Afemlu' 
lingh^ 
Ariito: 
tic fom 
nc. öc 
Vigil: 
Tlin:H: 
N:l.n. 
c. 3. 
VOOR-REDEN 
niet, en laten af van beweging, welke op die tijdt van fommige Aurelia [oft Tonnetjes) ghenoemi werden. In 
deiPormtjcs van de IVejprn, en Byen gebeurt dat fetfde: daar na komenvuort die Nijmphte, oft jonge biuitsge- 
noemt werden, die niet diergelijks hebben - want de natuur der eyren haar einde bekomenbebbenae, groeit met 
meerder an,doch 1 vort van te voor vermeerdert en gevoed, tot datJy onderfchetden, en een volmaakt ey nert: maar 
fommige wormen hebben in fich, vanwaar het overfebot om haar te voeden, ankomt,gelijk. de wormen der ll 'effen, 
en Byen: Andere krijgen hetvanbiiiten, (je lijk de Rjip[en,en fommige van de andere Wormen. Haar verfame- 
iing duurt lang,en worden dooreen tragen afganggefdieiden: en meeftendeel baren fy kortlijk. 
Oft fy iaat uitlchieren, isonfeker. In hoe veel dagen haar tecling volmaakt wert, hebben wy by 
Arijloteles. Van hetgrootftedeelwortdeteelmg in dry oft vier weken gelijkin deeyerlcggende, 
*' 5 ’ c ' bepaalt. Van’t begin der verfamelinghtotte running en voltoyingvan herey, eigenen fy fich de 
eerltefevendaghen toe: in de overighe dry feven broeijen en kippen fy, te weten die geene die 
wc- haarvrugt voort-teelen, gelijk de Spmnekop. Wat angaat haar bewegingh,merk,datfe kruipen, 
ë 1 ' : gaan.vliegen, cn z. Datfe alle met meerderley beweging geroert werden als de bloetrijke dieren, 
om dat die in (lukken verdeelt zijn,cn met haar geknotte lichamen heel lang konnen leven. Of fy 
afem halen oft met,is onder de Schrijvers niet feker. Arijloteles ontkent het.en wil datfe alleen ver- 
1 koelt werden; Maar Plinms feit: Ik fa niet Waaromjodanige niet minder etnvjrlmet haar varren en leven, 
als [onder ingewanden haar fan! halm, 'tgeen wy ook (doet bydaatby) in de Z^e-dierengeleert hebben , hoewel 
de dicht heit en diepte van’ t waterde oeefl belet. Datfe (onder long zijn, en geen verkoeling,wijl fy kout 
zijn,nodig hebben , is feker: Waar toe dan nodig deafem-haling? ’t Gehommel dat de Byen cn 
Vliegen maken,gefchict door beweging van de innerlijke geel!: die fchijnen tc fingemrommelen 
meteen vl iefch onder’t midden-nf gelegen,tegen welke de ingeftoten geeft anftoot. Vele fterven 
onder’t water,in deallche worden fy weder levendig: niet om datfe met konden afem halen,maar 
omdat de innerlijke geeft van de vogtigheirverfmoort is, welk vogtdoor de warmte uitgejaagt 
Rcuk - zij nde,worden fy weder herftelt. Alle reuk die in haar is, wort door deangeboorne geeft van haar 
lichaam volmaakt ; en men moet met gheloven dat haar het gevoel -tuigh ontbreekt, indien fy de 
Gciuit. fin hebben. Datfe geluit geven, wie fal dat feggen? Het komt uitce wrijving van een binnen vlies- 
je. De Springhanen maken geluit met het wrijven van haar poten. Nochtans is ’t gel uit verfchei- 
den; de Byen maken gehommel.de Huppelkoorn met wrijve-n en gekrijfel: En om dat dit geflagt 
een gcluitbinncn haar fchijntte hebben, hier om bewefen de Letterkundige dattet een geflagt 
van eengekefft dier van de Enceladcs is. Ghyfoutfcalgemeenhjk van ’tgehommel,hommelaars 
mogen noemen. Daar is niet an te twijffelen datfe tayer leven als de bloetrijke bekomen hebben ; 
voornamentlijk die een langlijf en veel benen hebben, geli|k in dehondert- voet te (ien is. Het is 
Augui): fonderling ’t geen Augufanus in’t lantvan Liguria heeft angemerkt: dat dedeelen van een dwars 
AoimaL doorfneden worm met fuiken fnel heit van malkander af haar beweegden,of fy t wee verfcheide 
c. 3,. dierengeweeft waren. Ardlorcles fchijnt de oorfaak tot hetveeldetley gedeelte van haar beginfcl 
Anti: j t te betrekkeij.Sy raken fchiertijk om den hals,alleenlijk door het befproeijen van oly,om dat door 
c., 7 ' 4 ’ devetheitvan denoIy,deengetoghtgaatjes verftopt zijnde,de geeft uirgebluft werdr. 
