I}0 HISTORIE VA 
daar de overige in de lenghte en breette ge- 
ftreeptzijn ais met boorden, fo had defe vier 
lootverwige ftrepen in de breette: maar tuf¬ 
fen de twedeen derde,na de uitterflre hoeken 
vande vleugels,was een kleine blauwe kring, 
met een witte ftip in ’t midden. De natuur is 
in dit dier fo vernuftig,dat’er altijds,hoe veel 
ghy van haar fchrijft, noch wat aumerkens 
waardig voor-komr. 
So veel haar onderfcheidt angaat : Dat 
word genomen van de plaats en verw. Sy zijn 
Indife, Spaanfe, en Kalabrife: die zijngro- 
ter als een Menfchen duim, en haar huisjes 
als een hooft. De Spaanfe zijn kleinder als 
de Italiaanfe, maar maken grooterenbeeter 
poppen. De Kalabrifegevengroterpoppen 
en beeter zijde. Die elders ghevonden wer¬ 
den zijn kleinder als die. Ten anlïen van 
de verw zijnfe wit, geel, en citroen-geel. 
jildrovundui heeft die in dry platen afghe- 
beelt. In de eerftc plaat op de eerfte plaats 
is een Wijfje, engheheel wit, uitghenomen 
de achterfte voeten die geel zijn. De twee 
de is gheheel uitten witte blauwachtigh, en 
een Mannetje. De derde uitten witte geel, 
heeft alle de voeten wit : defe maakt een 
witte pop. De lefte is ghefchildert, ghelijk- 
fe haar fomtijds door vrees ofc koude t’fa- 
men-trekken. De eerfte pop was gheheel 
wit, en van een witte wormghemaakt. De 
tweede ook gheheel wit, en ’t werk vaneen 
Wijfje. De derde by na heel groen , en 
’t werk van een Mannetje : De lefte van de 
felve verw, en van een Wijfje. De vierde 
van de tweede plaat, is een tweelingh van 
een Mannetje en Wijfje t’lamen geweven. 
In’t ghemeen worden defe poppen Dop- 
pions ghenoemt. De derde hadt by na het 
hooft van een Haagdilch ofr ander dier ge¬ 
lijk, iangachtigh, en een weinighfpitsaflo¬ 
pende. 
De eerfte zijn gout-geel, beide wanfehep- 
fels, en niet ey-rond, van welke de een een 
Amandel ghelijkt, die noch mette fchulp 
bedekt is, en d’ander een Perlik : de foda- 
nige worden gemeenlijk by ons Venturins 
ghenoemt. In dc derde plaat hebt ghy op 
de eerfte plaats een afbeeldtfel van een 
Zyworm die vol zijde is, op de tweede 
plaats boven doorghefneden , daar fy haar 
zijde als eenighe darmen vertoont, op de 
derde plaats de zijde daar uitghenomen ; 
op de vierde , vijfde, en felle , verfcheide 
ghedaanten van Chrijfalides, na datfe oft 
meer oft minder volmaakt zijn ; op de le¬ 
vende .achtfte en neghende verfcheide af 
gheleide vellen ; op de thiende twee t’fa- 
men-hanghende poppen ; op de elfde een j 
platte pop,- op de twaalfde een ander lang-1 
achtith , daar de Kappel nu tracht uit te' 
breeken ,op de derthiende een Chrijfalis, 
daar de uitkomende Kappel noch midden 
in - hangt: op de veerthiende een pop fö groot 
als een Karle-fteen ; op de lefte een halve 
Chrijfalis , die uit een peervormighe Dod 
voortkomt. 
NDE NATURE 
Sy hebben ook haar gebruik in de fpijfe 
gevonden. Een Geleert Man fchrijft dat de 
Hoogduitfe Soldaten haar gefruit gegeeten 
hebben.Sy worden de Vogelen om te meften 
voorgeftelt, en zijn voor der felver fiekten 
j bequaam, ja ook als men daar an wanhoopt. 
Van haar opvoeding belie Al<ammndu>. De 
i Zl l c ‘ c 3 waar van elders, gebrand, geneed de 
j vervuilde wonden. Met fout vermenghc 
zijnde, fuivert fy de tanden, en fterkt het 
jhart, daarom wordt fy ook m’t gemengde 
genees-middel van Al kermes gedaan; Indien 
j met haar draad een Adder geworgt werd, ge- 
jbruiken deGenees-Meeftèrs die m de keel- 
:pijn 
j De naam van Chrijfalis en Aurelia heeft 
An/icteles an het ey ge-eygent: want alle Rup- 
fen die poppen maken , veranderen haarge- 
ftalre als fy opgefloten werden ; want eerft 
facht zijnde, en eetende, en haar mette voe¬ 
ten beweghende wordenfe daar na hardt , 
de voeten verwonen haar niet meer , en 
[ worden niet beweeght als door anraken , 
j en krijghen de ghedaante van een ey: Maar 
' het is wonder datfe van de ff 'iifgeer Chrij- 
I falides ghenoemt werden ; wijl datter ook 
| veel groen , en niet weinigh witte zijn : 
i Datfe NecydaliE genoemt werden, hebben 
j wy anders elders gefeit, maar als die Rups 
in een Aurelia oft tonnetje verandert, gelijkt 
hyeenjongh kintdat inde luyers gewonden 
is,byna meteen menfchen angeücht, met 
een kapen hoorns. 
Aldrovaudus heeft vier af-beeldfels in eene 
plaat gegeven. De eerfte is van ongemene, en 
mogelijk een wanfehapen geftalte, fo om fijn 
onghemenegrootte, ais meeft om dat hy een 
fnuit an de kop heeft. Hy is geheel blinkend 
geel, met fwarte ringhen. Van de felve verw 
zijn de Chrijfalides , oft de N ecydali van de 
Zy-wormen, van welke wy ook eene hebben 
afgefchddert,te weten die op de twede plaats 
geftelt is. De derde is groen, wat na ’t blaauw 
hellende,over t gheheele lijfmet fwarte (tip¬ 
pen gevlekt. De Rupfen van dit geftagt ma¬ 
ken geen poppen , maar veranderen in Chrij- 
falides, en ftrekkenhaar opde wijs, hieraf- 
gebeeld overeen hout, blad oft fteen, en ver¬ 
anderen daar na door de Son in Kappellen, 
die uitten witte groen zijn. De vierde is ook 
groen, maar blinkt als goud, hy is voor en 
achterover, enookvanterzydenafgefclul- 
dert. 
DeNieuwe-wereld heeft ook een Worm,, 
de Zyworm gelijk, Temnftligenoemr . Lie, 
als hy fijn volle grootte heeft fich in een 
dood-kift fluit, welken hy met draden on we¬ 
ven heeft, en daar na, als of het met te bedui¬ 
den hadde.fichfelfindeghevaakeniste flui¬ 
ten, en de Ziel uit te blafen, hangt hy lichmet 
fijn dood-kift an een takje, om metter tijdt in 
een Kappel te veranderen, en een ongehoop¬ 
te her vormingh te bekomen. 
IV LID. 
