rtin:H:l 
1 . 9. c. y 
HISTORIE 
VANDE 
NATURE 
andere Pompilos(liever de kuit van de Poly-1 wayt die voor een roer gebruikt, en fijn Zeilen 
pus) en Scipinus ( waarfchijnlijker Pronus) | uitbreid. Dat het een dcellich vermaakt in’t 
genoemt werd: Hy drijft boven öp het wa- .voeren, het ander in ’t bellieren,en dat die luit 
ter,fieltallengsjes fodanighverheffende.dat \ gezamentlijkrn twee ongevoelige dingen ne- 
hyallijn waterdoorfïjn buis uitfehietende , ! derdaalt. Ten zy mogelijk de rampen vande 
ghelijk als van dien Lift verlof!:, als een fchip! Zeevarende,dooreen droevig voorfpook (als 
voor de wind zeilt; daar na fijn twee voorfte 
armen achter omdrayende (liever verheffen¬ 
de uit AtLmeus') (trekt hy tuffen beide een 
vlies uit van wonderlijke dunheid, daar hy 
mede over’t water zeilt, en met fijn andere 
armen roeyende, befluurt hy fich in ’t midden 
met fijn (tart, als met een roer,- Sozwierthy 
overZee , gelijkeen Jacht,en fo hem onder- 
tuifen eenige vrees over komt, fuipt hy we¬ 
der water in,en zinkt: Denfelven heeft Bello- 
nius nauwkeurlijkbefchreven;De fchulp,feit 
hy , fchijnt uit dry (tukken te beftaan (na- 
mentlijk uit een kiel en twee boorden, hoe¬ 
wel fy nochtans enkel is) welkers zyden als 
an de kiel fchijnen va(t-ghehecht,en veel¬ 
tijds foo groot als met twee handen kan om¬ 
vat werden.Sy zyn alle niet dikker als een par- 
gament, met langwerpige ftrepen , an de ran¬ 
den met kerven gekartelt,en rond aflopende : 
Maar het gat daar de Nautilus door ghevoet 
werd, en uit de fchulp kruipt is groot. Defe 
fchulp is breukfaam, melk-wit, helder, en 
glat,en vangeftalteals een rond fchip; Want 
blijkt) hier van oorzaak zijn. Karctanus ghe- 
denkt ook een fchulp-vifch, welk Indie ons 
over-zend. Syis,zeithy,van gedaante als een 
roey fchip met hoge achterfteven,daar binnen 
een hol,dat ghy een kan zoud noemen, van de 
natuur in gemaakt is. Want die ik gefien heb is 
fo groot dat hy negen oneen nats kan houden. 
Het is voorwaar een ding van aartig gebruik 
en fchone vorm. 
Naarn« 
II. L i D. 
J/anle ‘Purpura, oftPurpur-rijch. 
D E Purpura is by de GriekenPorphyra,by 
Plinms fomtijdsPelagium ,by Potuiamu 
ConchaHerkulea,omdatmen meent dat Her- 
kules hetPurpur ghevonden heeft, by Serapio 
Pulpia,en by BraJJavolus Antzlegenoemt. Die 1 P1!n:H:1 
hem niette Konchiliumvermenghen, worden 1 
van Plinius wederleid; Want hy onderfcheid- 
fe.gelijk wy uitdruklijkby hem lefen. Alle oe¬ 
vers hebben haar fchelp en Purpur-vifcb, wel¬ 
ke de overdaat der welluftenby na de parlen 
hy vaart boven op de Zee , en doet fich met heeft gelijk gemaakt, en niet minder die gene 
een omgekeerde bolle-fchulp op,om te beter: welke de Conchylium niette Bucciniim een 
op te duiken, en opgerezen zynde keert hy de ' felve maken.Om dar, wijl Plinms maar twege- 
fchulp wederom : Maar tuffen de armen van Aagten van topfwijsgedrayde,welke die blom 
de Nautiles is een vlies,gelijk tuffende klau- [ van ver w die fo feer begeert is, in hebben , ge- • 
wen van de plat-voeten, en veel dunder,ja als j fielt heeft, noodzaakhjk fchijnt, dat de een de 
eenfpinnekopsrach.maarnochtansflerkdaar Buccinumen d’anderdc Purpurais. Dat de 
hyde wind inlaatwaijen. De krullen diehy j Konchauithetgeflaghtvandetopfwijs-ghe- 
weer-zyds veel heeft, ghebruikt hy voor een drayde is, verhaalt Arijtoteles : en erkent ook piind.?.' 
