Afkccr. 
Gebruik. 
DER BLOEDLOSE 
volgen,maken fygeengeluit maar fwijgen (lil. j 
Datfe een afkeer van den donder hebben j 
wordghelooft: enfyghevenvoortekens van! 
anftaande onweder. Sy wierden eertijds foo 
in de fpijs ghebruikt: Dat daar een fpreek- 
woord van gemaakt is. Schelp-vifch is We¬ 
duwen lekkerny : en Plinius klaaght dat de 
moeder van de welliiftigheidt, de waarde der 
fchelpvilfen mette parlen by naghehjkghe- 
maakt heeft. H et is haar alle gemeen datfeee- 
nig filtig fap binnen haar fchulp hebben, daar 
fy den buik medekonnen beroeren. Indien fy 
wel gebraden werden, worJen fy noch fouter, 
gelijk fy van tevoren al een zap hebben, dat 
gelijk als van ’r vimrangefteken (jen ik zoud 
by na zeggen, geheel verteert is;j) ten opficht 
nochtans van haar hard, oft fachtheid, veran¬ 
dert deuitkomft van haar werking. Datfe geil¬ 
heid verwekken, is zeker: waanjm zommige 
zeggen dat Vetms met een fchulp na Cyprus 
gevoert, andere datze uit een fchulp geboren 
is. Datfe inde Genees-konltook haargcbruik 
bekomen hebben, zal m’t byzonder ghefeidt 
werden. 
II. OPSCHRIFT. 
1 /an de fbulpacbttge in t byzjinder , en eeriï 
van detops-mjs gedraydenit algemeen. 
J N het voorgaande op-fchrift, hebben wy 
het geheele geflaght van de fchulpachti- 
ghe, mtops-wijfe, tops-w'ijsghedrayde, en 
in enkel fchulpachtighe, en dobbel fchulp- 
achtighe verdeelt: De tops-wijsghedrayde 
oft Turbinata, worden oftin’t alghemeen, 
oft in ’t byfonder anghemerkt. In ’t alghe¬ 
meen zijn dat tops-wijs ghedrayde, die haar 
fchulpcn in bochten , fwieren en krullen 
ghedrayt hebben, De Grieken noemen die 
Strombode : Gefnerus meent datze ook Eli- 
koeide mogen genoemt werden, om datze 
de bochten en fwieren Elikas noemen; maar 
by Iiondeletius word Strombus in ’talgemeen 
voor alle tops wijsgedrayde genomen, want 
Turbo isdat, ’twelk vanwijd en breed,al- 
lcnghsjes fpits aflaat, van welke gheftalte een 
top, oft fpeeltol is: Sy hebben eigen, datze 
een geheel volkomen fchulp dragen, indien 
wy haar uitterhjk bellen; zo wy haar inner¬ 
lijk befchouwcn , hebben fy byna alle een ge¬ 
lijken aartangenomen , maar verfcheelenin 
grootte en andere driften, die doorovermaat 
verkreghen werden ,■ want eenige die grooter 
zijn hebben haar deden ook meer Achtbaar, I 
en de kleine minder ,■ en fo van ghelijken de 
harde,zachte en andere: Want datvleefch, 
’t welk van ’t opperde van de fchulp in de 
Oefter gefproten is, dat hebben foramighe 
vader , andere lofler : In ’t midden van dat 
flaat het hooft met twee hoorns, inde groo¬ 
ter langer, inde kleinder korter: De wijs van 
het hooft uit te ttrekkè en van t’faam te trek¬ 
ken ïndeverfchrikte.iseen zelve: Sommige 
hebben een mond en tanden, eenighe op de 
wijs van de vliegen, hebben een fnuit, in ge- 1 
daante van een tongh; defe is hard inde Buc- 
WATER- DIEREN. 
cinaumenpurpurvifch, wantgelijk de Taba¬ 
nus en Afilus,den rug vande viervoetige diere 
doorbijt: Alfo hebben defe zogroten kragt, 
datfe de fchulpen van haar aas doorboren; 
Terftond na de mond volght een maag, den 
rop van de Vogels gelijk ; hoedanigh een ook 
inde Umbilicus is : Onder zijn twee witte 
dingen vaft,en in gedaante als mammen,hoe- 
danighe inde Sepia ook ghevonden werden, 
maar defe zijn hechter, na de maag is de keel- 
darm en het uitwerpfel papaver ghenoemt, 
’twelk op de grontleit, welkalles inden ge- 
drayden bocht van de fchulp kan geilen wer¬ 
den : Dat an de keeldarm volght, is de ande¬ 
re darm , van welken dees enkel na den aars 
loopt: Hy begint van den ghedrayden bocht 
daar de papaverin is,welke papaver een groot 
deelniet als drek van de Oefter is. Vandaar 
de darm omlopende, klimt fy opwaarts na 
devifchachtige deelen, en eindight omtrent 
het hooft ,daar den drek in alletops- wijsge¬ 
drayde, fo van’tland als de zee, uitgewor- 
werd : Tot hiertoe Arifioteles. Datze als de 
Wormen groeyen, namentlijk met bochten 
die na malkander anwaflen , en voorwaarts 
na ’t hooft vermeerderen, heeft ons de onder- 
vindingh gheleert: Sy kruipen ophaar rech¬ 
ter zyd,niet na de krullen , maar daar teghen 
an. Van haar verfamelinghfalindegedaan- 
ten gefproken werden. 
III. OPSCHRIFT. 
1 /an de lurbinata oft tops vrijs ge- 
drayde in 't byfonder. 
I. HOOFT-STUK. 
Van de Turbmau die in bochten gedrayt zijn- 
I LID. 
Van de Nautilus. 
D E tops-wijs gedrayde, zijn by Arijloteks 
van tweederlei gheflaght; want fy zijn 
oftbochtigh,oft in’t ronde gedrayt: Uit die 
zijn de Nautilus, de Purpura, de Buccinum, 
en Conchilium. De Nautilus welken Suidas 
Nautes andereNautikus en’tgemeen Nau¬ 
tilus noemen, en de felve mette Nauplius van 
Atheneus fchijnt te zijn ; word van de huiden- 
daaghfe Grieken Thalamis Touktapodious 
genoemt, gelijk Pybertus Konflanünus fchrijft. 
Wy hebben van hem by Anfloteles twee gc- 
flaghten. de eene, welkers fchulp dePeftun- Ariii: H, 
culiis gelijkt, maar die hol, en uit den natuur A-1.4-C" 1 . 
niet an hem vaft is : Hy weid dikmaal om¬ 
trent het lant.waarom hy vande baren op het 
drooggeworpen werd, daar hy uit de fchulp 
vallende, oftgevanghenwort oftfterft. Dit 
gedacht isklem,endeRolitiena, eengeflagt 
van de Polypus gelijk: De ander hanght inde 
fchulpalseenSIek; defegaat’ernimmer uit, 
maar (leekt fomtijds lijn arm buiten: Daarop 
heeft Phmus geilen,als hy feit,onderde voor- 
naamfte wondets is die, welke Nautilus, van ? i,n ” :N: 
Dj andere S ' 
