ArifhH; 
A:l. i. c.p. 
Plin E pi ft- 
J 3 <- 
V oedfel. 
Arid: A: 
H: I. 8. 
C.2.&20. 
Onder- 
fc heide. 
8 HISTORIE VANDE NATURE 
Indien wydedelen van haar lijf bellen: de tulus; fommige fchulpen zijn glatals vande 
fchiilp is in alle van binnen gelyk en glat: haar Unguis, en Mytulus; Andere ruw ghelijk de 
vlees van gelyken , ’twelk de Grieken Spon- Purper-vifch, de liuccina, en Oefters, welke 
dylus, de Latynen Callus noemen , fo Hcrmo- fchulpen weder een groor onderfcheid in de 
laus befchrijft, en’cwelkenige feggenmethet; ruwheid hebben,dat in debyfonderefal ver- 
walfen vande Maan ookan tegroeijen; Dat' klaart werden enz: VVyfu llen haar heel kort¬ 
aardachtige ’tgeen haar befloten hout en be- lijk in topfwijfe, topfwijfghedraayde, enkel 
waart, is buiten; dit Hooft en bewaart haar j Ichulpige,en dobbel fchulpigeverdelen.Haar 
kleine warmte, wyl fygeen bloet hebben, als! plaats is de Zee, diefy fo beminnen,dat by de 
een oven, en word teftaoft fchulp ghenoemt. 
/irijtoteles ontkent datfe ogen hebben ; Pliniu. 
feit datfe die ook bewegen; fy hebben voor- 
idïgyptenaarsde Ichelp-vilTen vooreen waar- 
tekenvande Zee gehouden werden. Indero- Anfiai; 
deZeeworden fy wonderlijk groot. Bibakta A:1,s CI 
tanden, en dat vleefigh ftukje ’twelk tot het j is van de felve vervult, alsmede deftranden 
proeven van de fpijs gelijkmatigt is: het hooft, vande yEgeifeen LakonifeZee. Datfe op de 
"Haat in alle onder, op de wijs van de planten, bergen,en plaatfen ver van de Zee ook gevon- 
de keeldarm isan de mondgevoeght, en na j den werden is buiten twijfel; Deoorfaakful- 
evenbedeeling van grootte heel klein; hier an 
volgt de maagh , in welke ’t geen wy papaver 
noemen,gelegen is,daar na [trekt lig den darm 
enkel uit, die haar begin van dat papaver 
neemt: dat uitwerpfel dat wy papaver noe¬ 
men, hebben alle deTurbinata oft tops-wys 
gedrayde fchulpviflen. Sy worden door kou¬ 
de en hitte befchadigt, en konnen de overtol¬ 
ligheid vandetyden niet wel verdragen. Sy 
worden op de wijs der planten door de togt- 
gaatjes gevoet, en dat met een foete voghtig- 
heit,indien wy irijtoteles getoven ,daarom zijn 
haar de regenachtige jaren goet,uitgenomen 
dePurpur-vifch Sy worden alle niette regter 
zyde beweegt, niet nadedraying oft de krul- 
len,maar daar tegen an. 
Watangaat haaronderfcheit.In haar is een 
wonderlyke verfcheidenheid van de fpelen- 
de natuur.So veelerleyonderfcheit Van verw, 
fo veel geftalten zijnder inde platte holle,lan¬ 
ge,half-maans-wyfe,ronde, de half-ronde, de 
verhevene, de glatte,de rompelige, de getan¬ 
de, de geftreepte, de tops-wijs gedrayde, de 
an de kanten (pits aflatende, de buitenwaarts 
uitllekende, debinnewaartsomgerolde, nu 
met een geftreept,gehayrt,gekrult,geuts- wys, 
kams-wys,fchaly-wys,nets-wys en vlams-wys 
onderfcheid: indeichuins en rechts-uitghe- 
breide,de langachtighe, debochtighe,op een 
lenwy elders onderhoeken. Tot haargema- 
tigheid behoort dat’er veel in de hitte,en kou¬ 
de verfchuilen. DeZee-flekken dePurpur- 
vifch en Buccina verbergen haar met het op¬ 
gaan van den hond omtrent dertigh daghen: 
Nochtans varen de meefte ’s fomers beft:Uit- 
genomen in de Etiripus daar fy ’s fwinters niet 
minder voor goed gekeurt werden, om datfe 
dan niette vilfen die elders verhuifen over¬ 
vloediger gevoed werden. 
