DER BLOED L O S E 
hart fchrijft \10Ml\01Metius voor beufeliiigen. 
Dit is de befchrijvingh van de jonge fchnj- 
vers,laat ons nu die van de oude beften. Plinius 
maakt de purpura angelachtig totten top toe, 
met feven angels by na in’t ronde gefchikt,die 
in de Buccinumnietzyn. Dat de ghedrayde 
. in. |j fchulpdraijens-wijsin een boord eindigt heb- 
A. ï.j.cap benwyby Arijioteles. De delen welke by DioJ- 
■ koridn (Volgens Hermolaus) Kionia, enby an¬ 
dere Ionia,dat een viool bete kent, ghenoemt 
werden, zijn delen van het innerlijke lichaam 
van het midden derPurpur-vifch,vefeIachtig 
bol, en Hark, daar de bochten van de fchulp j 
(volghens Uiofkorides) als wijngaards krullen 
beginnen omgerolt te werden: oftan welke 
dieAder, oft datvlies,daar dePurpurverw 
in befloten is, an vaft hangt, namentlijk tuften 
de Papaver, welke alle topfwijs-ghedrayde 
met haar krul bevatten, en onder geleghen is: 
t maar den nek oft hals leit boven, 
n, ...c. VandiePurpurbloem,oftdatzapfpreekt 
Arijioteles kortlijk aldus: Sy hebben tuffende 
Papaver,en den hals haar bloem oft verw,met j 
een dicht kleed overtoghen, van verw als een' 
witvlies, ’t welk wechgenomen,en ghedrukt 
zynde de hand Purpurverwigh maakt. Dat 
fchijntde bloem felf te zijn.Het overig t faam 
gegroeyde is als Aluin Plinius zeit dat hy de 
bloem midden in de keelgaten heeft,en dat’er 
minft van dat zap in de witte ader is, waarom 
diekoftlijkis.van verw blinkend als een brui¬ 
ne roos: maar het overige lijf is onvrugtbaar. 
J{onHelctius meent dat het deel daar ’t zap in is 
het hart ghelijkt, en de bloem in plaats van 
bloed is. Sijn vifch is rondom befloten,en wort 
nergens behalven ’t hooft gefien, gelijk wy by 
Arijioteles lefèn. Hy hangt anfijn fchulp vaft. 
Dat hy een harde tong heeft en daar mede de 
lchulpen van fijn aas doorboort, word niet al- 
rlin: 1.9. \een\ijk\tm Arijioteles , maarookvan Plinius-, 
“P j 6 / ■ die hem een vinger lang maakt,en van /Eliantts 
A j. 7 .capi verhaalt, fyndeletius vergelijktfe mette fnuiten 
3 +' van de vliegen, en feitdatfefterken vleefig is, 
en lichtkan uitgefteken werdenanaar ontkent 
datfefo hard is,datm’erde fchelpen mede kan 
doorboren, en doet’erby dat fulx waarfchijn- 
lyker metten bek gefchiet. Die het Krokyda- 
Gaten: dc tes Porphyras, by Galeims voor de Purpure 
Medicam: fcheer wol nemen ; welk ghekamt en ghefto- 
f '*‘ 'E ten van de oude indeghenees-middelcnghe- 
bruikt wierd,zijnfeer bedroghen; want dat 
is hetgroffteen ongehavende deel van de wol 
die met Purpur gheverwtis, daar Dio/kprides 
ook van ghewaaght. Hetdekfel heeft by de 
fchrijvers verfcheyde namen. Plinius noemt 
dat het hol van de Purpura, Arijioteles de Ka- 
lumma, Epikalumma, Galeims, Pome: ande¬ 
re Blatton Byzantionoft Byzantosvan By- 
Zantum, oft Byzantium in Afrika , en vry 
waarfchijnlijker als die, welke dien naam het 
gat van de neufgaten van de Purpura toe- 
fchrijven, die hy niet heeft, oft die de Blattas 
Byzantias vermenghde dekfels van de Kon- 
chylium en Buccinum noemen. Galemis be- 
gryptde fchulp van de Indife Conchilium , 
gemeenlijk onder de oftraka oft harde fchel- 
WATER-DiEREÜ, ii 
pen van de Purpura en Murex Het is mogei- 
lijk ook niet te ontkennen dat de fchelpen van 
de Konchilium,Buccinum en Purpura,in feif- 
ftandigheid oft krachten niet verfchelen , ten 
waar mogelijkde reuk van de nagheldat 011- 
derfcheid {telde* Want deblattabyzanna, is 
als fy gebrand werd,van onangcname reuk,en 
ruikt na beverfwijm: Maarde Unguisoft na¬ 
ghel ruikt heel lieflijk : Nochtans kan dat; 
’t welk by de Grieken Euodesgenoemt werd 
by de Latijnen fwaar van reuk zijn,en de Un 
guis op d’een plaats lieflijk, en op andere (hin¬ 
kend van reuk; hoe her zy , de fchulp van de 
Purpura hangt an de vifch,alsonfe nagels an't 
vlees. H y is uit draden oft vefelen t’faam ghe- 
fet, enwijlhy eenighe vetheid iniieh heeft, 
geeft hy een rook van fich als gebrand hoorn. 
