Pag, IJ4 
BESCHRYVINGH 
VAN DE NATUUR DER 
GEKERFDE DIEREN. 
HET III. BOEK. 
Van de gekerfde dieren fonder voeten. 
Naam, 
I. HOOFT-STUK. 
Van de Wormen in ’t alohemeen. 
It hebben wy van 
de Land-gekerf- 
de dieren met 
voetê willen feg- 
gen, fonder voe¬ 
ten zijn de Wor¬ 
men , de Teredo, 
de Aardwormen, 
de Tinea en de 
Slek. 
De worm heeft 
den naam Vermis by de Latynen gekregen 
van Vertendo,dat is van wenden oft keren,om 
dat hy fich an alle zy den wend en keert, ge¬ 
lijk het JJïdorus behaaght; ten waar men dat 
van Serpo, dat is kruipen, wilde afleiden. 
Teelmgh. Dc oorfpronk van alle is niet fofeerde ver- 
rottingh uit overvloed van vogtigheidghe- 
fproten, als wel eenigli zaad , oft zadelijk 
beginfel, ’t welk een bequame ftof bekomen¬ 
de , en van de omringende warme locht op¬ 
gewekt,fijn kragt vertoont,en lijn levendlijke 
werkingh begint te oeffènen, waardoorghe- 
beurt, datfe ook indinghendie met rotten 
konnen gevonden werden: En de Molenaars 
wanneer fy haarftenen bikken en fcherpen, 
vinden wormen die daar in gheboren zijn. 
Vilnius fchnjftdatgeen van alle oogen heeft, 
‘.j 4i Galenus datfe een klein teken van oogen 
u'.'c.-y.' hebben, maar’tgevoel, en de fmaakishaar 
niet ge weigert; Sy verbergen haar ook voor ’t 
geluid, en vlughten van bittere dingen, maar 
foeken en fuigen de zoete ; Sy kruipen de 
deelen van haar lijf booghs-wijs in-trekken- 
de, en het achterfte na haar trekkende. Ga- 
Gileti: ie kimt zeit datfe als de baren beweeght wer- 
$ 7 “- den : Sy hebben nocht verftand nocht ghe- 
heugenis, waarom haar fommighe vergeet¬ 
achtig genoemt hebben. Midden doorfneden 
zijnde, leven beide Hukken, en worden ge¬ 
roet met dat gene waar uit fy ontflaan zijn. 
Sy ftrekken de Vogelen en andere dieren 
tot fpijfe, maar men feit dat allerley geflagt 
van de Indianen ghegeten werd: Lope% feit 
datfe die rauw inflokken. ’t Geen van de 
worm Schannr,van welke de Joden fchryven 
dat hy in’t opbouwen van den Tempel van. 
Gebruik. 
Salomon gebruikt wierd om de Heen te klo- 
j ven, zijn beuzelingen. 
Haar onderfcheidisveelerley, ten anfien,°" J j‘- 
, J f icbeid. 
van groote, plaats, verw en andersly zijn 
groot, klein, middelbaar, en folanghdatfe 
haar tot een elle-booghs lenghte uitftrekken, 
fy zijnfwart, rood en brandigh: Sommige 
j hebben een rode kringh om’t hooft, andere 
hebben een Hart, eenige geen : In ’tjaar M. 
C. C. LXXXV- dwaalden fy door Pruif- 
fen met Harten als de Scorpionen. Die van 
haar ghefteken wierden llorven binnenden 
derden dach. De fchryvervan het boek der 
natuur feit dat eenige goutgeel zijn, welke 
fohaaftfy geboren zijn van de oude gevoed 
werden,en daar na fonder fpijs levende,en als 
onbeweeghlijk blyven: Hy doet’er by datfe 
opgezette tijden weder levend werden, fom- 
migezijn ruigh, andere niet. 
By de Mexikaners, is een worm Itzuaqua, 
en ook Sipantipe ghenoemt, die met twee 
hoorntjes de wegh afpeilt, en uitten fwarte 
en donker geverwt is. De worm Tlaxqui- 
pillin ( oft Aardbeurs van de Mexikaners ge¬ 
noemt ) is een fwarte worm, welkers poei- 
jer opgellroyt de Lazery geneell. De Kaya- 
yahoal,by andere Tzinchoillin en Ichaton 
genoemt, is een hardachtige vorm, opwaarts 
geel-blinkend , met rode voeten; gedrooght 
en gefloten en met water vermenght, en twe- 
maaldaaghs ande kaken gefmeert, geneeffc 
de tandpijn. 
In’tjaar M. C. IV- was in Italië een ge- 
flaghtvan vurige wormen die door de locht 
vliegende met haar fchaduw het licht van 
de Son benevelden. Wy lullen haar volgens 
d’onderwerpen, in welke fy groeyen verdee- 
len. 
II. HOOFT-STUK. 
{Vlinde y Wormen m ’t byfonder. 
I. LID. 
Vande Wormen die in ie planten groeyen. 
I. STI P. 
Van de Boom-reormen. 
D E Wormen groejen, oft in de planten, 
oft inde bedien, oftin de menfchen. 
De 
