Onder, 
fcheidt. 
B onde- 
Jct: de 
In feit. 
Moufet: 
lnfeft. i 
c.41. 
DER GEKËRF 
hanght, oft fo andere menen abHauriendo al- 
fo ghenoemt, heeft in ’tLatynook den naam 
van Sanguifuga oft bloed-fuiger. By de Grie¬ 
ken wordhy Kdel!a:En by fdefychmi demblis, 
en volgens d’Elienfersdrilakis ghenoemt; fy 
zijn van tweederlei gheflaght, naamentlijkZee 
en Poel-bloed-fuigher. Dte na’t fchrijven van 
HandeUtius , is fo groot als een vinger, met een 
dunnen hals, en wat dikker ftart. De mond 
en ’tuitterftevande ftart zijn de voeten van de 
Polijpusghelijk, om fich met der felver anban- 
gingh an te trekken. Het lijf beftaatop de wijs 
der ghekerfdc dieren uit veel ringhen, maar uit 
harder huid als de Poelbloed-fuiger, waarom 
hy fich fooniet tot een ronde bol kan t’famen 
trekken, en fy trekken alleenlijk haarhooften 
ftartuitenin. Alle de inwendige delen blijven 
uitgerekt en onverfcheiden. Hy leeft in’t flijk, 
heeft een ftarken reuk, en isonbequaam om te 
eten,maar de modder en ltrand viflen,eten haar 
niettemin. In heeloudeOly gefoden verfag- 
ten fy de pijn der oiren. InKamiloff Amandel- 
01 y,de pijn derSpeen-aderen.InWijn genefeh 
fy de wonden en trekkingen der fenuwen. Ge- 
brantghenefen fy,’tgebrekAlopecia genoemt. 
De Poel-fuighers beftaan als uittTaam ver 
knoghte kringhen , door welker maght fy fich 
fomtijdts als een bol in malkander krullen, fy 
hebben nochtbeenders nocht vinnen.Maar een 
mond als een dry-hoek, ’t welk de wonde ver¬ 
toont. Vilhmtvus eigent haar een pijp inde mond 
toe, als van de Mugh. Sommige hebben in ee- 
nigegrooter een fcherper,in kleinder een ron¬ 
der, malle ïn’t midden een klein gaatje ange- 
merkt. De doorgang is van dcmondtotten aars 
verknogt: Inde dode is de lengte ontrent van 
een vinger. Daar fi jner die een groot hooft heb¬ 
ben, rofch geverwt metveel vefelen onderfchei- 
den,ruig en vergiftigh zijn. Daar zijn ook klein¬ 
der, met een kort hooft een roden buik , die in 
klare waters leven. Jibertus gedenkt, fwarte en 
platte, en die op denrugh rode ftrepen enigfins 
gerimpelt hebben. By de Switfers zijn de kfeine 
1 wart, de groote groenachtigh, met gedachtige 
oft rofche ftrepen in de lenghte, tuften welke 
eenighe fwarte flippenftaan. Te Venetiezijn 
groene gefien, hier en daar metfwarte plekken 
gefprenkelt. In de Rivieren fult gy kleine wit¬ 
te, met een wijden ronde mond iien,maarin 
andere twee-maal wijder, hoedanigedikmaal 
an de villen gevonden werden. Strob overhaak 
dat'er in een Rivier van Morenland een gevon¬ 
den wert van feven ellebogë,die met haardoor- 
geboordeftrot denafem halen. Anderedat’er 
in de levers der Koe-beeften een worm de Poel- 
fuiger ghclijk gevonden werd. Mmfetus heeft 
haar in door-boorde ( die in Kriftenrijk niet be¬ 
kent zijn) en ondoorboorde onderfcheiden. 
