4 HISTORIE VA 
milt, ofc roeft vak. De Schadones zijn al- 
derbeft, alfl'er Honigh gemaakt werd. Sca- 
liner meent datfe eenigh teelfaat in de hol- 
Fxèrcl’ l e Ó es laten, uit welk de jonghe Bytjes voort¬ 
ui . 2. komen ; Dat uit den dauw op de bladeren 
Wormtjes groeyen ; datter Kinkvorfchen 
regenen: dat veel lichter die dauw door de 
teellige warmte van de oude geftooft, m de 
Schadones kan veranderen. Hy feit ook be¬ 
vonden te hebben, dat de Cicindula, oft 
vuurvliegh, met haar Mannetje verfamelt 
was, dat op den middagh quamte fterven. 
Datter tegen den avond van ’t Wijfje eyren 
geleit waren, die in vier-en-twintigh uuren 
levend wierden,- datter ook-een grootte vlieg 
gefien is, welk in een holle hand een weinig 
tijd gheftooft zijnde veel witte Wormtjes 
voortbragt, die haar yder byfonder beweeg- 
den: Waarom fouden dan de Byen in weinig 
uuren niet konnen verfamelen, en daar na 
iJobüe' terl ' :ond baren. Ten lellen fchrijft ’/oJfms uit 
J. 4. c.*66. bet gevoelen der Hollandfe Bye-voeders, 
P : hoi. van de voortteeling der Byen aldus: De Ko- 
ningder Byen fchiet in yder holletje lijnfaat 
uitidat is een wit blaafje,waar uit een wormt- 
jevande felve verw, en’tfaat van de Man¬ 
kop bolghelijk voortkomt: Omdatblaalje 
word van de Byen,en flymerige vogtigheid, 
uit den dauw, die ook wit is, geleit, en dit wit 
komt mctcct wit van een ey, en ’t Koninglijk 
fiat metten doijerovev een. Het blaafje met 
dele llymcrige dauw omfet zijnde, fet fich de 
Bye,gelijk een Hin ,daarop tebroeyen, en 
Hooft dat met haar warmte : Alfoo fwelt dat 
blaafje meer en meer op, tot datter foodani- 
gen Wormtje voortkomt,als wy indevette 
Kalen lïen. Doch fomtijds langfamer, noch¬ 
tans by fchoon weder komt de Bye op den 
io oft i2. dach,als dat vlielje van de Worm 
doorboort is, volmaakt uit, te weten met 
thien poten, vier vleugels , maar wat bleek- 
aghtigh,en daarna de volwalfener ghelijk. 
Tot hier toe Idojfms. 
voedlel. Van haar voedfel, van ’t welk wy naar de 
Wet van ons beleed, hadden behoren voor 
deteelinghte handelen, fegh ik datfe niets 
jagen , maar an den Winter gedenkende, ar- 
r beiden fy Somers, en’t geen fyovergaderen 
4:1. ;. c leggen fy wegh. So eten fy dan Honig, maar 
4o.l:^.c.9 fo haar die te veel ontrokken werd, Wafch, 
de Cerinthus, Erytaches, en Sandaraca. De 
flimlle van defe ghelijkt in foetheidtden 
Honigh : Als alle dele ontbreken, legghen 
deBye-voeders voor de gaten Vygen,Suiker, 
Rafynen,gedampte Hommels, en de hoof¬ 
denvan de Schadones,oft Wol in foete Wijn 
oft ander nat ghedoopr. Plinius belaft haar 
rauw en varfch vlees voor te leggemook ver¬ 
maken fy haar met welriekende bloemen, en 
met die van de Appelboom, Cytifus, Aman¬ 
delboom, Tamanfcus,Calia. Ziziphus, Peer¬ 
boom. Perfikboom, Terpertynboom,deLen- 
tifcus, Cederboom,Lindeboom,denIlex , 
en Rbamnus, ook die van de kruiden, de wit¬ 
te en rode Thijin, de Klokjes , de Myrten , 
Kuifboom,Brem, Bonen, Serpillum, Violen, 
NDE NATURE 
Myrrhis, Rofmaryn, de Coniza Serinthea, 
Melilotcn, Natrillen,Alfodillen , Confilie 
de Grein, Veil, Slangwortel, Oi ego, Satu- 
rey, wilde Violen, Majolyn,Hyacinrh,Ireas, 
Saffraan, Rofen,Lely,Artichokken,Moftert, 
Spondylium, en Hanevoet, en z: Vanalle 
welke Colummella onderlcheidentlijk handelt, CoiumcL 
dien ghy kond nalien. Het.is feker datfe drin- f e R: R: 
ken, en fmaak in fuiver Bron, oft Rcvier-wa- aar: h.- 
ter hebben, daarmen hout en fteeutjes in A:l -’- 
moet werpen, daar ly geinakkclijk op fitten, ; r *°' d 
en haar op walfchen konnen; Hier vanont-R:R: 
bloot zijnde, laven fyhaar dorft met andere 
vogtigheid ,en brengendaar van iets tot haar 
Koning, en de andere arbeiders. 
