortanden,en wijl defe totte volkomen 
!ln:l. ii-2 morfleling der fpijs niet genoeg zijn, hebben 
a p- 37. fy’ernochdryindemaag, anweerzyden een, 
en den derden on derwaarts: Die in den mond 
ftaan zijn langh, cn met een dobbel kleet be¬ 
dekt, tulfen welke yet fodanighs tuffen beide 
leit, gelijk wy feggen darter an de tanden van 
de water-fpringhaan ghehecht is: TuiTen die 
twee tanden is dat vleelïg deel, 't welk de ge¬ 
daante van een tong heeft; de ogen ftaan bo¬ 
ven de mond, welke in alle hard zijn, en be- 
quaamom haar heel fnel inwaarts, uitwaarts, 
en fchmns te bewegen , en daarom hebben fy 
geen oogfchellen. Kardanus feit datfe by ver¬ 
gelijking van de onfe zydwaarts beweegt wer- 
den.maarregt by vergelijking van haar eigen 
ogen, en dat het beter is datfe met een weer- 
zyds, hoewel met verfcheide ooghen ften, als 
met beide nochtvoornochtagter, maar datfe 
uitpuilen om datfe ter zyden ftaan en om dat¬ 
fe anders geheel voorwaarts fienfoudemdar- 
fe ter zyden geplaats zyn, om dat, indien fy 
boven op ’t hooft Honden, niet ften fouderi; 
voor konden fy niet ftaan, om dat het nodigh 
was de mondt onder te fetten, vermits fy een 
onbeweeghlyk hooft hebben; en de mont en 
ogen konden niet voor ftaan, vermits het an- 
geficht foudemoeten breet ge weeft zyn, waar 
door fy trager fouden beweeght worden; het 
hooft, hoewel klein,is nochtans met byhang- 
fels en hoorns verllen, welke hem om te vech¬ 
ten, en de wech al, te peilen, gegeven zyn. Sy 
hebben alle agt voeten, en die alle fchmns ge¬ 
bogen ; de twee fcharen zyn met tangen ghe- 
lcherpt, welke de Grieken Chelas, Apuleius, 
Furcas, en andere, het Grieks woort behou¬ 
dende,Chelas noemen; het bovendeel van die 
in defe voorfte, ghehjk Plinius fpreekt, is be- 
weeglijk,hetonderfte niet: defe gebruiken fy 
in plaats van handen, en buigen die ftnjdigh 
niette voeten ; in alle is deregtertang groter 
en fwaarder als de lmker.Haar vifch is root en 
en in t antaften ly mig,in den buik is een bleke 
vogtigheid : De fwarte vochtigheid is in haar 
minder: Det’famen-voegingvandekuwen is 
gemeen De Latynen noemen die Tabellas 
oft plaatjes, welke Anjloteles Plakas noemt, 
met welke het hart an de fchors ghevoeght 
werd: Datter fteenen onder de fchorsgïe- 
groeit zijn, verhaalt Kardanus> daar wy onder 
de Kreeften van lullen handelen. 
Dats’cr inde Zepoelen en omtrent de mon¬ 
den der Rivieren, inde hollen van de klippen 
en fhjkerige plaatfcn houden, hebben wy uit 
Arjjto'fles en Athemus. Sy leven met (teentjes, 
wier,(lijk en drek.Sy verlamde opde wijs van 
al die dieren die achter uit pillen , en dat 1 nde 
lente als deVygen rijpen,en omtrenthet lant, 
vermits fy bloedloos <fn koud zijri,hangen fy 
4 B 2 langh 
Arift: H: 
A:i.4.C.2o 
Kard Va 
riet. 1. 37* 
Win: H* 
N; I.9. 
cap. 31. 
AriOrH: 
A: I.4 c.z. 
Plaats. 
Anfl cis 
Gencrat: 
1.3a c. II. 
Athen: 
Dipnof: 
1. 3. 
Teclingh. 
