Galen; de 
.Atte- 
nuant: 
Vift u. 
Plutarch: 
t)c Virtut: 
Mulier. 
Dioskorid. 
1.2. c.l. 
Hippd.dc 
Morb; 
Mulier. 
Onder- 
fcheidc. 
Strabo: 
Geogr. 
1 . 16 . 
DER BLOEDLOSE 
gehouden werden. Sy geven weinig, en vog- 
tig voedfel, fo Mvefuheus fchnjft, ’t welk Ga¬ 
lm as goed voor de maag oordeelt.Dat het den 
buik loft, hebben alle fchrijvers angemerkt,en 
voornamentlij k,d ie omtrent Kephalenia, Ika- 
ria, en Hadria voortkomen, om datfe bitter- 
achtighzijn,maarminder de roode.degeele, 
dikke, en die als fy ghefchrapt werden een 
melkachtige vocht geven. Phmus de tweede 
prijft haar zap met veel woorden, met welk 
woord Gefwrus haar innerlijk water wil ver- 
ftaan hebben. Lak.ub'j Atbenem heeft’ereenin 
de mond geworpen en de fchulp met fijn tan- 
dengekauwt: Deonfezeit Dalechamp breken 
de f'chulp met een fteen, en eten het geelach¬ 
tige deel oft de eyren, van welke PerottusA- 
dusoordeelt.De Echintis word met een lichte 
flaggebroken, en deruwefchors fplyt in twe 
Hukken. De een wordt wegh gheworpen , en 
d’ander lichtjes met water gewaden: dan val- 
ter de vuiligheid uit, die haar tot inghewand 
ftrekte : en daar blijven vijf verdeelde eyren 
over , die rofch en als een dar ghevormt zijn. 
Die worden rauwgegeten, en zijn nietonan- 
ghenaamvan fmaak , hoewel fy ik weetniet 
wat bitters hebben. Datfe eertijds in Decem¬ 
ber ingeleit wierden fchnjft PaHadius. 
Wat angaat haar gebruik in de geneefkonft, 
fommige hebben haar vergiftiggenoemt: en 
dat Arceftlaus de foon van Battus Eudemon an 
een doodlijke fiekte legghende, en een Zee 
Echintis van Lear obus innemende geftorven is, 
leien wy by Vlutarchus. De aich van de ghe- 
brande fchulp fuivert, na’tfeggen van Uiof- 
korides , de vuilefweringen.De felve gedampt, 
en met water opgeftreken beletten het welige 
vlees, en wederllaan hetgefwel pantis. Dat¬ 
fe totte lopende fweren van ’t hooft goed zy n 
fchrijft Rpndeletius , teghen het mifvallen der 
vrouw en /Etius. Datle tegen de droppel pis 
gebruikt werden Paulus lovius-. Want die,feit 
hy, zijn door de-koude van de diepte der Zee 
daar ly in leven (want fy groeijen wel tfeftigh 
fchreden onder’t waterj felfs wel klein, maar 
hebben grooteen harde pinnen. Deoorfaak 
van die grootte is, dat den anwalf van ’t lijf in 
depinnen verandert; Want wijlfy weinigh 
warmte hebben, en niet veel verduwen kon- 
nen, daarom hebben iy veel uitwerpfel: en de 
pinnen, en anderedierghelijke groeijen van 
het uitwerpfel. Datfe foo hard by na als fteen 
zijn is van de koude. Om de na geboorte af te 
dryven geeft Ehppokrates dry gedampte met 
wel ruikende wijnimde afch met beer oft ver- 
kês vet gemengt geneed het gebrek Alopecia. 
Hetonderfcheid van de Echintis is veeler- 
lei. Daarzijn Toronenfers,dieomtrentTo- 
rone voortkomen. Daar zijn witte van angels, 
fchulp, en mond,en worden wat langer als de 
andere, maar klein, met bars, en zachter van 
angel. De Euphratenfers, welke 
ghelijk by Strabo blijkt, verhaalt, datfe in de 
Eylanden omtrent den Euphrates wonderlijk 
groot werden, enige grooterals een hoed, an¬ 
dere die anderhalf pint nats houden. In de 
IndifeZee konnenfylichtlijk dryParyfce pin¬ 
ten nats houden, indren men sEhmius geloven 
NV ATE'R-DIERÈ N. |o 
magh. De Balthife die als een grooten appel 
zijn, en in de Ooft-zce ghevonden werden. 
