Moufet: 
Infed ; 2 
cap. iy. 
der geker: 
De plant-wormen zijn oft boom, oft heefter, 
ofrpetil, oft Koorn, oft Kruid-wormen. 
De boom-wormen eten oft het hout, oft 
de fchors, oft de bladeren, bloemen, oft 
vrughten. 
Die het hout eten, worden twederleion- 
derlcheiden,oftvandeboomenfclfi oft van 
’t hout. Sommige befchadigen de vijgh, an¬ 
dere de kork , eyken , kaneel-boom enz: 
Die in de vijgb-boom ghevonden werden. 
Daarvan komen fommighè uitte bomen felf 
voort, oft worden daar in gebaart, welke Ce- 
raftes ghenoemt werden. Want wijl het 
meefte deel der Wormen in ghedaante en 
vorm verfcheiden is , nochtans is hetvoor- 
naamfte onderfcheid mdefe, datfe in d’een 
boom oft vrugt geboren werden, en in ande 
re overgebraght zijnde, niet konnen leeven 
N ochtans feitmen dat de Ceraftes inde olijf¬ 
boom groeit; enin de vijgh boem jonghen 
baart, üerhalven heeft de vijgh-boom ook 
fijn eigen Wormen , en broeit de vremde die 
hy gekregen heeft, ook uit, maar fy verande¬ 
ren alle in de Ceraftes, die enig klein geluid, 
als een gekrijfelvan haargeven. Sijfmntimis 
eigentfetwee hoornentoe. Alshymetkna- 
ghen fo grooten gat ghemaakt heeft, dat hy 
iichdaar in kan omdrayen, teelt hy een an¬ 
der diertje voort, en verandert, op de wijs 
der Rupfen, de een gedaant in d’ander. 
De kork-boom wordgequelt met eenighe 
rofchehayrighewormtjes, endaar vanfterft 
hy, en verdort. De Mifpel-boom teelt ook 
in fijn ouderdom fodanige Wormen , maar 
fo rheoprajtui verhaalt, grooterals in andere 
bomen. De Alburnus brenght een worm 
voort van vorm als de Hout-worm Thrips 
genoemt, waar uit daar na de Muggen, oft 
een gedaante van Nachr-kappellen voort¬ 
komen. By [hfychiui Xylophagi genoemt, 
om datfe de wilde Peer-bomen befchadi- 
gen:Het wormtje van de Efkulus oftEyken- 
Heefters Cvan Suctonius Galbus ghenoemt} 
is van een wondere kleinheid, waarom die, 
welke alder -eerftde by - naam van Galba 
onder de Sulpity gekregen heeft, alfo van 
fijn kleinheid is ghenoemt. De Platanus 
brenght de Karabus voort ( na’t feggen van 
Anjtoteles en Hefycbius ) een worm de Zee- 
kreeften gelijk, met fes voeten verfien. De 
Kalioborus Scolexvan Hejycbius word aldus 
geboren C na ’t ghevoelen van Tbeopbrajtus } 
fy fnijen takken van de Kanneel-boom, en 
nayen die verfch in Ofle-huiden , uit dat 
rottende hout feitmen dat defe Wormen 
groeyen die het hout knagen, maar de fchors 
om fijn fcherpigheidniet anroeren: Dat hout 
is ten huifevan Pennius gefien , ’twelk van 
een Wormtje uitgegeten, en alchgrauw van 
verw was, met heel hard, geheel onfmake- 
ljjk, en fonder reuk, recht anders als fom- 
miehe Portugefe Koopluiden, en eenighe 
Eaftart genees-meefters onkundigh van de 
enkele genees-middelen, beveiligen. 
De Worm Raukagroeit inde wortel van 
de Eyke-boom, en befchadightfe; men fet, 
; D E DIEREN. ijy 
feit Hinius qualijk den Olijfboom daar Ey¬ 
ken uit-gegraven zijn>want deworm Rau- 
ka die in de wortel overgebleven zijn krui¬ 
pen inde wortel van de Olijf-boom over, en 
befchadigen dien. 
De Schors-wormen worden weinigh van 
de oude genoemt ; de thienvoet, die Klopt 
ghenoemt werd, hebben wy boven befchre- 
ven. 
DeSyronesetcn de bladeren en bloemen 
van de bomen , welkers dikte hoe groot die 
zy, kan daar uit geoordeelt werden , dat hy 
tuften de vliefen van de bladeren door-bo¬ 
rende , inkruipt, fonder de felve vliefen te 
fcheuren : behalven de Afijn-worm (feit 
lohanncs ly'amerarius , heb ik geen worm fo 
plat gefien: De holten diehy maakt, gelijken 
dikmaal heel dunne veefeltjes; Sy befchadi- 
gen meelt de bladeren van deKars en Ap¬ 
pel boom, daar fy zat zijnde, uitvallen, en 
fchijnen als uit veel Pompoen-zaat, inde 
breedte r’faam-gegroeir, gevormt te zijn , be¬ 
halven dat fy veelkieinder zijn: Van defe 
dood zijnde, groeit een ander diertje, ghe- 
lijk ook defe van andere. 
DeSijroncszijn de Akari oft Maijenheel 
ghelijk, welke de Engelfe, die foo in ’t hout, 
fchors, bladeren, bloemen , en vruchten der 
bomen, alsook die in de kaas en het wafch 
voortkomen, Mites, dat is kleine, noemen. 
Sy verfchillenvan de Sijrones daar in, datfe 
lchijnen uit veel Akari te beftaan. Maar de 
Akarus is felf een rond wit dierte met fes 
voeten, enfoklein dat het heelhard tuften 
den duim en vingers gedrukt, om fijn klein¬ 
heid niet kan befchadight worden. /IntipptMs 
en drjboteles hebben hem DinosTamion, dat 
is Jupiters-Schafmeefterghenoenit, moge¬ 
lijk daarom, om dathy dedikfte Wijn-vaten 
door-boort. En voorwaar indien’er metgod- 
lijks in dat dier was , hoe foud in fo kiemen 
beelje fo veel kragts zijn.Opde bladeren van 
de beuke-boorn wordenookeenighe kleine 
knobbeltjes gevonden, daar kleine Worm- 
tjesinzijn. 
Die in de vrugt der bomen groeit, word, 
(fo Iheopbra[lu jfpreekt) Scolekobrotos ghe¬ 
noemt, welke wy ook als fy noch onrijp is in 
de kork, peer, en mifpel-bomen fien. De 
Olijven hebben een Worm fo in de fchel als 
in de pit, die Karpa , en by Tbiopbrajlus een 
peft ghenoemt werd, die niet behoort ver- 
waarlooftte werden, mitsfy niet alleen het 
lap en den oly verteert, maar ookde harde 
fchel van de karnopcet. Inde door-boorde 
galnoten, word ook een Wormtje gevonden, 
dat middenin het mergh groeit,waar uit daar 
na een geflagt van mugge n en v liegen voort¬ 
komt: ghelijk Vdkramtus Deun j een Rruid- 
menger van Lyons, befchrijft. Daar groejjen 
ookfomtijds Wormen indeeijke-bomen , en 
zijn vofe appelen: Waar uit de ftarkundige 
fchaarfheid van leeftoght voor datjaar voor- 
fegghen. Dat’er Wormen in de fin k-nooten 
zijn, is bekender, dan darmen dat behoeft re 
bcwijfcn: vcornaroentlijk irvvoghtighe So- 
mers. 
