Pjufanias 
in Acticis 
Nieremb: 
H: Exotic: 
1.138. c: 1. 
8 HISTORIE VA 
nigh ghemaakt werd. Inde verw. Want in 
Pontus zijn eenige wit, die tweemaal ineen 
maandt honigh maken. In wijs van leven. 
Want in Ethiopien , indien wy Alvare^ius 
geloven, zijnle fo tam, datfe haar fwerm in 
flaapkamers van de menfchen maken. By 
de Halyzones, naar ’t fchrjjvenvan Paufamas 
gaanfe gemeenfaam mette menfchen om, en 
maken haar werk fo t’ faam-gedrongen, dat 
de honig van ’t wafch niet kan onderfchei- 
den werden. Sommighe hebben ook geen 
anghel. 
Van de Byen der nieuwe Wereld, fpreekt 
’ Nierember^ius aldus: Het veelvoudigh getal 
der Byen is inde nieuwe Werelt altijd won¬ 
derlijk, hoewel het in’t honigh-maken ver- 
fcheiden is. Sommighe maken in de holen 
van de bomen, eerfteen waffchefchors.maar 
fonderraat, gelijk eeney, ’t welk fy geheel 
met vogtig en loet fap doorvogtigen. Defe 
eyren als in een tros t’faam-gevoeght, vind 
men omtrent twintig of dertig in getal. De 
Indianen hakken den boomom, enbrengen 
hem vol honig-bollen tot haar gebruik, en 
met veel wafch verlïen,in haar hutten. Som¬ 
mige makenfe fo klein als Nooten, andere 
niet groter als Haafnooten. Dit gellagt van 
Byen is heel tam, en klein. Andere arbeiden 
onder de aarde, fommige 2a; ellen diep, 
andere omtrent maar negen duim , na dat 
haar goet dunkt. Van defe maken fommige 
honig in lange waflche pijpen : Sommige in 
ronde bollen. Uit defe zijn fommige tam, 
en onfchadelijk; andere groot en wreed, die 
haar werk feer befchermen : Andere zijn 
ook wild, van ee n verfcheiden werk, die ma¬ 
ken een ronde raat als een Citroen-appel, en 
hangen die an de bladeren van de bomen, 
en leggen d’ eene raat op d' ander, fo dat 
een tak fodanigen tros van drymaal negen 
duim langh vaft-houd. De kleinder Byen 
maken ook kleinder troffen, en hangen die 
an dunder takken, de groter ook an dikker 
takken, (defe noemen d’Indianen Mate- 
ceasj) welkers beet fo flim als van een Slang 
is, en vier-en-twintigh uren duert. Daar is 
een ander tam gellagt van Byen in’t lantvan 
de Haimenfers , welke de fneegheidt der 
Chrifteneninde korven gefloten heeft,daarfe 
de korf geopent zijnde,nocht fteeken,nocht 
gram, nochtonruftigwerden : Endatwon- 
der is, fy laten niet af van haar werk, fo bee- 
ftch zijnfe. Hier foud’ de nauwkeurigheid 
nocht glafen, nocht doorfchijnende vaten 
nodig hebben, om een voorbeeld van haar 
naaritigheid te fien. De Koningin oft Mee- 
fterffe verfchilt veel van degemeene. Daar is 
ook een fwart en klein geflaght van Byen, 
dat inde boffchen honig fonder wafch maakt. 
Het wafch van de onderaardfe Byen is feer 
bequaam in falven tot alle pijn enghefwel- 
len uit koude voortkomende : Het ont¬ 
bind de gefwellen, en is ook tot andere Ge- 
nees-middelen bequaam. Daar zijn witte 
Byen in Quatimale, die witten honingh, en 
walch maken, ennietaltefchadelijkzijn. 
NDE NATURE 
Nu fal ik eenige uit fommighe fchryvers 
voortbrengen. In de holen van den grooten 
boom Ceyba, en van meer andere maken de 
Byen fomtijds honigh niet minder in deug¬ 
de als die van Spanjen,naar de getuigenis van 
Ciaka, van welke dry gedachten zijn: het een 
niet veel groter als een Mugh ,• an de mond 
van de raardie fy wel voorden, maken fy een 
pijp vaneen halve vinger lang uit een ftofhet 
wafch gelijk, dooi ’t welk de Byen met gela¬ 
den vleugels,met het geen fy vande bloemen 
vergadert hebben, tot haar werk inkruipen: 
Haar Honig is een weinigh rinfachtigh ,van 
welken yder Bye-neft meer als een pond 
voorbrenght. Daar is noch en ander gellaght 
een weinigh grooter, fwart, maar nochtans 
boven witachtig. Sy maken de mond daar fy 
door in den boom kruipen uit wafch met een 
andere ftofvermenght, fo hard als een fteen. 
Dehonigh van defe gaat dien van de voor¬ 
gaande ver te boven, en daar van word fom¬ 
tijds wel dry pinten uit een Bye-neft ghe- 
trokken. Het derde gedaght gaatdeSpaan- 
fe in grootte ook te boven, maar heeft geen 
angel, nochtans vliegen fy met ghewelt die 
gene an, welke haar raten willen roven, en 
warren haar wonderlijk in ’t hayr van den 
baard en’t hooft. Defer neften houden dik¬ 
maal twaalf oft meer ponden Honighs, en 
veel heerlijker als d’audere. 
De Amerikaanfe Byen feit Lcr'ms 'zijn de 
onfe ongelijk, en hellen meer na die kleine 
vliegen die ’s Somers, voornamentlij k als de 
Druiven rijp zijn ons quellen ,• Sy maken haar 
honigh en wafch in de holle bomen, daar de 
felvede inwoonderen wel weten uit te ha¬ 
len: De raat daar de honigh noch niet uitge¬ 
nomen is, noemen fy Yra-Yetic: want Yra is 
by haar honig,en Yetic wafch: Sy eetenho¬ 
nig op onfe wijs, doch het wafch dat fo fwart 
als pek is , rollen fy in klompen fo dik als 
een arm, doch fy maken daar ook geen kaar¬ 
den af (wantfy gebruiken ’s nachts geen an¬ 
der licht, als de ftukjes van feker hout, die 
een lichte vlam van haar geven, maar fy Hop¬ 
pen daar mede de mond van heelgrotene¬ 
ten , in welke fy haar vederen bewaren, om 
niet van een feeker geflaght van muggen,die 
fy Travers noemen, befchadigt te werden. 
jinto/ims Herera fchrijft, dat’er in de land- 
ftreek van Vetratpacis Byen gevonden wer¬ 
den fonder angel, die fuiveren honig maken; 
van welke fommige gewapent en fchadelijk 
zijn , gelijk de onfe: andere zijn klein als 
vliegen , die nochtans feer goeden honigh 
maken,andere van heel quaadfap.’t welk die 
geene die van de felve eeten uitfmnig maakt. 
Geen van alle maken raten maar verbergen 
haar honig onder d’aarde.oft heel dunnen ho¬ 
nig inde holle bomen, welk een weinig rin fch 
is. vlricus Faber fchrijft van ’t land van de 
Marchkafiers. Indien ymand in de Boffchen 
gaande, en een gat in de bomen maakt, dat 
die uit yder boom vijf oft fes pinten honing 
kan trekken, ’twelk als een fap van kleine 
Byen, die voor niemand wijken,ghemaakt 
werd. 
