J231 
HISTORIE VAN DE NATURE 
Boven is gefeid dat van den 2f. May tot 
den 29. de vierde veranderingh in verfchei- 
den gedaan is : Van dees tijd dan rotten le¬ 
venden Juny, en voorts op den achtften, ne¬ 
genden, thienden en elfden trachten fy heel 
begeerigh na voedfel : derhalvcn als fy vet 
en groot geworden zijn, moet haar drymaal 
daaghs, en op de lelie dagen vier en meer¬ 
maal eeten gegeven werden ; want als fy be- 
quaam worden om te fpinnen eetenfe gra¬ 
ger, en (lokken de bladeren ook mette rib¬ 
ben in : Maar gby moet anteekenen dat’er 
omtrent derthien daghen verlopen tulfen 
haar vierde vervelling , en de onthoudingh 
van fpijs, oft het beginfel van haargefpm ; 
want de tijden (laan op malkander, van den ; 
aj. May totten 7. Juny , van den 2 s- tot 
den S. van den z~. totten 9. van den 2 fj. tot' 
den 10. van den 19. totten 1 r. op welke ik 
de lefte heb opghelloten, uitghenomen een 
klein Mannetje, dat langher volharde in ’t 
eeten. De meefte beginnen omtrent de le¬ 
fte daghen een geele verw te krijghen, die 
van achteren begint, en van daar totten bult 
van de borft lich verfpreit, hoewel eeni- 
ghe meer en by na geheel geel werden, en 
andere uitten wit en geel vermenght blij¬ 
ven. Als haar tijdt ghekomen is, fcheiden 
fy haar na de zyden van de doos, noch ra¬ 
ken de bladeren mette mondt meer an, hoe¬ 
wel fy daar over kruipen : Eenighe hechten 
haar draden an de hoeken, gelijk ofly wil¬ 
den beginnen , andere kruipen langhs de 
kanten, en fnuffeleu overal om een fchuil- 
plaats te vinden. Ik heb de meefte in papie- 
re huisjes bedoten, die ik hier en daarneer- 
fette, waar in fy mettet knagen van de kan¬ 
ten eenigh geluid maken; maar daarnaden 
droghen en vochtighen drek van den buik 
(want danlofen fytweederley drek) uitge¬ 
worpen hebbende, hechten fy die an deach- 
terfte wanden van het papiere huisje met 
fodanighen tayheit oft’er an ghehjmt was: 
daar na dry gcducrige dagen belich zijnde, 
maken fy haar pop, en die volmaakt zijnde, 
verleggen fy ten vijfde-maal de huidt, met 
het hooft en de ftart , en worden in een 
nieuw-boorling verandert: Andere in geen 
papier gefloten zijnde, maareenige takjes in 
de houte dolen leggende, heb ik haar felf een 
plaatstot een nell laten uit-foeken; daarghy 
moet anmerken datfe meeft de kanten 
foeken , en maken meeft haar fpinfel, foo' 
het moghelijk is, in een felve plaats: eeni-i 
ghe dat in de rechte , en andere ter zyden 
wijdt en breedt uitfpannende : Indien de 
plaats engh is, wordt de pop ter zyden wat 
ghedrukt, en houdt haar ey-rondegheftalte 
niet geheel. De een is veel langer (breeder 
en dichter, na de grootte en fterkte van de 
Zyworm. Sy verfcheelen ook in verw; 
w-ant fy zijn oft goudt-geel, filver-wit, en 
citroen-geel, die tweederley zijn ; want 
eenighe fchijnen groenachtigh , en andere 
meer Citroen-verwig, hoewel defe alle van 
fommige groen genoemt werden. De voor¬ 
loper van alle, fo veel ik heb konnen anmer¬ 
ken, is wit, behalven eenige weinige, die een 
Citroen-verwig fpinfel maken; Ecnigegout- 
geele hebben de binnenfterok wit, endeCi- 
troen-verw is nietftantvaftigh : want als de 
poppen in water uitgefpreit werden wort de 
draad wit,en in loog gedachtig, en z: Maar 
het is nodigde (lof derzijdete befchouwen, 
en wat dat geen is, ’t welk dedraadtfodani- 
gent’famen-hangende lengte geeft. 
Derhalven als ik een groote hier en daar 
dwalende worm (ach, heb ik hem een draad 
om den hals geworpen, en om op te fnijden 
na my getrokken; en hoewel hem de keel 
geworgt was, leefde hy niet-re-min hartnek- 
kig, en was nauwkeurig in’t gevoel: want 
opyder fneevan den rugh, nauwlijks van’t 
mes geraakt zijnde, kromden hyfich gewel¬ 
dig,als of hy fich metten bek en voorite voe¬ 
ten wilde te hulp komen. De huidt doorfne- 
den zijnde,heb ik een langen darm geilen,als 
van een Snoek, an’t voorfte deel hol en wijt, 
maar achter nauwer: op die darm lagen de 
fenu wen oft flagaderen, die fich geduerig op 
en neer beweeghden , en an den boog van de 
ftart eindigden. Defe boog doorfneden zijn¬ 
de , lieper met alleenlijk een fienbaar geel 
vogt uit, maar de einden van de fenuwen lig— 
ten haar in’t bewegen op,en de beweging ver¬ 
flauwde : defe darm heeft een dobbele rok, 
een uitterlijke dik, de andere innerlijke dun; 
de dikke is feer gevoelig, en omtrent de ftrot 
met veel flijmerigheidt belet , welke daar 
na in de Nycedalus oft Kappel ftof tot vleu¬ 
gels en ’t hayr verfchaft, ghelijk de uitter¬ 
lijke vogtigheid tot een fchel oft tonnetje 
t’famen-runt; de dikke rok doorfneeden 
zijnde , komt de darm noch met de dun¬ 
ne rok bekleedt, uit, welke noch veel van 
de fpijs daags te voor uitte groene bladeren 
getrokken, in fich behoudt: Men fiet ook 
tutten doorghefneden dikken rok van den 
darm veel doorfchijnende vogtigheid vloei- 
jen , welke ik meen in plaats van bloedt te 
zijn, en door kokingh in de ftof der zijde, en 
de leden van het beesje te veranderen. Hec 
hooft afgefneden zijnde, puilt het begin van 
de ftrot uit, en vertoont feer wel het hooft 
van eenNijmph oftN ieuwboorling;De darm 
metten ïngelïoten drek uitgenomen zijnde, 
vertonen haar in den buik eenige t’famen- 
runningen,in gedaante als Wormen, van wel¬ 
ke eenige tayen lymigh, anderegeel,andere 
wit zijn , en onder die twee groote, de ande¬ 
re klein,de Wormen fo gelijk,datter niet ont¬ 
breekt als de huid en’t leven; fy eindigen an 
beide toppë in een fpirs,maar haar ftant inden 
buik is dufdanig.dat yder (pits na de ftart ge- 
keert is, en het lijf dobbel gewou wen leit;Gy 
foud feggen dat het een t’faam-gevouwen 
draad was,- indien het begin van den draad te 
rnake van hetfpitsaf begint,isnoodfaaklijk 
datfe van de ftart na de mont omgekeert wert: 
ik meen dat de kleine witte deeltjeseenfwak- 
ker,endegroteeen (lijverdraad gevê; Ik heb 
defe Wormtjes uitgenomen, engefiendatfe 
op 