Tot haar aart behoort, dat fyin Poeligeen 
modderige waters veel, inklippige,fandighe, 
en klare felden ghevonden werden. Dat fy uit 
verrottmgh groeijen, want men weetniet dat- 
fe verfamelen: Datfe in den herfft haar verber¬ 
gen, en inde winter verholen blijven: Datfe in 
de May een weinigh voor , en dat met als met 
warme loght haar vertoonen. De felve leven 
DE DIEREN, 
49 
met bloed; Alsfy an ’t lichaam hanghim, Val¬ 
len fy niet eer af, dan alsfy vervultzijn : want 
hoe fy meer getrokken werden hoe fy meeren 
fterker anhouwen tot datfe breken. Sy bewe¬ 
gen haarmethet Hennen op haar monden ftarr, 
In een riet ghefloten zijnde , kruypenfy achter¬ 
waarts, en om dat ly haar mond heel konnen 
fpitfen, enindefcherpteuit-rekken, kruipen 
fy door de nauwfte gaten. 
Sy zijn in de Genees-konft van groot gebruik 
om bloed af te trekken. De rofche met groote 
hoofden, de groene, de fwarte, en die in al te 
modderighe floten leven, moetmen fchuwen. 
Dierofche uit-vloeijende waters, dierond, en 
leververwigh met kleine hoofden zijn, worden 
geprefen. Voor de befte worden gehouden die 
een roden buik en een groenen rugh hebben, 
voornamentlijk, die in lopende waters ghevan- 
genzijn. In Duitfland worden de grote beter 
geacht, die uitren fwartegroen, metrofche ftre¬ 
pen in de lenghte, en met fwarte (lippen ver¬ 
mengt zijn. Sy worden gebruikt op verciftige 
wonden, en in lïekten van’t hooft,den hals,le¬ 
ver, milten teel-leden. 
Van haar bereiding, en wijs van gebruiken, 
fult gy genoech by de Genees-meeft ers vinden. 
Hier toe behoort de Lumates.de moeylijkfte 
gedaante van alledebloetfuigers, die fich on¬ 
der de kruiden en bomen der gheberghten ont- 
hout, die heel dun en een halve vinger langh is. 
! Sy vallen op de voor by gaande, en kruipen in 
, alle gaten van ’s Menfchen lijf, ook in de engh- 
fte en vuilfte, en vallen niet eer af voor datfe 
fadtvan bloedt zijn ; want dan vallen fy felf* 
j afjen zijn niet minder fchadelijk in d’hcefte da- 
ghen. Haar Ghenees-midJel is haar met een 
heel fcherp Riet af te doen, en fich in’t water, 
indien’er eenige omtrent zijn, oft op de klip¬ 
pen te begeven, oft vuur tuften beide te (loken 
II. HOOF T-S TUK. 
]/.m de Starren. 
.* 
D it dier is de naam van flar gegeven, om dat Alfrovi 
het de darren gelijkt,by de Grieken Afler, 9 ' 
by Slijrepjus Afterion, by de huidendaaghfe 
Grieken Scaiirus genoemt, gelijk Gilhui heeft 
angetekent, oft liever fo het J{ondeletiui goed 
dunkt, Saurus,omdat hetpinnen heeft als een 
ingheheide paal. Sijlvatikus noemt het Sydus 
Marinum , dat is Zee-ftar, Krcmonenjïs , Ma- 
giaraftrum Marinum. 
De mond (laat na de ftart toe, in’t midden 
van de pinnen, en Bel/onws fchrijft dat hy in’t 
ronde vijfvmgers vertoont. Hy heeft geen uit- 
lofingh Van drek, en Rpndektmi zeit dat (JeRonde-* 
overblijfzels door de mond werden üit-gewor- 
pen. Syzijn allernet een harde huid bedekt; cap.ro, 
daarom heeftfe Jrijloteles onder dc andere 
lchorfachtige begrepen 
Wy hebbenfe dikmaal op de Zee-ftranden AarI 
gefien, fy dwalen door de zee als de Pol y pus, 
methet beveghenvan haar pinnen, nuvoorc- 
gaande, dan fich weder tTamen-wringcnde,en 
hanghen methet zuigen van haar pinnen opde 
wijs van de Egel an de klippen: Sy vallen de 
T j ‘ Zce- 