En dit zy genoeg van de delen. 
De bloem oft zap by Plumis genocmt,by de Bloem -. m 
GriekenToanthostouporphijronofrblocm Je 
van de Purper-vifch,heeft verlcheide namen ' “ 
ghekreghen. Vitruvius heeftfe Oftrum van Vitruv: 
Oftrakum ghenoemt: Daar Firgilium hetby- 1,7 ' 
woord van Sarranus.van Sar een ftadt in Phe- 
nicie, daar na Tyrus genoemt, by doet; waar 
van men volgens Majjarius, Purpur,Tyrife en 
Saranfe verw feignochtans is alle purpur geen 
Oftrum , fo Getints feit, hoewel alle Oftrum 
purpur is, om dat het de glans van de rood¬ 
heid heeft, dat is met die glans glinftert, die 
de ander Purpura niet heeft: De felve Vitru¬ 
vius noemt het behalven Plumis ook Sanies oft 
etterigh bloed. Pollux noemt het Lathron, Ftt- 
cus Pelagium, Venenum Tyrium oft Tyrifch 
vergif ,Purpuriflum en Kalchazijn ook na¬ 
men van’t felve by andere. Daar wordendry 
gedachten van de Purpurblocm van haarver- 
fcheiden verw genomen, geftelt. Dc Porphy- 
rida,diehoogbruinachtighViolet oftPaars 
is* van welke verw /fomfrKjPophyrcon Ky- 
ma, oft purpere Zee-baren noemt; hoedani- 
ghedie van de Amathift is, endieuitteZee- 
1 ’urpura en Buccinum ghemaakt werd. De 
Phoinikida, hoedanig het Tyrife en Taren- 
tinfeScharlaken-rood is. De Alourgida,die 
groenachtigh als de ontftuimige Zee-baren, 
en hoedanig de beroemde Tyrife Konchilia- 
ta is,dieookOftrum genoemt,en hoe donker¬ 
der hoe duurder is; ook ïs’eronderfchcid van 
de plaats: Want Vitruvius getuight, dat dc 
Oftrum die in dePontusen Vrankrijk gevon¬ 
den word, om dat die landen naaft an 'moor¬ 
den legghen, fvvart is,- maar in die landen , 
welke tuften ’t noordt en weft uitfehieten, 
blauw, en’t geen omtrent demiddellyn na’t 
ooft en weft gevonden werd, violet oft paars, 
en dat van de zuider landen rood is: Men feit 
dat het onder de heerfching van Her kult s van 
de Wijlgeef Tymwghevondenis; wantals hy 
na dat deel van Tyrus , fo Cedrenus verhaalt, 
gereift was, dat na de Zee ftrekt, beeft hy een 
Harders Hond een fchulp fien knagen,en dat 
denHerdermet wolhetbloed,fo hymeende, 
van den honds muil afveegde,en hy door die 
verw angelokt, heeft die wol totten Koningh 
gebragt,dieeenige wol fodanighlict verwen, 
