O f-* 
HISTORIE VANDE NATURE 
oven gebrand, en niét honig vermenght; An- i 
dernakus met Limoen-zapgeflampt, om de 
kaken van de vrouwen Ichoon temaken, 
voornamentlijk indien ghy daar een weinigh 
Sublimaatby vermengt. In Nederland word 
den dronk uit de Kinkhoorn tegen den dro¬ 
gen hoeft, voornamentlijk van de kinderen 
i'eergeprefen. 
Wat angaat haar onderfcheid , Rondeletius 
^ ‘ tul ' feit darter twe gevonden werden ,namentlijk 
een kleine met veel ftrepen,ruwachtig,en een \ 
ander dien gelijk, behalven dat hy meer ver- i 
heven dwarfe ltrepen heeft,fo dat hy met regt 
gegroefde kan genoemt werden: Daar is ook 
een dikker en harder van fchulp, en een groot 
geflaght, paars van ver w , welkers draijmgen 
gedachtig,en de mont witachtig zijn. Gejnerui 
fchrijft dat hy nog een ander gefien heeft, de 
Purpura meer gelijk, en hem in gedaante, en 
grootte nader, overal met knobbeltjes, daar 
na met ronde drayingenfehoon en aartig ver¬ 
heven , en met fo fpits uitgerekt, maar korter, 
met een ftomper hoofqdaar is ook een vrerude 
an Aldrovandus gefonden , van verw, enhar- 
digheit als Marmel, en met ringen als roosjes 
verciert. 
IV- LID. 
Van de Murex. 
E Murex betekent nu deBuccinum,dan j 
dePurpuraftk fwijgvan de purpurverw, 
diede naamvan Murex zelf gegeven is : Hier 
vvort het vooreen fchulp- vifch genomen, die 
tops-wijs gedrayt is, en lange valte angels, en 
fijn naamvan de ruwheitdermueren bekome 
heeft. Perottur telt hem onder deOefters om de 
ruwheit van fijn fchulp,maar de ruwheit is an¬ 
ders in de Oefters anders inde Murex,die 
buigt fich over de geheele vlakte krom: Dele 
beftaat uit eenigelange ,vafte, en by beurten 
uitpuilende angels,’t welk Plimtuook fchijnt 
te beveiligen als hy feit: De Murex is vafter 
van fchulp,als mede het geflagt vande koncha: 
Wijl hem Valerius Flatus ghedrayt noemt, 
moet hy van de Buccinum verdaan werden. 
Sy hebben ook haar gebruik inde fpijs,maar 
inde veragtftc, want Xemkrates feit datfe zout 
en quaaraartigh zijn, den buik beroeren , het 
water doen lofen , de mond onangenaam , en 
fwaarom verteren zijn ,(lijmvoortbrenghen 
en z: nogtans rekent haar Scriboniui Lar^us, en 
"ipoi't. Celjus onder de fpijfen die de mont angenaam 
zijn. By Mairobtus wierdenfy ook met andere 
fchulp-vilfen op de maaltijd gebraght, op die 
dach als Lentulnstot Prieftergehult wierd- 
Gebruik Indien wy haargebruik indegenees-konft 
in belien;devifchopgeleit,neemtdehayrenvan 
" de borftenweg:deafch van de fchulp met oly 
gemengt,geneeft de gefwellen,en wederftaat 
hetgefwelPanusgenoemt; met honigh word 
fyopdefwehngen van’t hooft geftreken,fui- 
vert de plekken m’t angefigt van de vrouwen, 
en verdrijft de hete gefwellen achter de oiren; 
fy word ook tot een tand-poeijer gebruikt: 
datlede knobbels van de fchamelheit geneert, 
verhaalt Martellus Empiricus. 
Naam. 
Befchr 
Vinijli. 
Gebruik 
inlpijs. 
' r g ; - . 
