DER BLOEDLOSE 
weer-Zyds vóeten Tonder tangen. Denhalsbe- 
ftaat uitplaten, en eindigt in vinnen. Onder 
de dart zijn by hangfels tot bewaring van haar 
eyren oft kuytgefchikt. 
III. STIP. 
]/dn de Cdmmtü Us oft Xi'vierkreeft en andere. 
"1 V E Rivier-Kreeften worden by Gaknus 
Cammarides, by Atbeneus Camnari, by 
de luudendaagfeGrieken Caranides, en Ca- 
ranidia genoemt. 
lefchry- Omtrent haar befchrijvinghoevenwy niet 
d veel werks te maken. Dit kander nochtans 
toegevoeght werden: Datde fwartevochtig¬ 
heid rondom de maag loopt, welke fommige 
feggen de drek te zijn ■.\Bellonius de lever maar 
qualijk, wijl die alleenlijk an de bloedrijke 
gegeven is. Datde felvemaag fo wonderlijk 
ghemaakt is, dat ook in lijn grond een andere 
montis,metiijn kaaksbeenders en tanden ver¬ 
vult. Weer-zyds fletghy ook een tocht-gat 
onder de fchors ter zydende mond, daar fy 
’t water in de mond ontfangen, door uitwer- 
1(1: H. pen. Datfe kuwen hebben , heeft Ga[a, en 
1.4 Rpndeletius uit Anjloteles verhaalt. UclVijfeir 
heeftfe ook Branchoeide, dat is kuws gelijke 
delen genoemt. 
Gejncrus heeftfe liever voor krullen geoor- 
deelt, die van de natuur tot de beweging van 
haar fwemmingh en voortgang gegeven zijn, 
oft om dat het water niet binnewaarts dringen 
imöm : foude. Van de Henen verhaalt Hebmntus 
Oichiaf. merkwaardige dingen die hier volgen. Door 
7 ' veel,en eenvormige verdelingen der Kreeften 
zeithy ,heb ik dit bevonden. Vooreerft dat 
de maagh van de kreeften dicht an den hooft- 
top leid ; Want de mannetjes beginnen jaar¬ 
lijks fiek te werden, van ’t midden van de Ju- 
nius: dewijfjes daar nam Julinsna het ver¬ 
leggen van haar fchors. Dan zijn fy negen da¬ 
gen oft meer half ziellooscn onbeweeghlijk. 
Op welke tijdthaar maagh uitterlijk met een 
nieuw vlies overtoghen word, tullen ’t welke 
en de oude maag een melkachtige vogtigheid 
is,dieallengfkensuLtteriijk toteen bolrond- 
te van de maag, daar fy die anraakt, en de ou¬ 
de maag overdekt, en an weer-zyden tot een 
holligheid t’faam-ghetrokken werd, en ter 
Hond infteen verandert. Ondertuften, nocht 
dan, nochtlangh daarnaeetde kreeftniets. 
Daarom ( datbynaongheloollijkis)verteerr 
de oude maagh allenghsjes in een voedfaam 
flym, en de buitenfte en nieuwe volght inde 
plaats van de oude maag; Want die melkach¬ 
tige vochtigheid, die ande bolrondte van de 
oude maagh ghegroeyt is, word terllond met 
een vlies overtogen,gelijk’er gemeenlijk op de 
warme melk komt, en die melk groeyt tuffen 
beidedie voorghenoemde vliefen van beide 
magen. Dat ik daghelijks, en mogelijk welin 
twee hondert geopende, met een wonderlijk 
vermaak hebangemerkt. Ten leden gedyt het 
overighe deel van de melk tot voedlèl van de 
kreeft; Want de kreeft eet niet, nocht daar! 
word yet in fijn nmg gevonden, fo langh die 
WATer-DIERÈR. Ij' 
ftenenin fijn maagh zyn , en leeft omtrent 
XXVII. dagen,foo van fijn allengsjes verteer¬ 
de oude maagh, als van hetghebruik, van die 
daar na fmeltende Henen. Tot hier toe Hel- 
mont. Albertui meent datfe mette volle Maan 
angroeijen. 
Sy worden overal in de Rievieren,Meeren 
cn Beeken gevonden,- In Pannonie foover- 
vloedigh, clat luim Alexandrinus dikmaal bo¬ 
ven dedertig wagens, met Kreeften geladen, 
te Weenen op de Markt getelt heeft.:. atfe in 
Spanje niet zijn, beveftigen lonirnite. 
Sy leven met dode lichamen,en vleefch,dat Vocilfel» 
fy fo graag eeten, datfe daar an, ’t welk inde 
donau ande Schepen ghehanghen werd,met 
groote meemgte blyven hangen. Datfe ook 
Kinkvorffen vangen,getuight rf/4er/ar,enwy 
hebben dat by ondervindingobk bewelen.ge- 
l'ien.Gefneruj heeft’er een dertien dagen ioncler 
eeten levend gehouden. Dc kunne word door 
teekenen onderfcheiden; De Mannetjes heb¬ 
ben onder dat deel ’t welk an de ftart ge voegt 
is,vier langhe uitftekende byhanghfels, die de 
Wyfjes niet hebbende ftart van’t Mannetje is 
ookronder,platter,en dikker: in’t Wyfje dun 
en broedt, en de puiten ftaan meer van mal¬ 
kander. 
Vandeteeling moetmendit v etemdatin’t TcJ "’£ Ii * 
verfamelen het Mannetje eerft op den rugh 
van’t Wyfje klimt, en dat fy haar dan daarna 
opden rugleit: Datfoalleenlykdoort lamen- 
voeging der doorgangen verfamelen, want fy 
hebben geen lidt dat in een anders lyf gaat: 
Datfe haar eyren door den aars, daar fy haar 
drek uit lofen, voortbrengen, en dat dikmaal 
de jonge Kreeften noch geilen werden ande 
ftart van de moer te hangen. Aibertut feit dat de 
eyren oft de kuit eerft ïn't lyf heel plat zijn,en 
datfe daar na allengskens uitkomen, en an de 
korte byhanghfels onder de ftart blyven han¬ 
gen, tot datfe omhelft werden. In de Winter 
verfchuilen fy vyf maanden na ’t gemeen ge¬ 
voelen, want enige feggen datfe dan ook ver. 
fchynen, en an deftranden komen, en ’s bo¬ 
mers met fcholen na haar gewenfchte waters 
lopen. By de nieuwe Maan worden fymager, 
by de volle vet. 
Vandewonderlykeafkeer tuften deKreef- AfW. 
ten en de Varkens,fpreekt Heemont aldus: In’t 
Markgraaffchap van Brandenburg is de Vif- 
fery der Kreeften heel overvloedig: Maar de 
Voerluy moeten ’s nachts wacht houden, op 
dat’er by gheval geen Varken onder door de 
wagens loopt: Want fo dat gebeurt, fullen alle 
de Kreeften, die op de wagen leggen, doodt 
gevonden werden; loverderflyk is het Var¬ 
ken an de Kreeften. 
Sy worden in kleine en grote verdeelt: die Cndcr- 
om datfe inde klippen leven, worden klip- <cheili . 
kreeften genoemt; Syzijn boven witachtrgh, 
onder iwartachtigb,en gefoden, nietoveral 
roodachtig. De grote zijn in de Po ronder en 
meergekerft van lyf, als in de Saone, welkers 
rechter voet dtinder als de linker is. 
Datfe plaats in de Spijfe hebben, is yderbe- Gebn% 
kent, hoewel het ook feeker is datfe ftvaar 
om 