: Haar leven v'ord tot fes , leven , en ten Oinieroo 
hoogften tot thien jaren uitgerekt: oft gelijk Arill: H: 
Plumis feit; Haar leven is heel lang, naar dat cap.'zi. 
hetgheval haar voorfpoedigh, oft ongeluk- r>ii n |HK 
kiglijk voortkomt, en in’t gemeen leven ja- 
ren. Daar word verhaaltdat haar korven noit P 
thien jaren duren: Daar zijn fommige die me¬ 
nen, dat dedoode, indien fy onder dak be¬ 
waart werden , en in de Lente-Son ver¬ 
warmt, cn een geheelen dach niette afch van 
een Vygboom gheftooft werden, weder le¬ 
vend werden,en in ’t geheel verloren zijnde, 
weder herftelt werden niette Offen-magen 
wanneerfe verfch onder de meft begraven 
werden. Vïrgilius meent dat het lichaam van 
een dode jonge Koe, en dat van de Paarden, 
Wefpen, en Horllèls, gelijk dat van een Efel 
Paards-vliegen door 't veranderen van de na- carJan.d 
tuur,die het een uit het ander doet groeyen. Varieer: 
haar voortbrengt. Cardanus heeft gefchreven 
dat de llerke tot haar twaalfjaren komen. 
Als fy vliegen fullen,verheffen en trekken viughc. 
fy fichin: Sy vliegen niet recht,omdatfe geen 
(tart hebben, en daarom zijnfeook in’tvlie- 
gen niet langdurig, nocht houden haar langh 
in de lucht, maar de fchegevleugelde zijn de 
befte, en omdatfe kleine vleugels hebben, 
konnen fy niet recht, nocht langh vliegen. 
Sy hebben geen ftem, maar maken een ge- Sten. 
luit, ’t welk de Grieken Bombein, de Laty- 
nen Bombilare, en Bombiftare, en wy Hom- 
nielen noemen. Imand heeft hetlingenghe- 
noemt,maar belacchelijLenige beulden dat¬ 
fe in de nacht, in welkejefus'geboren is,gro¬ 
ter geklit maken. Datfe fcherp van reuk zijn, Reuk.' 
kont gy daar uit oordelen , datleden Honig Ar j n:M: 
van verre ruiken. Men heeft gefien dat fom- ' ' 4 ' c ' 
migein de kruid-verkopers winkels,en daar¬ 
men Honigh verkocht invlogen, en geladen 
weder keerden. KJutins verhaalt datfe door 
een hoge fchoorfteen daarmen Honig kook- v 0 rn, j 
te van boven inquamen,en niet anders om 1JolJ 4' 
de ketel,als de motten om dc kaars vlogen,en c ?l ' 
veel daar in vallende, verfopen. Van haar Arift . d 
werktuighbehoeven wy niet bekommert tePariib.A- 
zijn, dat is het middelrif, en d’ingheboorne 1,2 
warmte waar door fy beweeght werden. 1 
yf 'quinm heeft gemeent datfe geen gehoor -Tgelioor: 
Iiaddë,en datfe door groot geluit,omde gro- plln - H: 
te beweeging die een dier kan ombrengen,en 1 
het hout doorkloven, verfchnkc en verjaaght 
werden. 