Wat angaat haar onderfcheid en geflagten,- Ondtr: 
daar is een ghcmarmelde,dryhoekighe,melk- fcl ’ c “ 1 ' 
witte, purpure, de orthokentros o ft regtgean- 
gelde,de Korakoides oft Ravenbeks-wijsge- 
angelde,enAporrhais. De gemarmeldeheeft 
lijn naamvan lijn wit en hardheidt bekomen. 
Die van Rondelet jus is binnen uitten witte pur- 
purverwig: de fchulp is fwaar,dicht,hecht,en 
met angels befet,van gellalte middelbaar,tuf- 
fen de Buccinum,en Conchylium.en breet, fo 
dat hy met regt dekakondylos mag genoemt 
werden.Hy wort ligt verbrand, en tot afch,en 
trekt van de hitte een fcherpheid na fich: Die 
afchgheneelt de verbrandheid, en maakt een 
fchoon litteken.nadatfe gewaden,en merRo- 
fen-olv tot een falf gemaakt is.De verw vande 
gemarmelde Murex van Gefnerus,is uitwaarts 
bleek, binnenuitten witte roodagtig,meteen 
fchone glans verciert.Sijn buiten-lip ftrekt lig 
uitwaarts,en tot een rand uit: de angels onder 
't hooft oft onder de punt vande fchulp zijn 
twe in getal maargroot,ftompenuitftekend: 
inde punt felf, worden enige heel kleine,rond- 
agtige,daar na in bogten gedrayde knobbelen 
en geen angels gelien. Hier by komt die van 
Aldrovamm, met een fpitlen top,lang en dun, 
en overal meer gedrongen,oft liever gedrayt. 
De drykantige is an d’een zy de heel plat,en 
an d’ander rond, maar fo dat’er weerzyds twe 
zyden zijn, en een ander gedeelte dat de der¬ 
de maakt. Van defegeftaltcdie defeeigen is, 
heeft hy fi|n naam verkregen; Hy heeft korte 
fterke ansels,isverfcheidengeverwt, en heetc 
ee n dobbel rompelig gat, met het welke, om 
de ruimte en kortheitvan de fchulp, een grof 
en droevigh geluidgemaakt werd. De fchulp 
g. eft een rook van fich als fy ghebrand werd, 
waar uit geoordeelr wert,dat hy enige vetheit 
in fich heeft: waarom hy met Amandeloly ge¬ 
kookt, teghen de pijn vande oiren ghebruikt 
wert. Ue Melk-witte heeft den naam van fijn 
verwjhy is van een ftomper top als de ande¬ 
re en heeft fomtijts eer knobbeltjes alsangels: 
Ghy fult by Atérovandui af beeldfels vandry- 
dobbelevinden. De purpurverwigerecht ge- 
angeldeisbuiten en binnen heel rond , en an 
den top witachtig: hy heeft twaalf fterke reg- 
teangels,en beftaat uit fes drayinghen met 
ftompe en kleine knobbelen belet. De Ra- 
venbeks-wijfeisalfooby Ronde let / us \ an fijn 
onfterke angels , den bek van de Ravens ge¬ 
lijk .genoemt:de aporrhaisftellenfommige 
onder de Lepades, omdathy ghelijk als die 
anderotfenhanght, maar qualijk. Doe hier 
by dat de Lepades mette een zydgheopent, 
die fijn vilch vertoont,vaft hangen . maar de 
Aporrhais word meteen hellende fchulp, dat 
haar deklel is an de klippen vaft gehegt. Wat ph 0 :H: 
is’er an gelegen oft wy feiden dat de tops-wijs i. 3 '- 
gedrayde,hoewel veel kleinder,nochtans veel 
krachtigher zijn , en die den afem van haar 
mond bewaren, ook van dat geflagt zijn, wel¬ 
ke de Grieken na’t feggen van Hniius Kolycia 
jenKorijthia noemen,hoe het zy.Di cAldrovan- 
\dus uitghedrukt heeft is fo hard als Marmer, 
en buiten en binnen witachtigh, an d’een zy- 