Dat defe hard, by na rood verwig, en uitgeno¬ 
men de pinnen gevlekt zijn verhaalt Gefnerus. 
Omtrent Denemarken enNorwegen worden 
fy ook gevonden. Daarzyn’erookindeRi- 
vieren ,gelij k PJermolam^t n Majfarius uit Pauius 
^Epineta verhalen. Purpurachtige met groen 
vermengt,hoedanigean enige klippen van de 
middellandfe Zee,met water bedekt,omtrent 
de overbhjffelenvan Antiumen omtrent de 
Bajengevonden werden,fo Perottus fchrijft,en 
van fo angenamen onderfcheid, dat’er,indien 
deverwduerde, deparlenmet foudenby te 
vergelijken zijn: Maar als de vifch fterft ver¬ 
welkt ook de vetw. De wakkere, die haar 
fnelbeweghen en niet eetbaar zijn, worden 
daarom Abroti genoemt.Sy zy n wel warmer, 
maar om datfe vratig zijn, en om d’overvloed 
veel rauwheid vergaderen, komen fy niet in 
de fpijlb; fy hebben, fo wy Bellomus geloven, 
groter angels,maar dunder, en zijn felfnauw- 
lijkgrooter als een hoender ey, en verfchei- 
den geverwt: fy zijn fwart, wit, glafich, roich, 
geel en blauw. Eenighe blinken als purptir, 
hier en daar met blinkende ftippelcn als vuur 
vonken tuften depinnen befproeir. DeOva- 
rius ghelijk hem Hermolaus noemt, en welken 
Rondeletius aldus befchrijft: Sijn vorm is in ’t 
ronde t’faamgerok,behalven een deel dat een 
weinigh plat is, daar een ronde montin ftaat, 
met vijf kromme, van binnen holle, eneven 
hoog uitftekende tanden befet:Sy zijn an vijf 
innerlijke kaaksbenen vaftgehecht, welke van 
den mont binnewaarts opgeheven,van fchcrp 
breed aflatende, an den omringenden hoorn 
niet verknocht zijn; Tuilen de tanden is een 
kliertje,dat in plaats van eentongh,en daar de 
keeldarm terftont angevoegt is,die in een lan¬ 
gen darm eindighr,en door de fchulp ftarwijs 
gefchikt,en fijn vefelen opgehangen,ten lellen 
in een kleine opening eindigt: Defe opemng 
tot ontlading van de darmen gefchikt,leid te¬ 
gen de mont over, fo dat de mont na de aarde 
helt,en de opening van den drek opwaart ver¬ 
heven is: den drekis rond als kleine bolletjes: 
Hoedanig de orde vande darmen is,fodanig is 
ook die vande kuit:want tuilen het fwarte dat 
in plaats van vifch is en den darm,leggen gele 
eyren,die alleen rauw gegeten werden. De ge¬ 
hele fchulp is binnen vol kleine gaatjes, waar 
door de fentiwen, de bewegende kraght an de 
pinnen mede deelen; uitterlijk is fy in kleine 
kobbels verheven,die de holletjes van de pin¬ 
nen ontvanghen, die met een bandtoft vliesje 
vaftgehegt zijn,fo datfe in’tronde konnenbe- 
weegt werden; fodanig is de geleding van de 
kleine armpi jp mette grote: het hooft dan van 
de pinnen is hol, en de kobbeltjes eindigen in 
een punt,hier mede vvort hy i n’t ron t beweegt. 
De Spartagus oft Bnflus,fo hy van 7 {ondele- 
tius befchreven werd, wijkt naulijk van de ge- 
ftalte van een hart, met kleine, maar weinigh 
pinnetjes befetde mont is fonder tanden,maar 
de onderlip meer uitpuilend alsdebovenfte, 
om water en fant te faheppenywant hier mede, 
en ffiCtflijk,leven fy:de darm is in de binnenfte 
fchulp 
