g8 HISTORIE 
van hy den naam heeft. Buiten de aarde is 
hy loom , en kan de lucht niet lijden. Ge¬ 
wond zijnde , geeft hy een fwarte vochtig- 
heit van fich, daar men als met inkt mede 
fchrijven foude. Ik heb ookeen rode Wer¬ 
vel , die twee voeten diep onder de aarde 
leeft, met een heel fwart hooft, eneenmont 
met tanghen j de hals is uitten geele rood- 
achtigh i de rugh is roodt, met fes roode 
voor-voeten ; de buik en het overighe lijf 
geel, behalven dat hy an weerzydenan den 
buik met acht roode hippelen verciertis: 
Hy is fo langh als een middelfte vinger, en 
verandert tegen de bomer in een Vlieg. Wy 
hebben ook een blinkkendegefien, meteen 
dikker lijf, en van den rugh totte ftart toe 
blauwachtigh : van den hals af fcheen hy 
meer bleek-blauw: het hooft en de voeten 
zijn geelachtigh, de mont heeft tangen, en 
is roodachtig. Jong is hy wit over ’tgeheele 
lijf: in den ouderdom volgt het blauw, en 
dat begint van de ftart. Hetis wonder hoe 
dat hy fijn lijf in ’t breet en langh met een 
baar-wijfe bewegingh fonder veranderingh 
van plaats beweeght, en onder ’tbeweghen 
fijn verw dikmaal verandert: Want wijl hy 
op de aarde ruft , is hy heel wit, maar als hy 
beweegt, wort hy als door gramfehap blauw. 
Hy is de grote kofius oft Hout-worm heel 
ghelijk , foo veel de vorm van ’t lijf an- 
gaat, maar die konnen haar in geen Wervel 
drayen. Wy hebben gefien dat uit die worm 
een groot geflaght van een Vliegh met vier 
vleugels voort-quam. Wy hebben noch een 
ander by na van de felve grootte omtrent de 
wortel van Ayun gevonden , met een hooft 
uit verfcheiden verwen groen, wit en rofch 
beftaande. Wy noemen hem na den Ayun, 
welkers af- beeldtlels wy hier alle vertonen. 
Nu luft my ’tghevoelen van loach: t\ame- 
ranus, over de Wervels hier byrevoeghen, 
wiens oordeel my altijdt regtmatigh dunkt. 
De Wervels (leidt hy zijn moghelijk die 
wonnen die in ’t begin der Lente in de aard 
gevonden werden , en geheel wit, oft liever 
wat blauw zijn , die in den Herfft donker¬ 
groen werden , en klaar van hint, met een 
donkere voghtigheit overlopen: Het hooft 
is brum-roodt, fwart cn hardt, om de wor¬ 
tels lighter te door-knaghen De Rupfen 
rollen terftont in malkander, fterven, en ne¬ 
men andere vormen van Vliegen oft Rup¬ 
fen an. 
Sy zijn een vingherdik, en anderhalven 
duim lang. fy hebben acht voeten in’t mid¬ 
den van ’t lijf na de kop toe. De onfe noe- 
menfe Aard wormen. Guilandinus feit dat de 
Wervels fo ghenoemt zijn, om datfe als een 
Wervel om de wortels fiingeren. Daar wor¬ 
den ook andere wormen uitten fwarte root, 1 
met een korftige huid veelvoeten, gelijkdV 
Scolopendra ( dien fy ook gelijk zijn , be- j 
hal ven datfe ronder en niet fo breedt zijn) 
in ’t eerft van de Somer in de aarde gevon- j 
den, op de felve wijfe, (gelijk ghefcit is) 
indien haar yemandraakt, V famen-gherok. 
NATURE 
De Hoogduitfen noemen ook eemge onder- 
aardfe wormen Engerlm , die geel, meteen 
fwart hooft,en daar omtrentmetdunnebee- 
nen verfien zijn; Die rollen haar, uitgegra¬ 
ven zijnde, t’famen,cn indeSon geleit wor¬ 
den fy terftont flauw. Sy leven ook maar 
binnen de aarde, en knagen de wortels der 
planten. Wie fal alle defe fich-t’famen-rol- 
lendc wormen niet totte wervels betrekken? 
VIII. L I D. 
]/m de Seaphyhnus. 
D E Staphylmus is by Abortus de Huis- 
Wervel gelijk, maar wijl die ons onbe- 
kent is, is het ook niec wonder dat de kennis 
van de Staphylinus met feer groot is. Mou- 
fetus ftelt twee gekerfde met haar afbeeldt- 
fels. 
De eerfteis geheel blinkend fwart, en de 
Mot niet ongheli|k, maar dunderen langher 
van lijf: ’tGeheele lijf is twee dwarfe vin- 
ghers oft wat minder langh , met een ghe- 
fpleete ftart, welken als hy voort-kruipt 
C want hy kruipt en loopt heel fnel) hy tot 
fijn befchermmg op-fteekt, en toont twee 
heel witte korte anghels, maarwy fienniet 
dat hy fteekt, ook zijn de anghels te klein, 
en faght om door te dringhen. Als hy defe 
uit gramfehap opfteekt, fchiet hyeen witte 
dikke vogtigheid veel fachter als een voghti- 
ghe fall uit. Hy leeft meeft boven de aarde, 
en wort dikmaal in de Koorn-landen boven 
de aard gefien. 
De ander dien hy van Kpivetns afghefet 
bekomen heeft, en die overvloedigh in 
Nortfolk is, heeft een klein hooft, uitten 
donker-roodt, by na bol-rondt, een kleine 
mondt, en met tanghen dicht an ’t hooft , 
weerzydts dry voeten , van welke de twee 
voorfte de kortfte zijn ; ( op de wijs van 
de Rupfen ) de andere zijn by na bloedt- 
roodt en viermaal langher: in ’c midden 
van den buik heeft hy acht voeten , ook 
ghelijk de Rupfen ftomp, meteenknobbe- 
lighen ftart, met twee hayren verfien: Wy 
hebben den vergiftigen aart van beide daar 
uitgeleert, omdat’ertwee Paarden die haar 
met het hoy opgegeten hadden, vanopghe- 
fwollen en geftorvenzijn. 
Kordus ghedenkt ook de Staphylo by de 
Francen Kourtilles genoemt. Sy worden in 
de Thuinen ghevonden omtrent een vinger 
lang, en werpen heuvelen op gelijk de Mol¬ 
len , daarfein flapen. Sybclchadighen meeft 
de Thijm en Vlier, doch de andere Kruiden 
mede. 
IX LID. 
Van de „Anrhrenus en de ^Afcllus 
Arvenjis. 
H Et dunkt ons gheraden de Anthrenus, 
en Afellus Arvenfis van Moufetus hier 
by 
V A N D E 
Abfyrtus 
in Hip- 
piacr: 
Moufct: 
Infett. 2. 
cap. 7. 