Van haar teeling heefc irijtoteles heel nau- 
keurlijk in lijn boeken van de teelingh gehan- j. c .n. i 
delt:En defaak isfo ver gekomen,dat hy feit, A.i-j.c. 
dat alle gheflaghten van fchulpviflen van felf 
voortkomen Datis (feithy ) hieruit open¬ 
baar datfe ande verrotte fchepen uitten fchui- 
migen droeflem voortkomen,en dat de oefters 
op veel plaatfen, daar van te voren nietfulks 
was, maar daar na door gebrek van vogtigheit, 
tot (lijk geworden zijnde, gegroeyt zijn. Ghe¬ 
lijk an’t Eyland Rhodus, als daar de vloot ge- 
havent was , en enige aarde potten in Zee ge¬ 
worpen waren ,met’er tijd het flijk met fchul¬ 
pen overtoghenzynde, Oefters ghevonden 
wierden. Dat’er niets van een teligh lidtvan 
haar word uitghefchoten, daarvan isditeen 
bewys,dat,als die van Chios uit de Pyrrha van 
het Eyland Lefbus levende Oefters overghe- 
bracht, en op plaatfen , daar de Zee op en af 
korte wys gheknoopte, om de geheele zyden [ liep,en die llijkerig waren,geworpen hadden, 
t’faam gevoegde (jen dienaar wil geopent) en ; noit meer daar voortgekomen zijn, hoewel fy 
als een hoorn gekromt zijn. J{onrteletms heeft feer groot gheworden waren : Maar ’t geen 
haar heel kort begrepen; d’een wort van d’an- j haar kuitgenoemt werd, doet ook niettotte 
der in handigheid van fchulp overwonnen: telingh.doch het is een teken van beter voe¬ 
gelijk de Pulmones,de Holotu ria,en Echinus, 
zijn met veel zachter fchulp ghedekt, alsde 
Purpura en Buccinaum. Andere worden ron¬ 
dom bedekt,geljjkde Oefters,deTellinte, de 
Pe&ines: eenighe hebben alleenlijk an d’een 
zyde een fchulp, en and’ander zyde in plaats 
van de fchulp de rots daar fy anhanghen. De 
Chama en Daftylus oft Solenes, zijn an beide 
einden niet ghedekt daar fy het hooft, en het 
achter lijf uitfteken. Van die, welke rondom 
bedekt werden zijn fommighe topfwijsghe- 
drayde , als de Purper-vifch, en Buccinum : 
Andere zijn niet topfwijs ghedraeyt als de 
Concha,die van deFranfenPorcellainosge- 
dingh, hoedanigh in de bloedrijke het vet is; 
Waarom fy op die tijdt beftfmaken , en inde 
fpijs geprefen werden. ’tGeen /Eliamisv .an de 
fchulpviflen verhaalt, zullen wy in deby fon- 
dere befchrijvingby brengen. 
Pltmus beneemt haarde finnen. irijtoteles 
eygentfe haar toe.De Purper-vifch loopt Ton¬ 
der twijffel door den reuk verlokt tot fijn rot- 
tigaas. Haar nagels trekken haarophetghe- 
luidt’famen: en men zeit datfe na onderen 
fakken, als fy gevoelen dat haar eenigh yfer- 
werk angevoeght werd. Want fy fteken wei- 
nigh buiten de fchulp, en met het overige lijf 
zijn fy als in haar flaap kamer verborgen. Die 
noemt werden.Enige beftaan uit eene fchulp,: de Natices vangen, loopen op haar niet tegen 
gelijk de Lapides; andere uit twe als de My-- wint,maar voor de wint an,als fy haar aas ver 
vol- 