Arifl: H: Deonderfcheidenfijnontelbaar: Voornamcnthjkvan de plaats daar fy gheboren werden, en 
•+• haar houden, van de hoegrootheid, hoedanigheid ,delen, fpijs,telingh,verfameling, envoort- 
gaiiggenomen. Sy leven in verfcheide plaatfen; In'tvuurde vuur-vlieg.gelijkPlWn feit: nde 
Sneuw derode ruighe wormen. Inde ZeedeScolopendra, de vloy en andere : In de foete wa¬ 
teren, de bloed fuigers.eneen geflagt van paarJs-vliegen breed en plat van lijf, dat op de grond 
kruipt. Opdeaardegroeijen wormen, mieren, kapellen en z. Ghy fultfe ook dikmaal onder de 
metallen vinden. Voornamentlijkbrenghende planten verfcheide ngheflaghten van ghekerfde 
voort. Indeftammen van de bomenfult ghy de koil'us enmiters vinden. In devygh-bomende 
Ceraftesjlnden Olyfboom geplant daar een Eykenboom uitgegraven is de wormRanaofcRau- 
ca. In de Kork-boom rode hayrachtige wormen inde wijngaarden debutyrus gelijkfe 1 ullus 
noemt, en de Ipes die in de lente metten Zuiden wind geboren, de botten van de wijngaarden 
uitknaghen ; en de 1 nvolvulus die in dc ghekrulde wijngard bladeren fich inwind. Ik ipreek niec 
vande Volucelladieinde wijn groeyt. De Cypresen Èfkulus word van deGalbagequelt: Van 
waar ’t geflagt van de Sulpity haar naam hebben. Daar ïseen geflaght van rupfen de Evonymus 
genaamt/twelk naar’c af eten van de bladeren fterft. De Coccus is een beesje de Conopus ge¬ 
lijk, dat voortkomt als de vrugten rypen. Het gras eten de Ctotones; De vrugt van de kaarden- 
diftel befchadigt een worm die, gedragen, gefeit werd de vierdendaagfe Koorts te genefen : De 
bladeren van nachtfchade, een worm rood en groen verwig, die een hoorn in ’t voorhooft heeft,en 
een vinger langh is: De lookbefchadigen de Praiïbcurides: De kool de Krambides: Den Afpho- 
delus wormen die in vogeltjes veranderen gelijk als vlokken De Maluwe de land-weechluifen. 
De Ruteander fchadelijke wormen. In de vrughten groeijenook fonderlinghe wormen,■ In de 
tarwde Kalander: In’t meel wormen als demiter, met welke in wafchgemengt,en inde holle 
tanden geileken, de vervuilde tanden gefeit werden uit te vallen. In de bonen de mida: in deer- 
weten enandere ook andere wormen.Nocht de dieren fijn vry vande wormen. Denetenenluifen 
quellen’t hooft der menie hen: Inde handen en an de huid groeijen deplatluifen. De wormen 
van Egipten en Indiër! befchadigen de fpieren van armen en benen, In defchapenzijn deRicini: 
In de koeijen, en honder! de Cynomnv, onder de tongh de Litta. De vifch barbeel quelt de Scoli- 
chia. De karper in’r eerfte jaareen fwarte worm omtrent de kuwen. In de baarfen groeijen twaalf 
parlen fogroot als een êrweet, die vleefachtig, en wit zijn, in welke alle in ’t byionder een dunne 
*** ? " lange 
A r 'H:H 
A : 1.5. 