roer, en als hy fchrikt, vult hy fijn fchulp met 1 eenige geflaghten van de felve, gelijk wy-om- c - 3<s- 
wateren (inkt onder. 
De ander Nautilis noemt BiUmius Parl- 
fchulpen faukonenus fchijnt hem te befchrij- 
ven,als hy in de brief tot Gefnerus, zeit. Dat fijn 
Nautilis, een fchulp van binnen fo glat heeft 
datfe niette koflehjkfte parlen in fchone verw 
trent het einde zeggen fullen. 
Indiengy fijn befchrijving belief, hy is dik- Min: 1 ; 
maalfo groot als een ey, fomtijdsgrooter, ten "P- 3 6 -. 
waar hy verheven en met angels befet was, en rl 
een goot ter zyden had,daar hy fijn tong door “ 
uit ftak: Hyis ru\v,rompelich,afgrau,enfom- 
zoud mogen dingen. Billoiims zeit dattefchul- ' tijdsgeelachtig:Somtijtsuitten groen afgrau. 
pen vande fïjne,bydeFranfekonflenaars,om- 
’er koppen voor de rijke luiden af te maken in 
grote waarde zijn .Fankpnmus fchrijft dat’er in 
de fchulp van fijn Nautilus veel folderinghen 
waren van die felve angename verw. Hier uit 
kond gy licht oordelen dat hyde felve is, wel 
en binnen geelgeverwt: Hy is lang van fnuit, 
en hol als een goot: Hyfteektfijn hoorns op 
als een flek, kruipt op de felve wys, en peilt 
niette felve hoorns de wech af De tong heeft 
hy uit die holle goot ter zyden lopen, welk an 
dit eeltachtig deel vaft is, door welk de vifch 
ken wy gezeit hebben by deGriekenThalamis an de fchulp ïclfgehegt werd, Want die vifch 
TouktapodiouenPolythalanum,oft met veel 1 oft dat vleeligh (luk is een flerke witte fpier 
j 1 . kamers verfien, ghenoemttezyn. AhPliaius ' midden ande'fchulpghehccht, waar door de 
vandeNautiluseen weinig te voor gefproken Purpura als met eenangeboren dekfelftwelk 
hadde, zeit hy daar na als vaneen ander ghe-1 dat opene vlees tegengefleltis, heellangbui- 
daante. Mutiamu verhaalt dat’er een ander: ten waterleven kan; Want hy bewaartfijn zee 
van fcheeps gedaante, van hem gefien is. Dat 
het een fchulp is, ghevormtalseen fchip met 
een kromme agter(leven,en an de voorfteven 
meteen fnuit: Dat hier de Nauplius,een dier 
de Sepia oft Meer-fpin gelijk als fpeelfwijs in 
verborgen is,en dat fuik op twederlei wys ge-; 
water,daar hy veel dagen mede onderhouden 
wert:fijn hooft is hart en kraakbenig. De monc 
daar hy mede an de klippen hanght is met een 
rondt gat gheopent, waar mede hy de fleenen 
knaagt, en al zuigende na de maag zend. Hy 
heeft ook een lyniighe lever met een tay flym 
fchied. Dat hy metflil weder, met fijn armen j verfien,fo datfe by na enkel lym fchijnt: maar 
als niet riemen fich voort drijft: maar als het J ’t geen BcILmius van de lever, dekuwenen het 
hart 
J 
